Trong bối cảnh xung đột với Iran khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, Saudi Arabia đã nhanh chóng kích hoạt phương án dự phòng, từng bước khôi phục dòng chảy dầu mỏ ra thế giới.
Theo dữ liệu theo dõi tàu chở dầu, xuất khẩu dầu của vương quốc này đã phục hồi lên hơn một nửa mức bình thường - một tín hiệu sớm cho thấy, kế hoạch “né Hormuz” đang phát huy hiệu quả.
Trọng tâm của chiến lược là đường ống dài khoảng 1.200km dẫn dầu từ phía đông sang cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ. Từ đây, dầu được bơm lên các tàu chở dầu để vận chuyển ra thị trường quốc tế, thay vì đi qua eo biển Hormuz - tuyến đường chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu toàn cầu.
Trong 5 ngày gần đây nhất, lượng dầu xuất khẩu từ Yanbu đạt trung bình khoảng 4,19 triệu thùng/ngày - tăng vọt so với mức khoảng 1,4 triệu thùng/ngày trước khi xung đột nổ ra. Con số này chiếm phần lớn trong tổng xuất khẩu khoảng 7 triệu thùng/ngày của Saudi Arabia trước chiến sự.
Ở một số thời điểm, sản lượng bốc hàng tại Yanbu thậm chí chạm mức 4,65 triệu thùng/ngày - cho thấy công suất vận hành đang được đẩy lên sát ngưỡng.
Song song với việc tăng công suất đường ống, Saudi Arabia cũng triển khai một hạm đội tàu chở dầu quy mô lớn. Hàng chục siêu tàu chở dầu VLCC (Very Large Crude Carrier) và tàu Suezmax (tàu chở dầu cỡ lớn, được thiết kế với kích thước tối đa có thể đi qua kênh đào Suez mà không cần giảm tải) đang tập trung ngoài khơi Biển Đỏ để chờ bốc hàng.
Ít nhất 32 tàu cỡ lớn đã neo đậu gần Yanbu, trong khi nhiều tàu khác vẫn đang trên đường tiếp cận khu vực. Hiện tượng “ùn tàu” cho thấy, tốc độ chuyển hướng dòng chảy dầu diễn ra rất nhanh, dù hệ thống hạ tầng phải chịu áp lực lớn.
Giữa lúc nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng, Saudi Arabia gần như là quốc gia duy nhất trong khu vực có phương án thay thế khả thi, theo Bloomberg.
Các nhà sản xuất khác ở vùng Vịnh buộc phải cắt giảm sản lượng do không thể xuất khẩu, trong khi kho chứa dần đầy. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo đây có thể là cú gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ.
UAE cũng có đường ống dẫn dầu ra vịnh Oman, song hoạt động bị gián đoạn nhiều lần do các cuộc tấn công bằng UAV nhằm vào cảng Fujairah.
Trong bối cảnh đó, tuyến Yanbu của Saudi Arabia trở thành “van an toàn” hiếm hoi giúp duy trì dòng chảy năng lượng.
Dù đạt được bước tiến đáng kể, việc chuyển hướng xuất khẩu vẫn chưa thể bù đắp hoàn toàn vai trò của eo biển Hormuz. Các chuyên gia cảnh báo dữ liệu ngắn hạn có thể biến động mạnh, trong khi rủi ro an ninh tại Biển Đỏ vẫn hiện hữu.
Saudi Arabia cho hay, đang ưu tiên cung cấp dầu cho khách hàng dài hạn và cho phép nhận hàng từ Yanbu thay vì các cảng vùng Vịnh. Tuy nhiên, công ty dầu khí quốc gia Saudi Aramco chưa công bố chi tiết kế hoạch sản lượng.
