Bé M.Y. (4 tuổi) bị một tấm đá bàn thờ ngoài trời của gia đình rơi trúng cẳng chân khi đang chơi đùa. Tai nạn khiến bé gãy xương cẳng chân trái, nhiều nhóm cơ bị dập nát, các mạch máu chính nuôi bàn chân bị đứt hoàn toàn. Tổn thương nghiêm trọng khiến cẳng chân gần như đứt lìa, bàn chân đứng trước nguy cơ phải cắt bỏ nếu không được phục hồi tuần hoàn máu kịp thời.
BSCKI Trương Văn Tài, Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Quốc tế Minh Anh, người trực tiếp thực hiện phẫu thuật nối mạch máu, cho biết mạch máu của trẻ nhỏ có kích thước rất nhỏ. Khi bị dập nát, các mạch máu co rút, khiến việc tìm kiếm và nối phục hồi gặp nhiều khó khăn.
Sau phẫu thuật, bàn chân trẻ xuất hiện tình trạng sưng phù, căng cứng. Các bác sĩ xác định dòng máu tĩnh mạch hồi lưu gặp vấn đề nên tiếp tục phẫu thuật cấp cứu, thông lại tĩnh mạch đã nối và ghép bổ sung tĩnh mạch để cải thiện lưu thông máu. Sau can thiệp, bàn chân giảm phù nề, mềm hơn.
Từ trường hợp trên, bác sĩ khuyến cáo khi trẻ bị vật nặng đè vào chân, có vết thương sâu, chảy máu nhiều hoặc nghi ngờ gãy xương, người lớn cần bình tĩnh thực hiện các bước sơ cứu ban đầu.
Thứ nhất, bảo đảm an toàn và gọi cấp cứu. Nhanh chóng đưa trẻ ra khỏi khu vực nguy hiểm nếu có thể thực hiện an toàn. Gọi cấp cứu 115 hoặc nhờ người hỗ trợ đưa trẻ đến cơ sở y tế có khả năng xử trí chấn thương nặng. Không trì hoãn việc cấp cứu để tự xử lý vết thương tại nhà.
Thứ hai, cầm máu đúng cách. Dùng gạc vô khuẩn hoặc vải sạch ép trực tiếp lên vị trí chảy máu. Nếu máu thấm qua lớp gạc, tiếp tục đặt thêm lớp gạc bên ngoài và duy trì lực ép. Với vết thương nghiêm trọng, chảy máu ồ ạt, cần ưu tiên kiểm soát chảy máu và thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu. Nếu nghi ngờ chảy máu động mạch ở chi và không thể kiểm soát bằng ép trực tiếp, garô có thể cần thiết nhưng nên do người được hướng dẫn thực hiện; không nới garô định kỳ.
Thứ ba, bảo vệ và cố định vùng tổn thương. Che phủ vết thương bằng gạc hoặc vải sạch. Nếu nghi ngờ gãy xương, hạn chế tối đa việc di chuyển chi bị thương, không cố nắn chỉnh xương hoặc kéo thẳng phần chi biến dạng. Không tự ý tháo bỏ dị vật đang cắm sâu trong vết thương.
Thứ tư, không tự ý cho trẻ ăn uống. Trẻ bị chấn thương nặng có thể cần phẫu thuật khẩn cấp. Vì vậy, không cho trẻ ăn uống trong lúc chờ cấp cứu; làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Giữ ấm cho trẻ, theo dõi ý thức và nhịp thở. Nếu trẻ bất tỉnh, không thở bình thường, cần gọi cấp cứu và thực hiện hồi sức tim phổi nếu biết cách.
Trong trường hợp chi bị đứt lìa hoàn toàn, cần dùng gạc sạch che phần chi, đặt trong túi kín rồi đặt túi lên đá lạnh hoặc nước đá để làm mát gián tiếp. Không đặt trực tiếp phần chi lên đá, không ngâm trong nước và không để đông cứng. Đưa phần chi theo cùng trẻ đến bệnh viện.
Bác sĩ lưu ý, với chấn thương dập nát hoặc gần đứt lìa chi, việc sơ cứu đúng và vận chuyển nhanh đến cơ sở y tế có khả năng phẫu thuật vi phẫu có ý nghĩa quan trọng đối với cơ hội bảo tồn chi thể.
