Trong bối cảnh tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới bị tê liệt, Anh đã đứng ra tập hợp ngoại trưởng của 40 quốc gia nhằm tìm giải pháp mở lại eo biển Hormuz - huyết mạch kết nối Vùng Vịnh với các đại dương toàn cầu.
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cáo buộc Iran “liều lĩnh” khi phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược này, cho rằng hành động đó đang “đe dọa an ninh kinh tế toàn cầu”. Theo bà, Tehran đã “biến một tuyến vận tải quốc tế thành con tin của kinh tế thế giới”.
Thực tế, các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào tàu thương mại, cùng nguy cơ leo thang tiếp theo, đã khiến gần như toàn bộ hoạt động vận tải qua Hormuz bị đình trệ. Đây là tuyến đường vận chuyển 20% dầu mỏ toàn cầu, nên việc gián đoạn đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh.
Điểm đáng chú ý là Tổng thống Donald Trump không cử đại diện tham gia hội nghị. Trước đó, ông tuyên bố việc đảm bảo an ninh tại Hormuz “không phải trách nhiệm của Mỹ”, đồng thời tiếp tục gây sức ép lên các đồng minh châu Âu vì không ủng hộ chiến dịch quân sự. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng lặp lại cảnh báo rút khỏi NATO.
Các nước tham gia hội nghị - trong đó có Anh, Pháp, Đức, Italy, Canada, Nhật Bản và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất - đã ký tuyên bố chung yêu cầu Iran chấm dứt phong tỏa eo biển Hormuz, đồng thời cam kết “đóng góp vào các nỗ lực phù hợp” để đảm bảo tự do hàng hải.
Tuy vậy, phía sau tuyên bố cứng rắn là một thực tế thận trọng: Không quốc gia nào sẵn sàng sử dụng vũ lực để mở lại eo biển khi xung đột vẫn đang diễn ra. Các chuyên gia cảnh báo Iran có thể sử dụng tên lửa chống hạm, máy bay không người lái, tàu tấn công nhanh và thủy lôi để biến Hormuz thành “điểm nghẽn nguy hiểm” đối với bất kỳ chiến dịch quân sự nào.
Thủ tướng Anh Keir Starmer được cho là đã nhấn mạnh rõ ràng rằng London không muốn bị cuốn vào cuộc chiến. Quan điểm này cũng phản ánh tâm lý chung của nhiều quốc gia tham gia liên minh ưu tiên giải pháp ngoại giao thay vì đối đầu quân sự trực tiếp.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng bác bỏ khả năng mở lại Hormuz bằng vũ lực, cho rằng đây là phương án “phi thực tế”. Theo ông, một chiến dịch như vậy sẽ kéo dài, tốn kém và khiến các tàu thuyền đối mặt với rủi ro lớn từ hệ thống phòng thủ ven biển của Iran, đặc biệt là lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.
Thay vào đó, ông Macron đề xuất đối thoại trực tiếp với Tehran như con đường khả thi hơn để khôi phục lưu thông hàng hải.
Theo dữ liệu từ Lloyd’s List Intelligence, kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, đã có 23 vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại tại khu vực Vùng Vịnh, khiến ít nhất 11 thủy thủ thiệt mạng.
Về phía mình, Iran tuyên bố các tàu “không thù địch” vẫn có thể đi qua eo biển, và việc phong tỏa chỉ nhằm vào tàu của các nước đối địch và đồng minh của họ.
Dù vậy, với căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Hormuz vẫn là điểm nóng nguy hiểm nhất trên bản đồ năng lượng thế giới.
