Hàng nghìn hộ dân chật vật vì nước nhiễm phèn, nhiễm mặn
Từng được xem là khu vực có nguồn nước ngọt ngầm dồi dào nhờ được lọc tự nhiên qua nhiều lớp cát dày, nhưng những năm gần đây, nhiều vùng cát ven biển của tỉnh Quảng Trị đang đối mặt với tình trạng nguồn nước suy giảm và nhiễm phèn nghiêm trọng.
Tại xã Cam Hồng, nguồn nước ngầm bị nhiễm phèn nặng khiến người dân gặp nhiều khó khăn. Trong hơn 6.000 hộ dân toàn xã, hiện chỉ có 36 hộ được sử dụng nước sạch từ Nhà máy nước Kiến Giang nhờ nằm ở khu vực giáp ranh.
Ông Trần Hải Nguyên, người dân thôn Mỹ Duyệt cho biết, nguồn nước sinh hoạt chủ yếu được khai thác từ đồi cát nên thường xuyên thiếu hụt vào mùa hè. “Nếu nắng hạn kéo dài thì nước có phèn. Người dân phải mua phèn chua xử lý hoặc tự bơm nước vào bể để lọc, rất vất vả”, ông Nguyên nói.
Để có nước sử dụng, nhiều hộ dân phải đầu tư hệ thống lọc hoặc mua nước đóng chai, song đây là khoản chi phí không nhỏ đối với các gia đình sống chủ yếu bằng sản xuất nông nghiệp.
Tại xã Tân Gianh, dù nằm gần sông Gianh nhưng người dân nhiều năm qua vẫn chật vật tìm nguồn nước sinh hoạt. Bà Đoàn Thị Xuân, 77 tuổi, trú thôn Trung Tiến cho biết gia đình đã chuyển từ giếng đào sang giếng khoan nhưng vẫn không tránh khỏi tình trạng nước nhiễm phèn, nhiễm mặn.
“Gia đình có xây bể lọc nhưng nước chỉ dùng để tưới cây, giặt giũ, còn nước ăn uống phải mua”, bà Xuân chia sẻ.
Ông Trương Xuân Tiến, Trưởng thôn Trung Tiến cho biết, thôn hiện có 268 hộ dân, nhiều năm qua thiếu nước sạch sinh hoạt. Dù người dân tự đầu tư các bể lọc để khử phèn, khử mặn nhưng hiệu quả không cao.
“Người dân ở đây quá khó khăn trong việc tìm nguồn nước đảm bảo để sử dụng. Hàng chục năm qua, mong muốn lớn nhất của bà con là có nguồn nước sạch ổn định để giảm bớt khó khăn trong sinh hoạt”, ông Tiến nói.
Theo thống kê, trong tổng số 24 thôn của xã Tân Gianh có tới 16 thôn thiếu nước sạch sinh hoạt. Không chỉ thiếu nước vào mùa khô, nhiều giếng nước còn bị ô nhiễm trong mùa mưa lũ, khiến việc thiếu nước sạch kéo dài nhiều năm qua.
Nỗ lực tìm lời giải cho bài toán nước sạch
Tình trạng thiếu nước sinh hoạt kéo dài nhiều năm đang ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sức khỏe của người dân vùng nông thôn. Tuy nhiên, do nguồn lực đầu tư còn hạn chế, nhiều địa phương vẫn chưa thể xây dựng đồng bộ các hệ thống cấp nước sạch tập trung.
Ông Trần Thanh Hải, Chủ tịch UBND xã Tân Gianh cho biết, tình trạng người dân thiếu nước sạch sinh hoạt tồn tại hàng chục năm qua, tuy nhiên nguồn lực địa phương có hạn nên việc đầu tư hệ thống nước sạch gặp nhiều khó khăn.
“Đời sống của bà con nhân dân gặp rất nhiều khó khăn. Xã đã có công văn kiến nghị các cấp, ngành quan tâm hỗ trợ để địa phương sớm có nước sạch cho người dân sử dụng”, ông Hải cho biết.
Theo Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Quảng Trị, hiện tỉ lệ người dân nông thôn sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn mới khoảng 64%, trong đó chỉ khoảng 40% được sử dụng nước từ các công trình cấp nước tập trung.
Những khu vực thường xuyên thiếu nước sinh hoạt tập trung ở vùng miền núi, vùng gò đồi bán sơn địa, vùng hạ du bị nhiễm mặn và các khu vực bãi ngang ven biển.
Ông Nguyễn Trường Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Quảng Trị cho biết, ngành chức năng đang rà soát các khu vực có nguy cơ thiếu nước để nâng cấp và đầu tư thêm các công trình cấp nước sạch.
Theo ông Giang, tỉnh Quảng Trị đang xây dựng nghị quyết chuyên đề về phát triển hệ thống cấp nước sạch giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2030 có trên 80% người dân nông thôn được sử dụng nước sạch đạt chuẩn.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nắng nóng kéo dài và tình trạng xâm nhập mặn ngày càng gia tăng, bài toán nước sạch tại nhiều vùng nông thôn vẫn là vấn đề cấp thiết. Việc sớm triển khai các giải pháp đầu tư đồng bộ, bền vững cho hệ thống cấp nước sạch không chỉ giúp người dân ổn định cuộc sống mà còn góp phần bảo đảm an sinh xã hội và phát triển nông thôn bền vững.
