Hai tiêu chuẩn gồm GB/T 12601-2026 về thuật ngữ cơ bản của truyền động bánh răng hài hòa và GB/T 14118-2026 về bộ giảm tốc hài hòa. Cả hai được giới thiệu tại một hội thảo kỹ thuật kiêm hội nghị ra mắt tiêu chuẩn tổ chức gần đây ở Thịnh Châu, tỉnh Chiết Giang, miền Đông Trung Quốc.
Theo báo cáo, đây là lần cập nhật lớn đầu tiên của hai tiêu chuẩn này sau hơn ba thập kỷ. Theo Nền tảng Dịch vụ Công khai Thông tin Tiêu chuẩn Quốc gia của Trung Quốc, hai tiêu chuẩn sẽ có hiệu lực từ ngày 1/4/2027.
Bộ giảm tốc hài hòa là thiết bị truyền động chính xác được lắp ở khớp robot. Thiết bị này tận dụng sự biến dạng đàn hồi có kiểm soát của một bánh răng mềm để truyền chuyển động và lực xoắn, giúp robot cử động chính xác trong không gian nhỏ gọn. Linh kiện này được dùng rộng rãi trong robot công nghiệp, robot cộng tác và robot hình người.
Tầm quan trọng của bộ giảm tốc được dự báo tăng lên khi robot hình người phát triển. Theo ước tính trong ngành, mỗi robot hình người có thể cần nhiều bộ giảm tốc ở các khớp, khiến đây trở thành mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng.
Theo công ty nghiên cứu Zhiyan Consulting, thị trường bộ giảm tốc hài hòa của Trung Quốc đạt khoảng 3,8 tỷ nhân dân tệ (570 triệu USD) năm 2025 và dự kiến lên 4,8 tỷ nhân dân tệ trong năm 2026.
Nhu cầu từ ngành robot cũng được dự báo tăng nhanh. Theo ước tính của China Insights Consultancy, lượng bộ giảm tốc hài hòa dùng cho robot tại Trung Quốc sẽ tăng từ 1,4 triệu chiếc năm 2025 lên 20,7 triệu chiếc vào năm 2030, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép hằng năm 72,4%.
Tuy vậy, sự mở rộng này đi kèm áp lực cạnh tranh ngày càng lớn với các nhà sản xuất nội địa. Trong nhiều năm, Harmonic Drive Systems của Nhật Bản cùng một số nhà cung cấp nước ngoài giữ vị thế mạnh ở phân khúc cao cấp. Các doanh nghiệp Trung Quốc dần mở rộng sự hiện diện nhờ đầu tư nghiên cứu, cải tiến quy trình sản xuất và nỗ lực thay thế hàng nhập khẩu.
Tiến bộ này khá đáng kể, nhưng cuộc cạnh tranh đang chuyển từ việc giành thị phần sang nâng cao hiệu năng, độ tin cậy và hiệu quả chi phí của sản phẩm. Trong bối cảnh đó, hai tiêu chuẩn sửa đổi được kỳ vọng sẽ giúp giải quyết một phần những thách thức này.
Tiêu chuẩn GB/T 12601-2026 xây dựng một bộ thuật ngữ thống nhất cho toàn ngành, giúp các nhà nghiên cứu, nhà sản xuất và cơ quan kiểm định trao đổi và làm việc với cùng cách hiểu.
Tiêu chuẩn GB/T 14118-2026 nêu các yêu cầu đối với bộ giảm tốc hài hòa, gồm phân loại sản phẩm, yêu cầu chất lượng và quy trình kiểm tra. Trên thực tế, tiêu chuẩn này cho nhà sản xuất và khách hàng một thước đo chung để đánh giá sản phẩm có đạt yêu cầu hay không.
Việc sửa đổi diễn ra khi ngành robot Trung Quốc nói chung đang tìm cách củng cố chuỗi cung ứng trong nước. Năm 2023, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc ban hành hướng dẫn phát triển robot hình người, trong đó xác định các linh kiện cốt lõi, gồm hệ thống truyền động chính xác, là lĩnh vực quan trọng cần tiến bộ về công nghệ.



