Ngày 19.4 (giờ địa phương), đài CBS News dẫn đánh giá của nhiều chuyên gia cho biết Iran hiện có đủ uranium để chế tạo khoảng 10 quả bom nguyên tử. Tuy nhiên, các thanh sát viên quốc tế không thể xác minh lượng uranium này kể từ tháng 6.2025, khi Mỹ và Israel tấn công 3 cơ sở hạt nhân của Iran.
Trong nhiều tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục khẳng định Mỹ sẽ tìm cách lấy phần vật liệu hạt nhân còn lại của Iran, dù thông qua đàm phán hay bằng biện pháp quân sự.
Để minh họa cho khả năng này, các chuyên gia nhắc lại Project Sapphire - chiến dịch bí mật do Mỹ thực hiện năm 1994 nhằm đưa uranium cấp độ chế tạo bom ra khỏi Kazakhstan sau khi Liên Xô tan rã.
Khi đó, ông Andrew Weber, một nhà ngoại giao Mỹ làm việc tại Kazakhstan, phát hiện một nhà máy cũ của Liên Xô đang cất giữ khoảng 600kg uranium làm giàu ở mức 90%, đủ để chế tạo hàng chục vũ khí hạt nhân.
Sau nhiều tháng xây dựng quan hệ với phía Kazakhstan, Mỹ đạt được thỏa thuận bí mật để vận chuyển toàn bộ số uranium này về nước nhằm ngăn các quốc gia như Iran hay Triều Tiên tiếp cận.
Chiến dịch kéo dài khoảng 6 tuần với sự tham gia của hơn 30 chuyên gia thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Năng lượng Mỹ. Toàn bộ vật liệu được đóng gói trong các thùng chuyên dụng, vận chuyển bằng xe tải và sau đó đưa lên máy bay quân sự để chuyển về bang Tennessee.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia được CBS News phỏng vấn, việc lặp lại một chiến dịch tương tự tại Iran hiện nay sẽ khó khăn hơn rất nhiều.
Ông Matthew Bunn, cựu cố vấn hạt nhân Nhà Trắng, cho rằng các cuộc không kích trong năm 2025 dù gây thiệt hại đáng kể nhưng không thể xóa bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân của Iran. Theo ông, Iran hiện vẫn có khoảng 970 pound uranium làm giàu ở mức 60%, gần đạt cấp độ dùng cho vũ khí hạt nhân.
Từ đó, nhiều chuyên gia nhận định giải pháp quân sự khó có thể mang lại kết quả lâu dài nếu không có sự hợp tác từ phía Iran.
Ông Scott Roecker, cựu quan chức Cơ quan An ninh Hạt nhân Quốc gia Mỹ, cho biết mọi chiến dịch trước đây nhằm đưa vật liệu hạt nhân ra khỏi một quốc gia đều cần sự đồng ý và phối hợp từ chính phủ nước đó. Chưa từng có chiến dịch tương tự nào thành công nếu không có sự hợp tác từ phía sở tại.
Trong khi đó, cựu Phó Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ Robert Harward nhận định Mỹ hoàn toàn có thể thực hiện chiến dịch tại Iran, nhưng đây sẽ là nhiệm vụ rủi ro cao, có thể kéo dài nhiều tuần và đòi hỏi sự tham gia của toàn bộ các quân chủng. Ông cho rằng mối đe dọa lớn nhất đối với lực lượng Mỹ trên thực địa sẽ là các cuộc phản công bằng máy bay không người lái và tên lửa từ phía Iran.
Nhìn chung, các chuyên gia đều cho rằng nếu muốn kiểm soát chương trình hạt nhân của Iran về lâu dài, Tehran phải chấp nhận từ bỏ uranium làm giàu cao và cho phép giám sát quốc tế sâu rộng.
Tuy nhiên, khả năng đạt được một thỏa thuận như vậy hiện được đánh giá là rất khó khăn.
