Trong những tuần gần đây, Iran đẩy mạnh đáng kể các biện pháp bảo vệ kho uranium được làm giàu ở mức gần đạt cấp độ chế tạo bom hạt nhân. Theo 5 nguồn tin nắm được thông tin tình báo Mỹ, Tehran đã chủ động đánh sập các đường hầm và gài mìn nổ tại các lối vào.
Các nguồn tin cho hay, việc tiếp cận khoảng nửa tấn uranium được làm giàu ở mức cao của Iran hiện khó khăn, nguy hiểm và mất nhiều thời gian hơn rất nhiều so với chỉ một tháng trước. Khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng công khai phát tín hiệu có thể ra lệnh cho quân đội Mỹ tiến hành chiến dịch thu giữ số vật liệu này.
Những công trình phòng thủ mới của Iran đang làm gia tăng mức độ phức tạp đối với đề xuất của Mỹ về việc đưa số uranium này ra ngoài và tiêu hủy. Động thái đó cũng đặt ra câu hỏi bên nào sẽ đảm nhận nhiệm vụ đầy nguy hiểm là đào bới và thu hồi vật liệu hạt nhân này.
Một số nguồn tin cho biết, ngay cả phía Iran hiện cũng sẽ gặp khó khăn và nguy hiểm nếu muốn di chuyển số uranium đã làm giàu. Công việc này cần máy móc đào bới hạng nặng và rà phá bom mìn.
"Nếu những thông tin này là chính xác, việc thu hồi uranium làm giàu cao chắc chắn sẽ phức tạp hơn" - ông Scott Roecker, người từng đứng đầu Văn phòng Loại bỏ Vật liệu Hạt nhân thuộc Cơ quan Quản lý An ninh Hạt nhân Quốc gia Mỹ giai đoạn 2017-2021, nhận định.
Nếu các nhà đàm phán yêu cầu Iran tập trung toàn bộ kho uranium tại một địa điểm để kiểm chứng và sau đó đưa đi hoặc pha loãng mức độ làm giàu, trách nhiệm tiếp cận và cung cấp đầy đủ số lượng uranium sẽ thuộc về Tehran. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng trong kịch bản này, Iran có thể tuyên bố một phần uranium làm giàu cao không thể thu hồi được.
Cộng đồng quốc tế tin rằng, phần lớn kho uranium đang nằm trong các đường hầm bị đánh sập tại tổ hợp hạt nhân Isfahan ở miền trung Iran. Một lượng nhỏ hơn được lưu trữ tại các địa điểm khác.
Giữa tháng 5, có thông tin quân đội Mỹ từng chuẩn bị cho một chiến dịch nhằm thu giữ số vật liệu hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, kế hoạch cuối cùng bị đánh giá là quá rủi ro.
Kể từ thời điểm đó, Iran tiếp tục tăng cường các biện pháp bảo vệ tại những địa điểm được cho là nơi chôn giấu uranium làm giàu cao dưới lòng đất.
Hiện nay, ngay cả khi thỏa thuận giữa Tehran và Washington được ký kết trong tuần tới, hai bên vẫn được cho là sẽ phải tiến hành thêm các cuộc đàm phán kỹ thuật nhằm thống nhất các chi tiết liên quan đến tương lai chương trình hạt nhân của Iran.
Việc đưa số uranium này ra khỏi Iran nhiều khả năng sẽ cần đến một cơ sở xử lý uranium lưu động chuyên dụng do Cơ quan Quản lý An ninh Hạt nhân Quốc gia Mỹ điều phối tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge ở bang Tennessee. Hai nhà đàm phán hàng đầu của Mỹ là Jared Kushner và Steve Witkoff đã tới thăm phòng thí nghiệm này vào đầu tháng 6.
Tuy nhiên, ngay cả những chuyên gia hàng đầu thế giới về xử lý và di dời vật liệu hạt nhân cũng sẽ cần một khoảng thời gian đáng kể để hoàn thành nhiệm vụ. Đầu tháng này, ông Donald Trump cho biết quá trình thu hồi và loại bỏ số uranium nói trên sẽ mất ít nhất 2 tuần.
