“Theo tôi, việc sửa đổi thẩm quyền này có một số ưu điểm như góp phần đơn giản hóa quy trình; số liệu dân cư, lao động và xã hội sẽ được phân tách chi tiết và chính xác theo giới tính, giúp đánh giá đúng khoảng cách giới để làm chính sách tốt hơn; các cơ quan chuyên môn cập nhật dữ liệu giới tính nhanh hơn. Nhưng cơ quan chủ trì soạn thảo cũng cần làm rõ Bộ chỉ tiêu thống kê phát triển giới của quốc gia thuộc hệ thống thông tin thống kê quốc gia hay hệ thống thông tin thống kê bộ, ngành, để bảo đảm sửa đổi thẩm quyền quy định và thực hiện tiêu chí phân loại giới tính trong số liệu, thông tin thống kê nhà nước thống nhất, đồng bộ với Luật Thống kê”, TS Nguyễn Thị Mai Hoa nêu quan điểm.
Theo bà Trần Thị Thanh Lam - Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – xã hội của Quốc hội đánh giá tác động về giới trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật được quy định trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 và Luật Bình đẳng giới.
Tuy nhiên, bà Trần Thị Thanh Lam cho rằng, hiệu quả của đánh giá tác động về giới trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật vẫn còn bị các nhóm vấn đề hạn chế như: thiếu chế tài đủ mạnh gắn với trách nhiệm người đứng đầu về công tác giới nên các kiến nghị không hoặc ít được tiếp thu, thực thi; Luật Bình đẳng giới xây dựng 20 năm chưa bao quát hết được các vấn đề về giới mới phát sinh; hoạt động lồng ghép giới trong ban hành văn bản quy phạm pháp luật phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương còn thiếu vắng, hạn chế... “Một trong những nguyên nhân của hạn chế này là do thiếu dữ liệu thống kê toàn quốc về giới để làm cơ sở đánh giá. Vì thế, Việt Nam cần sớm công bố một cơ sở dữ liệu quốc gia chính thống về giới”, theo bà Trần Thị Thanh Lam.
Minh bạch hóa thông tin quốc gia về giới
Luật Bình đẳng giới được Quốc hội thông qua năm 2006 là đạo luật đầu tiên của Việt Nam quy định một cách toàn diện về bình đẳng giới, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để thúc đẩy sự tham gia bình đẳng của phụ nữ và nam giới trên các lĩnh vực của đời sống xã hội; góp phần thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về quyền con người, quyền của phụ nữ và bình đẳng giới.
Việc sửa đổi Luật Bình đẳng giới trong Dự án Luật lần này không nhằm thay đổi các chính sách lớn về bình đẳng giới mà chủ yếu thực hiện việc rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy, phân công, phân cấp, phân quyền theo chủ trương của Đảng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Mặc dù phạm vi sửa đổi không lớn, song các nội dung được điều chỉnh có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bình đẳng giới.
Phát biểu tại hội nghị tham vấn, ông Doãn Đức Hảo, Vụ trưởng Vụ Công tác thanh niên và bình đẳng giới, Bộ Nội vụ cho biết, trong Dự thảo Luật do Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng và trình Quốc hội xem xét theo trình tự rút gọn trong năm 2026, nội dung sửa đổi, bổ sung đối với Luật Bình đẳng giới tập trung vào việc thể chế hóa chủ trương tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và cập nhật các tiêu chí thống kê.
Theo ông Hảo, bên cạnh nội dung sửa đổi trong Dự thảo Luật xác định rõ trách nhiệm cơ quan quản lý nhà nước để làm đầu mối về công tác bình đẳng giới thì vấn đề minh bạch hóa thông tin quốc gia về giới cũng được chú trọng thông qua việc bổ sung quy định về việc công bố chính thức các thông tin quốc gia về bình đẳng giới.
Xây dựng hệ thống dữ liệu bình đẳng giới phục vụ hoạch định chính sách, pháp luật
Liên quan đến thông tin quốc gia về bình đẳng giới, TS Nguyễn Thị Mai Hoa - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và xã hội khóa XV phân tích, Dự thảo Luật sửa đổi theo hướng chuyển thẩm quyền quy định và thực hiện tiêu chí phân loại giới tính trong số liệu, thông tin thống kê nhà nước từ Chính phủ sang Bộ trưởng Bộ Nội vụ.
Theo cơ quan soạn thảo, đề xuất này nhằm bảo đảm sự thống nhất với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thống kê năm 2025. Hiện nay, chức năng quản lý nhà nước về bình đẳng giới đã được giao cho Bộ Nội vụ. Do đó, việc ban hành Bộ chỉ tiêu thống kê phát triển giới của quốc gia thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nội vụ.
Cùng quan điểm, TS Dương Thị Thanh Mai - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp nhấn mạnh, mặc dù hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia tách biệt theo giới đã được ban hành nhưng vẫn thiếu quy định về cơ chế thu thập dữ liệu và cơ sở dữ liệu quốc gia về bình đẳng giới.
Vì thế, theo TS Dương Thị Thanh Mai, một trong những định hướng, yêu cầu sửa đổi Luật Bình đẳng giới năm 2006 và hoàn thiện thể chế bình đẳng giới là xây dựng hệ thống thông tin, thống kê về bình đẳng giới, hệ thống dữ liệu bình đẳng giới để phục vụ hoạch định chính sách, xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật, theo dõi đánh giá việc thực hiện mục tiêu bình đẳng giới… Cơ sở dữ liệu quốc gia về bình đẳng giới được xây dựng và vận hành bảo đảm kết nối, chia sẻ với hệ thống thống kê quốc gia và cơ sở dữ liệu của các bộ, ngành, địa phương.
Bà Trần Thị Minh Thi, Phó Viện trưởng Viện Thông tin khoa học xã hội ví von, cơ sở dữ liệu quốc gia thống nhất về giới, bình đẳng giới được ví như mạch máu để nuôi sống hoạt động công tác về giới. "Hiện nay, mỗi ngành đều có số liệu của riêng mình và vì nhiều lý do cũng đã và đang có hiện tượng "cát cứ" dữ liệu khiến việc tiếp cận trở nên khó khăn. Vì thế, nếu có cơ sở dữ liệu quốc gia thống nhất về giới và do Bộ Nội vụ làm đầu mối thì sẽ giúp ích rất nhiều cho hiệu quả của các công tác về giới, đánh giá tác động giới, đảm bảo bình đẳng giới thực chất", bà Minh Thi khẳng định.
