Hiệp hội các chủ tàu chở dầu độc lập cho biết, tuyến hàng hải trung tâm của eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa bởi khoảng 80 thủy lôi cần được rà phá.
Một số tàu đã bắt đầu rời Vịnh Ba Tư qua tuyến hàng hải chiến lược này vào ngày 19.6, sau khi Mỹ và Iran ký biên bản ghi nhớ.
Tuy nhiên, giới vận tải biển cho rằng, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz chưa thể sớm trở lại trạng thái bình thường, ngay cả khi lệnh ngừng bắn được duy trì, do vẫn còn nhiều thủy lôi và các chướng ngại vật khác.
“Tuyến hàng hải chính đi qua giữa eo biển Hormuz hiện vẫn đóng cửa và rất nguy hiểm. Theo số liệu mới nhất chúng tôi nhận được, hiện có khoảng 80 thủy lôi tại eo biển Hormuz. Đây là con số rất lớn và sẽ mất khá nhiều thời gian để xử lý" - ông Phil Belcher, giám đốc hàng hải của Hiệp hội các chủ tàu chở dầu độc lập Intertanko, cho biết.
Trong thời gian xung đột, Tehran đã rải thủy lôi tại luồng hàng hải trung tâm thuộc hệ thống phân luồng giao thông hàng hải giữa Iran và Oman, được thiết lập từ năm 1968, nhằm hạn chế di chuyển của tàu chở dầu và các tàu thương mại khác.
Khoảng 20.000 thuyền viên bị mắc kẹt ở hai phía eo biển Hormuz. Dù vậy, một số tàu vẫn tắt thiết bị phát tín hiệu và đi qua Hormuz vào ban đêm ở khu vực gần vùng biển Oman với sự hỗ trợ từ Mỹ. Một số tàu khác trả phí để được đi qua vùng biển Iran theo cơ chế “trạm thu phí của Tehran”.
Ngành vận tải biển đang mong muốn sớm khôi phục việc sử dụng tuyến hàng hải tiêu chuẩn. Trước khi xảy ra xung đột, khoảng 130 tàu mỗi ngày đi qua eo biển an toàn. Đây cũng là cửa ngõ vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu.
“Giống như một tuyến cao tốc mà làn đường chính bị đóng, buộc mọi phương tiện phải đi vào làn khẩn cấp" - ông Belcher nói.
Ông nhấn mạnh cần sớm mở lại tuyến chính để bảo đảm lưu lượng tàu thuyền lớn có thể lưu thông an toàn.
Một trong những rủi ro lớn hiện nay là nguy cơ tàu mắc cạn do các tàu phải đi sát các bãi đá ven tuyến phía nam gần Oman. Với số lượng lớn tàu đang tìm cách đi qua những khu vực hẹp của eo biển, ngành vận tải biển cũng cảnh báo nguy cơ va chạm tăng.
Mối nguy này càng nghiêm trọng hơn do hiện tượng nhiễu tín hiệu trong thời gian xung đột. Sự can thiệp điện tử này khiến các hệ thống định vị và dẫn đường trên tàu hoạt động không ổn định, khiến nhiều tàu gần như phải di chuyển trong tình trạng mù thông tin.
Một vụ va chạm, mắc cạn hoặc chìm tàu có thể gây thêm những cú sốc lớn với thương mại toàn cầu. Sự cố tàu container Ever Given từng làm tắc nghẽn kênh đào Suez suốt một tuần vào năm 2021.
Hiện vẫn có gần 600 tàu được cho là đang neo đậu trong Vịnh Ba Tư sau khi mắc kẹt từ tháng 2, đồng nghĩa với việc tình trạng ùn ứ sẽ cần nhiều thời gian mới được giải quyết.
Ông Richard Meade - Tổng Biên tập hãng dữ liệu hàng hải Lloyd's List, nhận định: “Chúng ta đang ở trong một tình huống chưa từng có tiền lệ. Tôi không nghĩ hoạt động vận tải qua eo biển này sẽ trở lại bình thường trong năm nay".
