Khả năng siêu El Nino - một trong những đợt El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận - đang tăng lên vào nửa cuối năm nay. Nguy cơ này gợi nhắc tới năm 1877 - thời điểm siêu El Nino gây ra thảm họa trên phạm vi toàn cầu.
Đợt El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận trong giai đoạn 1877-1878 đã tạo ra các điều kiện dẫn đến nạn đói toàn cầu, khiến hơn 50 triệu người thiệt mạng tại Ấn Độ, Trung Quốc, Brazil và nhiều nơi khác. Con số này tương đương khoảng 3-4% dân số thế giới thời điểm đó.
“Đó có thể là thảm họa môi trường tồi tệ nhất từng giáng xuống nhân loại" - các nhà nghiên cứu nhận định về sự kiện năm 1877.
Thảm họa không xảy ra ngay lập tức mà kéo dài nhiều năm. Hạn hán bắt đầu lan rộng tại các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới từ năm 1875. Trong những năm tiếp theo, sự kết hợp của các yếu tố khí hậu mạnh ở Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương cùng với đợt El Nino kỷ lục đã làm hạn hán nghiêm trọng hơn và kéo dài hơn.
Deepti Singh - Phó Giáo sư tại Đại học Bang Washington và là người nghiên cứu về siêu El Nino này - cho biết, nạn đói không phải là hệ quả tất yếu của hạn hán. Theo bà, các chính sách có chủ đích của chính quyền thực dân trong thập niên 1870 đã phá vỡ các hệ thống địa phương mà cộng đồng dựa vào để chống chịu với biến động khí hậu.
“Những đợt hạn hán kéo dài nhiều năm diễn ra đồng thời, tương tự những năm 1870, hoàn toàn có thể lặp lại. Điểm khác biệt hiện nay là khí quyển và đại dương đã nóng lên đáng kể so với thập niên 1870, đồng nghĩa các hiện tượng cực đoan đi kèm có thể còn khắc nghiệt hơn" - bà lưu ý.
Tuy nhiên, cũng có nhiều khác biệt quan trọng khác. Vào thời điểm đó, con người không có cách nào biết trước một đợt El Nino mạnh như vậy đang đến, cũng không hiểu rõ nó đồng nghĩa với điều gì. Hiểu biết hiện đại về hiện tượng này chỉ được cải thiện đáng kể sau một đợt siêu El Nino khác xảy ra giai đoạn 1982-1983.
Nhờ những bước tiến lớn trong giám sát và dự báo khí hậu, thế giới hiện nay đã chuẩn bị tốt hơn nhiều để ứng phó với các hệ quả của El Nino.
Những tổn thất nghiêm trọng từng gắn với siêu El Nino 1877-1878 khó có khả năng lặp lại trong thời đại ngày nay nhưng vẫn có thể gây tác động lớn tới an ninh lương thực, đặc biệt ở những nơi dễ tổn thương trước thời tiết bất lợi kéo dài, từ đó gây hệ lụy toàn cầu.
“Nguy cơ hạn hán gia tăng liên quan đến siêu El Nino này sẽ đe dọa an ninh lương thực, nguồn nước và kinh tế ở nhiều khu vực, từ đó có thể lan rộng trên toàn cầu thông qua các hệ thống kinh tế - xã hội có tính liên kết chặt chẽ" - bà Singh nói.
