Mỗi mẫu ADN mở ra một hy vọng
Giữa cái nắng bỏng rát ngày hè, từng nhát đục mở phần mộ, từng mẩu xương được nâng niu lấy mẫu ADN hay từng tấc đất được lật lên ở chiến địa xưa đều mang theo một khát vọng chung: trả lại tên cho những người lính đã hy sinh vì Tổ quốc.
Ở Nghĩa trang liệt sĩ Minh Bảo (phường Nam Cường), những cán bộ, chiến sĩ và lực lượng tham gia kiên nhẫn thực hiện nhiệm vụ trong thời tiết khắc nghiệt.
Trước mỗi phần mộ, mọi thao tác đều được thực hiện chậm rãi, cẩn trọng. Sau nhiều năm được xây dựng kiên cố bằng bê tông, việc mở từng ngôi mộ không hề đơn giản.
Chỉ khi những lớp bê tông cuối cùng được tháo dỡ, các cán bộ chuyên môn mới bắt đầu công đoạn lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN.
Tại nghĩa trang này hiện có 200 phần mộ liệt sĩ, trong đó gần 150 phần mộ chưa xác định được danh tính. Mỗi mẫu sinh phẩm được lấy thành công đồng nghĩa với việc thêm một tia hy vọng được thắp lên cho những gia đình đã hàng chục năm mòn mỏi đi tìm người thân.
Không khí ấy cũng diễn ra tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Yên Bình. Buổi sáng nắng gắt, chiều bất chợt đổ mưa, nhưng dưới những tấm bạt dựng tạm, lực lượng làm nhiệm vụ vẫn làm việc xuyên ngày đêm để kịp tiến độ.
Sau khi huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, chỉ trong 5 ngày, địa phương đã hoàn thành việc lấy mẫu ADN đối với toàn bộ 108 phần mộ chưa xác định danh tính trong tổng số 157 phần mộ đang an táng tại nghĩa trang.
Trung tá Trần Đức Vũ - Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Yên Bình - chia sẻ: "Chúng tôi luôn thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm và lòng biết ơn sâu sắc đối với các Anh hùng liệt sĩ. Bản thân tôi cùng đồng đội rất vinh dự khi được góp phần trả lại tên cho những liệt sĩ còn thiếu thông tin".
Lật từng tấc đất chiến trường tìm đồng đội
Không chỉ tại các nghĩa trang, hành trình tìm lại danh tính các liệt sĩ còn đang diễn ra giữa chiến địa xưa.
Những ngày này, khu vực Pháo đài K30, phường Lào Cai - nơi từng là điểm giao tranh ác liệt trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979 - liên tục đón các đoàn công tác của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh.
Gần nửa thế kỷ trôi qua, địa hình nơi đây đã đổi khác. Đất đá phủ kín những dấu tích chiến tranh, nhưng ký ức về những đồng đội chưa trở về vẫn còn nguyên trong tâm trí các cựu chiến binh.
Ông Lê Văn Hà, nguyên chiến sĩ Đồn 206, vẫn nhớ như in lần đơn vị phát hiện 7 bộ hài cốt liệt sĩ tại khu vực này vào năm 1984 khi khơi thông hệ thống giao thông hào.
"Suốt nhiều năm qua, mỗi lần gặp lại đồng đội, chúng tôi đều nhắc đến sự việc ấy. Nay biết các anh vẫn còn nằm lại nơi đây, tôi cố gắng nhớ từng vị trí, từng dấu mốc để cung cấp thông tin cho đội quy tập", ông Hà xúc động.
Từ những ký ức tưởng chừng đã phủ bụi thời gian của các cựu chiến binh, lực lượng quy tập nhanh chóng khoanh vùng hiện trường. Hiện 16 cán bộ, chiến sĩ đang trực tiếp bám trụ tại khu vực khai quật.
Thượng tá Phạm Khắc Trường - Chính trị viên Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ - cho biết địa hình đồi dốc, nhiều đất đá cùng thời tiết mưa nắng thất thường khiến công việc gặp không ít khó khăn.
"Sau hai ngày tìm kiếm, trên diện tích khoảng 3 m², ở độ sâu từ 1-1,5 m, lực lượng bước đầu phát hiện một số phần xương cốt cùng nhiều di vật như quân phục, túi thuốc cá nhân và một số vật dụng sinh hoạt của bộ đội. Chúng tôi nhận định đây có thể là một ngôi mộ tập thể", Thượng tá Phạm Khắc Trường cho biết.
Theo kế hoạch, phạm vi khai quật sẽ tiếp tục được mở rộng lên khoảng 200 m² nhằm bảo đảm không bỏ sót bất kỳ phần mộ hay di vật nào.
Toàn Lào Cai hiện có 32 nghĩa trang liệt sĩ với 4.787 phần mộ. Qua rà soát, có 15 nghĩa trang cần thực hiện lấy mẫu ADN trong giai đoạn 1 đối với các phần mộ chưa xác định thông tin.
Triển khai "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã huy động hơn 2.200 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia.
Đến nay, lực lượng chức năng đã tìm kiếm, quy tập được 13 hài cốt liệt sĩ; đồng thời lấy mẫu ADN cho 931 trong tổng số 1.262 phần mộ cần thực hiện tại 10/15 nghĩa trang của giai đoạn 1.
Theo Đại tá Hoàng Văn Toàn - Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, các tổ công tác đang tranh thủ từng ngày thời tiết thuận lợi để hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ trước ngày 20.7.
"Mục tiêu của chúng tôi là không bỏ sót bất kỳ thông tin nào về liệt sĩ và thân nhân. Mỗi mẫu ADN hôm nay không chỉ phục vụ khoa học mà còn là chìa khóa để nối lại những cuộc đoàn viên đã bị chiến tranh chia cắt suốt nhiều thập kỷ", Đại tá Hoàng Văn Toàn nhấn mạnh.
