Hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra trong 2 ngày 7-8.7 do Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan chủ trì, với sự tham dự của lãnh đạo 32 quốc gia thành viên liên minh.
Tháng trước, khi được hỏi về mong muốn của Thổ Nhĩ Kỳ trong việc mua động cơ F110 cũng như quay trở lại chương trình tiêm kích F-35, ông Trump tuyên bố sẽ khiến ông Erdogan rất hài lòng.
Các nhà phân tích cho rằng, điều đó nhiều khả năng đồng nghĩa với việc Mỹ sẽ bật đèn xanh cho việc xuất khẩu các động cơ F110 mà Thổ Nhĩ Kỳ muốn sử dụng cho dự án tiêm kích tàng hình nội địa KAAN.
Ông Sinan Ulgen - Giám đốc tổ chức nghiên cứu Edam có trụ sở tại Istanbul - nói với AFP: "Nhiều khả năng Mỹ sẽ chấp thuận cung cấp khoảng 40 động cơ General Electric F110 cho tiêm kích KAAN. Trước đây việc cung cấp này gặp nhiều trở ngại và rất có thể những rào cản đó đang được dỡ bỏ".
Theo ông, Thổ Nhĩ Kỳ đã chế tạo một số nguyên mẫu KAAN sử dụng động cơ F110 và những máy bay này đã bay thử thành công. Tuy nhiên, Ankara vẫn chờ thêm động cơ để có thể tăng số lượng máy bay thử nghiệm.
KAAN là tiêm kích tàng hình 2 động cơ do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Thổ Nhĩ Kỳ (TAI) phát triển nhằm thay thế phi đội F-16 của Không quân Thổ Nhĩ Kỳ. KAAN đưa nước này gia nhập nhóm quốc gia có khả năng tự sản xuất máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5 như Mỹ, Trung Quốc và Nga.
Về lâu dài, Thổ Nhĩ Kỳ dự kiến trang bị cho KAAN động cơ do nước này tự phát triển, thay thế động cơ F110 vốn không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về khả năng tàng hình. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Yasar Guler, dự án động cơ nội địa hiện mới ở giai đoạn thiết kế ban đầu. Thổ Nhĩ Kỳ đã nhận lô đầu tiên gồm 10 động cơ F110 vào tháng 9 năm ngoái, đồng thời đang tiếp tục đàm phán với chính phủ Mỹ để mua thêm 80 động cơ.
Tuy nhiên, thương vụ này bị đình trệ do chưa được chấp thuận về mặt chính trị sau khi Thổ Nhĩ Kỳ mua hệ thống phòng không S-400 của Nga vào năm 2017, theo Ngoại trưởng Hakan Fidan. Thổ Nhĩ Kỳ cũng bị Mỹ loại khỏi chương trình F-35 vào năm 2019 và áp đặt các lệnh trừng phạt theo đạo luật CAATSA một năm sau đó.
Ông Fidan cho rằng vấn đề CAATSA cần được giải quyết. Theo ông, Mỹ cần có động thái liên quan cả chương trình F-35 lẫn việc phê duyệt động cơ cho KAAN, bởi các động cơ này hiện vẫn đang chờ Quốc hội Mỹ thông qua.
Phát biểu này cũng gây chú ý tại Thổ Nhĩ Kỳ vì trước đó Ankara nhiều lần khẳng định KAAN sẽ là dòng tiêm kích được sản xuất hoàn toàn trong nước.
