Ngày 22/10, công ty quản lý chất thải Posiva thông báo dự án đã đạt được cột mốc quan trọng sau hơn hai thập kỷ thi công. Kho lưu trữ địa chất này được xây dựng sâu bên trong khối đá nền có cấu trúc ổn định với niên đại 1,9 tỷ năm tại khu vực Eurajoki, miền tây nam Phần Lan.
Tại đây, nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng sẽ được cất giữ trong các lỗ khoan sâu dưới tầng đá, nơi chúng sẽ duy trì mức độ phóng xạ trong hàng ngàn năm tới. Giám đốc điều hành của Posiva, ông Ilkka Poikolainen, khẳng định đây là một ngày tuyệt vời và mang ý nghĩa lịch sử đối với cả công ty lẫn đất nước Phần Lan.
Cơ sở này được đặt tên là Onkalo, có nghĩa là "hang động" trong tiếng Phần Lan. Dù dự kiến sẽ sớm đi vào hoạt động, phía Posiva cho biết hiện tại vẫn chưa có lịch trình chi tiết về ngày khởi động chính thức. Trước khi bắt đầu quá trình xử lý triệt để, công ty sẽ phải hoàn tất giai đoạn vận hành thử nghiệm, thực hiện các bài kiểm tra và thanh tra cần thiết. Những kết quả này sau đó cần được Cơ quan An toàn Bức xạ và Hạt nhân Phần Lan (STUK) xác minh và phê duyệt.
Với sức chứa lên đến 6.500 tấn uranium, Onkalo sẽ cung cấp không gian lưu trữ vĩnh viễn cho toàn bộ lượng nhiên liệu đã qua sử dụng từ năm lò phản ứng hạt nhân của Phần Lan.
Quy trình cất giữ được thiết kế vô cùng nghiêm ngặt. Ban đầu, nhiên liệu sẽ được bọc kín trong các thùng đồng có khả năng chống ăn mòn cực cao. Sau đó, những thùng này được hạ xuống các lỗ khoan trong đường hầm dưới lòng đá, lấp đầy bằng một loại đất sét đặc biệt và cuối cùng được bịt kín bằng một khối bê tông cốt thép vững chắc.
Theo Posiva, lượng nhiên liệu này sẽ phát ra mức phóng xạ rất cao trong hàng chục ngàn năm. Tuy nhiên, sau khoảng 100.000 năm, mức độ phóng xạ sẽ giảm xuống chỉ còn tương đương với quặng uranium tự nhiên ban đầu.
Kể từ khi các nhà máy điện hạt nhân đầu tiên được xây dựng vào thập niên 1950, nhiều quốc gia đã phải chật vật tìm cách xử lý các sản phẩm phụ nguy hiểm này, và phần lớn hiện chỉ được cất giữ tạm thời. Dù các nước láng giềng như Thụy Điển hay Pháp cũng đang ráo riết xây dựng các kho lưu trữ, Phần Lan vẫn được kỳ vọng là quốc gia đầu tiên trên thế giới mở cửa cơ sở lưu trữ sâu dưới lòng đất. Ước tính, chi phí để hoàn thành siêu dự án Onkalo lên tới 1,16 tỷ USD.
