Đối với nhiều người cao tuổi mất khả năng vận động, người khuyết tật nặng hay người mắc bệnh tâm thần đang được nuôi dưỡng tại các cơ sở bảo trợ xã hội, việc đến bệnh viện khám bệnh không phải là điều dễ dàng. Thậm chí, với không ít trường hợp, đó gần như là nhiệm vụ bất khả thi.
Thực tế này đặt ra yêu cầu phải đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với người dân, thay vì chỉ chờ người bệnh tìm đến cơ sở khám chữa bệnh. Đây cũng là lý do mô hình khám chữa bệnh lưu động ngày càng được xem là giải pháp phù hợp đối với các nhóm yếu thế trong xã hội.
Tại TPHCM, Sở Y tế đã triển khai hoạt động khám chữa bệnh lưu động tại các trung tâm bảo trợ xã hội, cơ sở nuôi dưỡng người cao tuổi, người khuyết tật và người mắc bệnh tâm thần. Các bệnh viện cử đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng cùng trang thiết bị cần thiết đến tận nơi để khám, điều trị và theo dõi sức khỏe cho người dân.
Mô hình này bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt. Nhiều trường hợp bệnh lý được phát hiện sớm, các bệnh mạn tính được quản lý liên tục, người bệnh được tiếp cận dịch vụ y tế ngay tại nơi sinh sống mà không phải trải qua quá trình di chuyển vất vả, tốn kém và tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Tuy nhiên, một trong những rào cản lớn hiện nay là cơ chế thanh toán bảo hiểm y tế đối với hoạt động khám chữa bệnh lưu động vẫn chưa thực sự rõ ràng.
“Vướng mắc chủ yếu xuất phát từ việc áp dụng các quy định liên quan đến địa điểm hoạt động khám chữa bệnh. Trong khi Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 cho phép triển khai hoạt động khám chữa bệnh lưu động khi được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, việc thanh toán chi phí bảo hiểm y tế cho các dịch vụ này vẫn còn nhiều cách hiểu khác nhau”, đại diện Sở Y tế TPHCM cho biết.
Nếu không sớm có hướng dẫn thống nhất, người chịu thiệt thòi nhiều nhất sẽ là những người vốn đã gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế. Đây đều là những đối tượng có nhu cầu chăm sóc sức khỏe thường xuyên nhưng lại khó tự đến bệnh viện để khám và điều trị.
Không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người bệnh, những vướng mắc về cơ chế thanh toán còn tác động đến tính bền vững của các chương trình khám chữa bệnh lưu động. Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh chóng, số người mắc bệnh mạn tính ngày càng gia tăng và nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng ngày càng lớn, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho mô hình này là yêu cầu cấp thiết.
Khám chữa bệnh lưu động không đơn thuần là thay đổi địa điểm cung cấp dịch vụ y tế. Đây là sự chuyển đổi trong tư duy phục vụ, từ mô hình bệnh viện chờ người bệnh đến khám sang mô hình chủ động mang dịch vụ y tế đến với người dân, đặc biệt là những người yếu thế.
Để không ai bị bỏ lại phía sau trong chăm sóc sức khỏe, cần sớm có cơ chế pháp lý và thanh toán bảo hiểm y tế phù hợp cho hoạt động khám chữa bệnh lưu động. Khi những rào cản được tháo gỡ, người dân sẽ có thêm cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế công bằng, thuận lợi và nhân văn hơn.
