Để giải bài toán nhà ở cho người lao động thu nhập thấp, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) TPHCM đã chuyển mạnh từ phương thức "kết nối, ký kết" sang "kết nối - theo dõi - tháo gỡ - giám sát tiến độ". Báo Lao Động đã có cuộc trao đổi với ông Võ Khắc Thái - Phó Chủ tịch Thường trực LĐLĐ TPHCM về lộ trình hiện thực hóa 128.000 căn nhà ở cho người lao động đến năm 2030.
Thưa ông, đâu là rào cản tài chính khiến công nhân khó tiếp cận quỹ nhà ở xã hội cho thuê và thuê mua của Thành phố?
- Theo khảo sát bước đầu, nhu cầu nhà ở của đoàn viên, công nhân, người lao động là rất lớn: có khoảng 3.181 trường hợp có nhu cầu thuê nhà ở và 30.339 trường hợp có nhu cầu thuê mua, mua nhà ở xã hội.
Theo chúng tôi, rào cản lớn nhất không chỉ là giá nhà mà là khả năng cân đối dòng tiền hàng tháng của người lao động. Với thu nhập còn hạn chế, người lao động phải đồng thời chi trả tiền thuê hoặc tiền trả góp nhà, chi phí sinh hoạt, nuôi con, đi lại, học hành và các khoản phát sinh khác. Vì vậy, ngay cả khi có chính sách tín dụng ưu đãi, nếu thời hạn vay chưa đủ dài, nguồn cung nhà cho thuê phù hợp chưa đủ lớn và giá nhà chưa tương xứng với khả năng chi trả thì việc tiếp cận vẫn khó khăn.
Do đó, Công đoàn xác định tiếp cận bài toán theo hướng “nhà ở phù hợp với khả năng chi trả”, tiếp tục kết nối người lao động với các dự án và kiến nghị cơ chế tín dụng dài hạn để giảm áp lực chi phí.
LĐLĐ TPHCM đã ký hợp tác với các doanh nghiệp để phát triển NOXH. Vậy ông có thể chia sẻ rõ hơn về tiến độ, và giải pháp nào để các bản thỏa thuận này không bị "nằm trên giấy"?
- Đến nay, LĐLĐ TPHCM đã ký biên bản hợp tác với 9 doanh nghiệp, dự kiến phát triển khoảng 128.000 căn nhà ở đến năm 2030. Đây là nguồn lực xã hội rất quan trọng, nhưng chúng tôi xác định rõ đó là danh mục cam kết dự kiến, không đồng nghĩa với số căn đã hoàn thành hay khởi công.
Tiến độ các dự án hiện không đồng đều. Có những dự án đã cơ bản hoàn thiện thủ tục và dự kiến khởi công ngay trong quý IV/2026 như dự án Hoa Sen An Hạ (1.853 căn hộ tại xã Tân Vĩnh Lộc). Một số dự án khác đang hoàn thiện hồ sơ để khởi công trong năm 2027, hoặc tiếp tục tìm kiếm quỹ đất.
Quan điểm của LĐLĐ TPHCM là không để các thỏa thuận dừng lại ở việc ký kết. Vì vậy, Công đoàn đang chuyển từ phương thức “kết nối, ký kết” sang “kết nối - theo dõi - tháo gỡ - giám sát tiến độ”.
Chúng tôi cũng đang triển khai mô hình liên kết “3 bên” giữa tổ chức Công đoàn - doanh nghiệp đầu tư nhà ở - người sử dụng lao động và người lao động.
Làm thế nào để thông tin dự án đến được đúng công nhân và chặn đứng cơ chế "xin - cho" hay trục lợi chính sách, thưa ông?
- Đây là bài toán minh bạch mà Công đoàn đặc biệt quan tâm. Nếu có nhà mà công nhân không nắm được thông tin hoặc chật vật với thủ tục thì chính sách vẫn chưa đi vào cuộc sống. Chúng tôi triển khai đồng bộ 3 giải pháp:
Phát huy vai trò của Công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp đông công nhân để lập danh sách, xác nhận đúng nhu cầu và đối tượng thụ hưởng.
Phối hợp với chủ đầu tư và cơ quan chức năng công bố rộng rãi số lượng căn hộ, giá thuê/thuê mua, điều kiện và quy trình tiếp nhận hồ sơ. Hiện nay, Nghị định 54/2026/NĐ-CP đã đơn giản hóa đáng kể thủ tục cho người thuê nhà ở xã hội, tạo hành lang pháp lý rất thuận lợi.
Đẩy mạnh ứng dụng nền tảng số của tổ chức Công đoàn để xây dựng cơ sở dữ liệu nhu cầu nhà ở, giúp kết nối nhanh chóng, chính xác giữa người lao động - doanh nghiệp - chủ đầu tư.
Chúng tôi quán triệt nguyên tắc: Công khai, minh bạch, đúng đối tượng, tuyệt đối không để phát sinh cơ chế “xin - cho”. Công đoàn sẽ đồng hành hỗ trợ, hướng dẫn công nhân về mặt hồ sơ, còn việc xét duyệt và ký hợp đồng phải tuân thủ nghiêm ngặt theo đúng quy định pháp luật.
Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!
