Trong quá trình làm việc, không ít người lao động phải xin nghỉ dài ngày không hưởng lương vì lý do cá nhân. Tuy nhiên, ít người biết rằng nếu nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong một tháng, việc tham gia BHXH và quyền lợi BHYT có thể bị ảnh hưởng đáng kể.
Theo khoản 5 Điều 33 Luật BHXH 2024, người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng sẽ không phải đóng BHXH trong tháng đó. Doanh nghiệp cũng không phải đóng BHXH cho người lao động trong thời gian nghỉ này.
Tuy nhiên, quy định trên không áp dụng đối với một số trường hợp đặc biệt. Cụ thể, người lao động nghỉ hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng đầu tiên đi làm hoặc tháng đầu tiên quay trở lại làm việc vẫn phải đóng BHXH theo quy định. Đối với người nghỉ hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, thời gian này vẫn được tính là thời gian tham gia BHXH dù cả người lao động và doanh nghiệp không phải đóng tiền.
Không chỉ BHXH, quyền lợi BHYT cũng bị ảnh hưởng khi người lao động nghỉ không lương dài ngày. Khi doanh nghiệp báo giảm lao động và không tiếp tục đóng BHXH, thẻ BHYT của người lao động cũng sẽ tạm dừng giá trị sử dụng trong thời gian đó. Điều này đồng nghĩa với việc người lao động có thể không được hưởng quyền lợi khám, chữa bệnh bằng BHYT nếu phát sinh nhu cầu.
Để tránh gián đoạn quá trình tham gia bảo hiểm, Luật BHXH 2024 đã bổ sung cơ chế linh hoạt hơn cho người lao động. Theo đó, kể từ ngày 1.7.2025, người lao động và doanh nghiệp có thể thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH trong thời gian nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên.
Nếu hai bên thống nhất tiếp tục tham gia BHXH, mức đóng sẽ được tính dựa trên mức đóng của tháng gần nhất trước khi người lao động nghỉ việc không hưởng lương. Khi đó, việc tham gia BHYT cũng được duy trì tương ứng, giúp thẻ BHYT tiếp tục có giá trị sử dụng.
Trong trường hợp doanh nghiệp không đồng ý tiếp tục đóng BHXH theo hình thức thỏa thuận, người lao động vẫn có thể lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện. Theo Luật BHXH 2024, người đang tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc thuộc nhóm được tham gia BHXH tự nguyện, trừ trường hợp đã có thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH bắt buộc.
Đối với BHYT, người lao động nghỉ không hưởng lương có thể tham gia theo nhóm tự đóng BHYT. Đây là giải pháp giúp duy trì thẻ BHYT và bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh trong thời gian không làm việc.
