Không khó để nhận thấy, tiền đối với trẻ em thường chỉ mang giá trị nhất thời. Một vài chục nghìn, vài trăm nghìn đồng có thể nhanh chóng được tiêu vào đồ chơi, quà vặt, hoặc thậm chí là những món đồ không cần thiết. Thói quen này, nếu lặp lại, dễ hình thành tư duy coi trọng giá trị vật chất ngắn hạn, thậm chí là tâm lý “trông chờ” được cho tiền mỗi dịp lễ. Thậm chí, nếu không giám sát, tiền sẽ cuốn trẻ em vào những hoạt động như nghiện game.
Ngược lại, một cuốn sách lại có khả năng mở ra cả một thế giới. Đó có thể là những câu chuyện cổ tích nuôi dưỡng trí tưởng tượng, những trang sách khoa học khơi gợi đam mê khám phá, hay những cuốn sách kỹ năng giúp trẻ hình thành nhân cách.
Trong thời đại số, sách không chỉ giới hạn ở sách in. Sách điện tử, sách nói, các nền tảng đọc trực tuyến… đều có thể trở thành công cụ hữu ích nếu được sử dụng đúng cách. Điều quan trọng không phải là hình thức, mà là nội dung và thói quen tiếp nhận tri thức. Với trẻ nhỏ, sách in vẫn có những giá trị riêng: Giúp tăng khả năng tập trung, giảm phụ thuộc vào màn hình và tạo cảm giác gần gũi, thân thuộc.
Điều đáng nói, việc tặng tiền cho trẻ em đôi khi vô tình tạo ra khoảng cách trong cách giáo dục. Khi trẻ nhận tiền mà không có sự định hướng, giá trị của đồng tiền bị “nhẹ hóa”. Trẻ không hiểu được lao động, không cảm nhận được sự tích lũy và cũng khó hình thành ý thức tiết kiệm. Trong khi đó, một cuốn sách, nếu được lựa chọn phù hợp và trao tặng với sự chia sẻ, định hướng của người lớn, sẽ giúp trẻ hiểu rằng tri thức mới là “tài sản” quý giá nhất.
Ở góc độ rộng hơn, tặng sách còn góp phần xây dựng một xã hội học tập. Khi mỗi gia đình, mỗi tổ chức, mỗi công đoàn hay doanh nghiệp đều chọn sách làm quà cho trẻ em, một “hệ sinh thái đọc” sẽ dần hình thành. Tủ sách gia đình, công đoàn, thư viện trường học sẽ trở thành không gian tri thức sống động, thay vì chỉ mang tính hình thức. Nhiều mô hình tặng sách cho con em công nhân đã cho hiệu quả rõ rệt. Những tủ sách khu trọ, góc đọc tại nhà văn hóa không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức mà còn giúp trẻ rời xa màn hình trong thời đại số. Ở đó, sách trở thành cầu nối giữa gia đình và con cái, giữa công đoàn và người lao động, giữa hiện tại và tương lai. Tuy nhiên, để việc tặng sách thực sự phát huy hiệu quả, cần thay đổi cả cách nghĩ và cách làm. Không phải cứ tặng sách là đủ. Quan trọng là chọn đúng sách phù hợp với độ tuổi, sở thích và nhu cầu của trẻ. Quan trọng hơn, người lớn cần đồng hành: Cùng đọc, cùng trò chuyện, cùng khơi gợi hứng thú. Một cuốn sách chỉ thực sự “sống” khi có sự tương tác, khi trẻ được dẫn dắt để hiểu và yêu việc đọc.
Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận thẳng thắn rằng, việc tặng tiền vẫn có chỗ đứng nhất định, nhất là trong những hoàn cảnh khó khăn. Nhưng ngay cả khi đó, hoàn toàn có thể kết hợp: Một phần nhỏ là tiền, phần còn lại là sách để vừa đáp ứng nhu cầu trước mắt, vừa đầu tư cho tương lai lâu dài của trẻ.
