Từ tháng 5.2026, Luật Giám định tư pháp 2025 được Quốc hội thông qua bắt đầu có hiệu lực.
Luật quy định về người giám định tư pháp (GĐTP), tổ chức GĐTP; trình tự, thủ tục GĐTP; chi phí GĐTP; chế độ, chính sách trong hoạt động GĐTP; quản lý nhà nước về GĐTP; trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng, tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động GĐTP.
Tại Điều 24 của Luật quy định rõ về quyền, nghĩa vụ của người GĐTP trong hoạt động GĐTP.
Trong đó, người GĐTP có các quyền như yêu cầu người trưng cầu, yêu cầu GĐTP cung cấp đầy đủ hồ sơ trưng cầu, yêu cầu giám định.
Được lựa chọn phương pháp cần thiết, phù hợp để tiến hành giám định theo nội dung, lĩnh vực hoặc chuyên ngành cần giám định.
Sử dụng kết quả thực nghiệm, xét nghiệm, kết luận chuyên môn hoặc kết luận giám định do tổ chức, cá nhân khác đã thực hiện phục vụ cho việc giám định; độc lập đưa ra kết luận giám định;
Được đề nghị người trưng cầu GĐTP hoặc cơ quan có thẩm quyền thực hiện các biện pháp theo quy định của pháp luật để bảo vệ bản thân, người thân thích của mình khi bị đe dọa tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản do tham gia vụ việc, vụ án.
Hoặc từ chối thực hiện GĐTP trong một số trường hợp quy định tại Luật này; được bố trí vị trí phù hợp khi tham gia tố tụng tại phiên tòa.
Được hưởng thù lao, chế độ bồi dưỡng GĐTP, chi phí tham gia phiên tòa và chi phí cần thiết khác theo quy định của pháp luật.
Được xem xét loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm theo quy định của pháp luật có liên quan và của cấp có thẩm quyền khi đã thực hiện giám định đúng quy định về trình tự, thủ tục, quy trình giám định tư pháp, quy chuẩn chuyên môn trong hoạt động giám định, vô tư, khách quan, không vụ lợi.
Trong trường hợp kết luận gian dối hoặc từ chối kết luận giám định mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Luật GĐTP 2025 cũng quy định người GĐTP có các nghĩa vụ như tuân thủ quy trình GĐTP, quy chuẩn chuyên môn trong hoạt động giám định khi thực hiện GĐTP.
Thực hiện giám định theo đúng nội dung, lĩnh vực hoặc chuyên ngành cần giám định; thực hiện và trả kết luận giám định đúng thời hạn yêu cầu; lập hồ sơ giám định.
Bảo quản đối tượng giám định, tài liệu, mẫu vật có liên quan đã nhận và gửi trả lại cơ quan có thẩm quyền theo quy định; không được thông báo kết quả giám định cho người khác, trừ trường hợp được người trưng cầu, yêu cầu giám định đồng ý bằng văn bản.
Phải chịu trách nhiệm cá nhân về kết luận giám định do mình đưa ra; bồi thường thiệt hại khi thực hiện GĐTP theo quy định của pháp luật.
