Theo Nghị định 350/2026/NĐ-CP nhân viên y tế được hưởng 6 mức phụ cấp ưu đãi nghề, từ 30% đến 80%, tùy tính chất công việc, mức độ đặc thù và địa bàn công tác.
Mức phụ cấp 80% áp dụng với các công việc đặc biệt nặng nhọc, nguy hiểm như hồi sức cấp cứu, chống độc, giải phẫu bệnh, pháp y, khám và điều trị bệnh tâm thần; đồng thời ưu tiên nhân viên y tế tuyến xã, y tế dự phòng tại vùng biên giới, hải đảo, dân tộc thiểu số và miền núi.
Các mức còn lại được phân theo nhóm công việc như phòng, chống dịch, xạ trị, hóa trị, y học hạt nhân, khám chữa bệnh, phục hồi chức năng, y dược cổ truyền, an toàn thực phẩm và dân số.
Việc phân tầng phụ cấp là cần thiết vì điều kiện lao động trong ngành y rất khác nhau. Nhân viên y tế thường xuyên trực đêm, ngày nghỉ, đối mặt nguy cơ lây nhiễm, áp lực cấp cứu; tuyến cơ sở, vùng sâu, vùng xa còn khó khăn hơn.
Trong khi yêu cầu về chất lượng dịch vụ ngày càng cao, muốn giữ người, ngành y cần chế độ đãi ngộ tương xứng với công sức, trách nhiệm và rủi ro nghề nghiệp.
Tăng phụ cấp không chỉ là hỗ trợ thu nhập. Đó còn là cách Nhà nước ghi nhận giá trị của lao động y tế và tạo thêm động lực để người lao động gắn bó với nghề.
Nhân lực là tài sản đặc biệt của ngành y. Một bác sĩ, điều dưỡng hay kỹ thuật viên có nhiều năm kinh nghiệm không thể được thay thế ngay bằng một nhân sự mới. Đặc biệt tại các khoa cấp cứu, hồi sức, xét nghiệm hay những chuyên khoa đặc thù, kinh nghiệm xử lý tình huống và phối hợp chuyên môn được tích lũy qua nhiều năm. Khi nhân viên y tế rời khu vực công hoặc chuyển nghề, bệnh viện không chỉ mất một vị trí việc làm mà còn mất nguồn lực đã được đào tạo và tích lũy kinh nghiệm.
Phụ cấp nên được nhìn nhận như một khoản đầu tư cho nguồn nhân lực, nhất là ở những vị trí nặng nhọc, nguy hiểm, chuyên khoa áp lực cao, vùng khó khăn và tuyến cơ sở.
Tăng phụ cấp là cần thiết, nhưng nguồn lực thực hiện cũng phải được tính toán đầy đủ. Nếu toàn bộ chi phí tăng thêm dồn lên các cơ sở khám chữa bệnh, đặc biệt là bệnh viện công, chính sách hỗ trợ người lao động có thể vô tình tạo thêm áp lực cho chính những đơn vị đang phải cân đối nhiều khoản chi. Phụ cấp cần được đặt trong một cơ chế tài chính y tế bền vững, với sự tham gia hợp lý của ngân sách Nhà nước, giá dịch vụ khám chữa bệnh và nguồn lực của các cơ sở y tế.
Một bệnh viện có thể đầu tư máy móc hiện đại, cơ sở vật chất khang trang và trang thiết bị tiên tiến. Nhưng cuối cùng, chất lượng khám chữa bệnh vẫn phụ thuộc rất lớn vào con người. Một điều dưỡng có đủ thời gian chăm sóc người bệnh sẽ tạo ra chất lượng khác. Một bác sĩ không bị quá tải kéo dài sẽ có thêm điều kiện tập trung cho chuyên môn. Một nhân viên y tế được bảo đảm tốt hơn về đời sống sẽ có thêm lý do để ở lại với nghề.
Tăng phụ cấp không giải quyết mọi khó khăn của ngành y, nhưng là bước quan trọng để giữ người. Chính sách cần đi cùng giảm quá tải, cải thiện môi trường làm việc, đầu tư cơ sở vật chất, hoàn thiện tài chính và phát triển nhân lực dài hạn.
