Từng bước thu hẹp chênh lệch lương hưu giữa các thế hệ
Chính phủ đã nhiều lần tăng lương hưu, ưu tiên người có mức hưởng thấp để từng bước thu hẹp chênh lệch giữa các thế hệ.
Ngày 7.12.2021, Chính phủ đã ban hành Nghị định 108/2021/NĐ-CP quyết định tăng lương hưu từ 1.1.2022. Theo đó, từ thời điểm này, mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của người hưởng tăng thêm 7,4%.
Đây cũng là lần đầu tiên Chính phủ áp dụng biện pháp nâng lương hưu lần thứ hai đối với người nghỉ hưu trước ngày 1.1.1995.
Chính sách này được đề xuất thực hiện nhằm giúp cải thiện lương hưu của nhóm lao động nghỉ hưu trước năm 1995 vì đây là nhóm có mức lương hưu bình quân rất thấp, thu hẹp mức hưởng giữa các thế hệ nghỉ hưu, đồng thời góp phần nâng “đáy” lương hưu.
Ở lần tăng này, sau khi thực hiện mức điều chỉnh chung 7,4%, nếu những người này vẫn có mức lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng dưới 2.500.000 đồng/tháng thì được tăng thêm lần thứ hai, theo 2 nhóm.
Thứ nhất, tăng thêm 200.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng từ 2.300.000 đồng/người/tháng trở xuống.
Thứ hai, tăng lên bằng 2.500.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng từ 2.300.000 đồng/người/tháng đến dưới 2.500.000 đồng/người/tháng.
Tiếp đó, Chính phủ điều chỉnh tăng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hàng tháng từ ngày 1.7.2023 theo 2 nhóm.
Thứ nhất, tăng thêm 12,5% trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của tháng 6/2023 đối với những người đang hưởng lương hưu, trợ cấp và đã được tăng lương hưu từ ngày 1.1.2022 theo Nghị định 108/2021/NĐ-CP.
Thứ hai, tăng thêm 20,8% trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của tháng 6/2023 đối với những người đang hưởng lương hưu, trợ cấp và chưa được tăng lương hưu từ ngày 1.1.2022 theo Nghị định 108/2021/NĐ-CP.
Đồng thời, cơ quan điều hành tiếp tục nâng lương hưu lần thứ hai đối với những người đã nghỉ hưu trước ngày 1.1.1995. Cụ thể, sau khi điều chỉnh chung mà mức hưởng vẫn thấp hơn 3.000.000 đồng/tháng thì được điều chỉnh tăng thêm lần thứ hai theo 2 nhóm.
Thứ nhất, tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng dưới 2.700.000 đồng/người/tháng.
Thứ hai, tăng lên bằng 3.000.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng từ 2.700.000 đồng/người/tháng đến dưới 3.000.000 đồng/người/tháng.
Ngày 30.6.2024, Chính phủ điều chỉnh tăng thêm 15% trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của tháng 6.2024 từ ngày 1.7.2024.
Đối với những người đã nghỉ hưu trước ngày 1.1.1995, sau khi điều chỉnh tăng thêm 15% mà mức hưởng thấp hơn 3.500.000 đồng/tháng thì được điều chỉnh tăng thêm lần thứ hai theo 2 nhóm.
Thứ nhất, tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng dưới 3.200.000 đồng/người/tháng.
Thứ hai, tăng lên bằng 3.500.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng từ 3.200.000 đồng/người/tháng đến dưới 3.500.000 đồng/người/tháng.
Như vậy, sau 3 lần thực hiện chính sách tăng lương hưu lần thứ hai như trên đã giúp thu hẹp chênh lệch về lương hưu của những người nghỉ hưu trước năm 1995 với các thế hệ sau. Đồng thời, mức lương hưu bình quân cũng tăng theo từng năm.
Nhóm nghỉ hưu trước năm 1995 hiện là nhóm có mức hưởng thấp nhất hệ thống, nên nhiều năm qua, Chính phủ liên tục có chính sách "nâng đáy" lương hưu cho nhóm này.
Các mốc 2,3 triệu đồng/tháng, 2,5 triệu đồng/tháng, 3 triệu đồng/tháng hay 3,5 triệu đồng/tháng được đưa ra trong các lần điều chỉnh thực chất là những ngưỡng sàn nhằm hỗ trợ nhóm hưởng lương hưu thấp, từng bước thu hẹp chênh lệch mức hưởng giữa các thế hệ nghỉ hưu.
Theo thống kê của cơ quan Bảo hiểm xã hội, tính đến nay, nhóm có mức hưởng bình quân 3.000.000-6.000.000 đồng/tháng là lớn nhất, đạt hơn 1.347.000 người. Tiếp đó là nhóm đối tượng có mức hưởng từ 6.000.000-10.000.000 đồng/tháng, đạt hơn 1.063.000 người.
Trao đổi với phóng viên Báo Lao Động, ông Lê Văn T (sinh năm 1961, phường Sơn Tây, Hà Nội) - trước đây là công nhân Công ty Khí cụ điện 1 - cho biết ông nghỉ hưu theo diện mất sức lao động từ năm 2004. Thời điểm đó, mức lương hưu của ông khoảng 2,3 triệu đồng/tháng, kèm trợ cấp 800.000 đồng/tháng, tổng đạt khoảng 3,3 triệu đồng/tháng.
Sau nhiều lần điều chỉnh, hiện nay ông nhận khoảng 3,5 triệu đồng tiền lương hưu và tổng cả lương hưu, trợ cấp là khoảng 5,4 triệu đồng/tháng.
Theo quy định hiện hành, lao động nam sinh năm 1961 làm việc trong điều kiện bình thường sẽ nghỉ hưu vào năm 2021 khi đủ 60 tuổi 3 tháng. Trong khi đó, ông T nghỉ hưu từ năm 2004, khi mới 43 tuổi, thuộc nhóm trường hợp nghỉ hưu sớm theo diện đặc biệt như mất sức lao động hoặc tinh giản biên chế.
Với các trường hợp nghỉ trước tuổi, mỗi năm nghỉ sớm sẽ bị giảm 2% tỉ lệ hưởng lương hưu theo quy định. Đây cũng là nguyên nhân khiến mức lương hưu của ông hiện ở mức thấp.
Theo ông T, dù mức hưởng không cao, lương hưu vẫn là nguồn thu nhập quan trọng giúp vợ chồng ông trang trải các chi phí thiết yếu hằng ngày như điện, nước, gas hay sinh hoạt cơ bản.
Tuy nhiên, trước áp lực giá cả hàng hóa tăng lên theo thời gian, khoản lương hưu hiện tại chỉ đủ đáp ứng nhu cầu tối thiểu, khó xoay xở với các khoản chi phát sinh như cưới hỏi, hiếu hỉ, mừng thọ hay những chuyến đi xa. Vì vậy, hai vợ chồng ông vẫn duy trì việc buôn bán nhỏ tại địa phương để tăng thêm thu nhập.
“Tôi mong Đảng, Nhà nước tiếp tục quan tâm, có thêm chính sách điều chỉnh lương hưu cho người nghỉ hưu, hưởng trợ cấp, nhất là những người nghỉ hưu sớm hoặc đã nghỉ hưu từ nhiều năm trước vì mức hưởng hiện nay rất thấp” - ông T bày tỏ.
Lương hưu của nhóm có mức hưởng thấp có thể cao hơn
Trong dự thảo nghị định điều chỉnh lương hưu mới nhất, Bộ Nội vụ đề xuất tăng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng thêm 8% từ ngày 1.7.2026.
Đồng thời, Bộ Nội vụ tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ nhóm người có lương hưu thấp như trên, đề xuất tăng lương hưu lần thứ hai với những người đã nghỉ hưu trước ngày 1.1.1995.
Theo đó, nhóm này sau khi đã điều chỉnh tăng thêm 8% mà mức lương hưu, trợ cấp mới vẫn thấp hơn 3.800.000 đồng/tháng thì được tăng lần 2.
Mức tăng lương hưu lần thứ 2 áp dụng theo 2 nhóm.
Nhóm 1 là những người sau khi tăng 8% có mức hưởng dưới 3.500.000 đồng/người/tháng thì được tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng.
Nhóm 2 là những người sau khi tăng 8% có mức hưởng từ 3.500.000 đồng/người/tháng đến dưới 3.800.000 đồng/người/tháng thì được tăng lên bằng 3.800.000 đồng/người/tháng.
Nếu đề xuất này được thông qua, lương hưu của nhóm có mức hưởng thấp sẽ tiếp tục được nâng cao hơn, thu hẹp khoảng cách với các nhóm khác.
