Ông Lê Quang Trung - nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục việc làm - đã có cuộc trao đổi với PV Báo Lao Động về các chính sách nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Thưa ông, để nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu trong kỷ nguyên mới, chúng ta phải triển khai những công việc cụ thể gì?
Thứ nhất, chúng ta phải có đột phá về mặt chính sách trong việc tuyển dụng, sử dụng, đặc biệt là trong vấn đề bổ nhiệm, đề bạt cũng như giao nhiệm vụ/công việc cho người lao động.
Căn cứ tình hình thực tế hiện nay, tôi cho rằng cần phải rà soát, đánh giá lại, xem xét tất cả các chính sách vừa qua đã thực sự tạo ra đột phá hay chưa. Quan trọng nhất, đột phá về chính sách nhân lực là phải trọng dụng được nhân tài.
Thứ hai, chúng ta làm sao để chính sách giúp xây dựng được xã hội học tập suốt đời. Doanh nghiệp cũng tham gia đầu tư vào vấn đề đào tạo nguồn nhân lực cho chính họ. Tầm vĩ mô, đất nước chọn các lĩnh vực/ngành nghề nhằm tập trung đào tạo, bồi dưỡng để có nguồn nhân lực tốt.
Thứ ba, làm sao để các doanh nghiệp có điều kiện tham gia đào tạo, bồi dưỡng nhân lực, nguồn lao động cùng với các cơ sở đào tạo. Tôi cho rằng nên có quỹ phát triển nhân lực của doanh nghiệp. Quỹ này được ưu ái về vấn đề thuế, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đào tạo người lao động.
Quá trình lao động học tập, đào tạo lại, họ rất cần sự hỗ trợ về chính sách. Theo ông, cần quan tâm những vấn đề gì khi đào tạo lại cho người lao động trong bối cảnh hiện nay?
Quá trình đào tạo và đào tạo lại, phải xác định được vị trí việc làm sau đào tạo của người lao động. Việc sắp xếp việc làm sau đào tạo không chỉ là tận dụng được trình độ, kiến thức, kỹ năng mà còn tạo ra niềm tin, tạo cơ sở vững chắc cho người lao động yên tâm học tập. Từ đó, lao động cùng đầu tư vào học tập, đào tạo để có kết quả tốt nhất.
Chúng ta cũng phải tăng cường hơn nữa công tác dự báo trung hạn và dài hạn của các trung tâm dịch vụ việc làm, qua đó, định hướng cho người lao động đầu tư và hỗ trợ thông tin cho doanh nghiệp để đào tạo đúng, trúng.
Phải khắc phục tình trạng lao động đào tạo, đào tạo lại nhưng không đáp ứng được vào các vị trí làm việc. Muốn như vậy, phải xác định rõ kiến thức, kỹ năng đào tạo; thông tin về thị trường lao động để nắm được thị trường, doanh nghiệp thiếu gì, đòi hỏi gì.
Một vấn đề nữa là phải khảo sát những người lao động đang có việc làm mà có nguy cơ bị mất việc làm. Người lao động phải nhận thức trong bối cảnh hiện nay, không phải có việc làm là cứ mãi mãi ở vị trí ấy mà cần học tập để nâng cấp bản thân.
Lao động, doanh nghiệp, cơ quan Nhà nước liên quan phân vai như thế nào trong quá trình đào tạo, nâng cao kỹ năng, thưa ông?
Đối với người lao động, hơn lúc nào hết phải nhận thức thật đầy đủ xu hướng, sự phát triển của khoa học kỹ thuật, công nghệ và AI sẽ tác động đến mỗi vị trí việc làm. Không còn con đường nào khác, nếu muốn trụ lại, muốn phát triển vị trí việc làm và thu nhập cho chính bản thân thì người lao động phải nâng cao trình độ chuyên môn, trình độ khoa học kỹ thuật, kỹ năng, trong đó có kỹ năng thích ứng với môi trường làm việc mới, điều kiện làm việc mới, trong hoàn cảnh mới.
Lao động phải tận dụng tất cả cơ hội, kể cả cơ hội về chính sách, cơ hội về cơ sở vật chất của doanh nghiệp, cơ hội từ chính sách bảo hiểm thất nghiệp… để đào tạo lại.
Doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ với tổ chức công đoàn, tận dụng sự hỗ trợ của cơ quan/doanh nghiệp/Nhà nước để đồng hành cùng người lao động.
Các trung tâm dịch vụ việc làm thực hiện đúng Công ước của Tổ chức Lao động Quốc tế về dịch vụ việc làm công, đảm bảo đúng tất cả các chức năng của dịch vụ việc làm.
Xin ông cho biết kinh nghiệm quốc tế về đào tạo, đào tạo lại?
Các nước triển khai bảo hiểm thất nghiệp đều có chính sách liên quan đến đào tạo, đào tạo lại, như ở Đức, ở Hàn Quốc.
Trong đó, vai trò của các trung tâm dịch vụ việc làm là họ đến các doanh nghiệp, phối hợp với doanh nghiệp khảo sát, đánh giá lao động để xem họ thiếu cái gì, họ cần cái gì. Từ các nguồn khác nhau, hỗ trợ cho người lao động, trong đó có nguồn từ bảo hiểm thất nghiệp.
Các nước cũng rất quan tâm đến vấn đề đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho người lao động một cách liên tục. Họ không chỉ đào tạo cán bộ quản lý mà cả lao động trực tiếp. Họ cũng thường xuyên có lớp bồi dưỡng, cập nhật để lao động bắt kịp được với yêu cầu mới.
Xin cảm ơn ông!
