Một buổi học tại sân tập lái ở ngoại thành Hà Nội, tiếng động cơ xe tập lái xen lẫn tiếng giáo viên nhắc bài liên tục qua bộ đàm. Ở góc sân, một học viên trẻ dừng xe khá lâu trước khi trả lời câu hỏi của giáo viên: "Nếu xe điện bị ngập nước thì xử lý thế nào?".
Câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng khiến cả nhóm học viên lúng túng. Một người trả lời theo kinh nghiệm xe xăng, người khác lại đoán theo cảm tính. Chỉ khi thầy Phạm Tiến Đạt giải thích lại nguyên lý an toàn của xe điện, cả nhóm mới gật gù hiểu ra vấn đề.
Tình huống này, theo các giáo viên, đang xuất hiện ngày càng nhiều khi bộ đề sát hạch bổ sung nội dung liên quan đến xe điện.
Thầy dạy lái xe Nguyễn Thành Minh cho rằng các câu hỏi về xe điện giúp người học làm quen với những kiến thức an toàn phù hợp xu hướng phương tiện hiện đại.
Bộ đề 600 câu hỏi lý thuyết lần đầu đưa các nội dung về xe điện vào bài thi, tập trung vào các tình huống thực tế như sạc pin, phanh tái sinh, phòng cháy chữa cháy và xử lý khi đi qua vùng ngập nước.
Xe điện xuất hiện trong đề thi: Thay đổi từ thực tế giao thông
Theo thầy Nguyễn Thành Minh (TP.HCM), việc đưa xe điện vào bộ đề không phải thay đổi mang tính kỹ thuật đơn thuần mà phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt của giao thông đô thị.
Ông Minh kể lại một trường hợp trong lớp học: một học viên từng làm tài xế công nghệ, quen với xe máy xăng, khi được hỏi về nguyên tắc sạc xe điện đã trả lời theo thói quen "cắm sạc càng lâu càng tốt". Tuy nhiên, khi phân tích kỹ, giáo viên phải giải thích thêm về nguy cơ quá nhiệt và yêu cầu sử dụng thiết bị sạc đúng chuẩn.
"Trước đây học viên chỉ cần hiểu xe xăng hoạt động thế nào. Nay họ phải biết thêm xe điện vận hành ra sao, đặc biệt là các nguyên tắc an toàn cơ bản. Đây là điều không thể tránh khỏi", ông Minh nói.
Theo ông, số lượng câu hỏi về xe điện chưa nhiều nhưng mang tính định hướng rõ ràng. Người học không thể chỉ học thuộc lòng mà cần hiểu bản chất để xử lý tình huống thực tế.
Bên cạnh luyện kỹ năng điều khiển xe, học viên được khuyến nghị cập nhật các nội dung mới về xe điện và an toàn giao thông trong quá trình ôn thi.
Ở Hà Nội, thầy Phạm Tiến Đạt cho rằng thay đổi lớn nhất không nằm ở nội dung xe điện, mà ở cách ra đề. Ông kể lại một buổi học, khi một học viên hỏi: "Thầy ơi, câu nào chắc chắn ra để em học trước?". Câu hỏi này, theo Phạm Tiến Đạt, phản ánh thói quen học đối phó vẫn còn phổ biến.
"Bộ đề bây giờ không còn kiểu học tủ. Câu hỏi có thể thay đổi cách diễn đạt, nhưng bản chất vẫn xoay quanh tình huống thực tế. Nếu không hiểu, học viên rất dễ bị đánh lừa", Phạm Tiến Đạt nói.
Ông lấy ví dụ từ chính nội dung xe điện trong đề thi. Khi hỏi về việc sạc pin, nhiều học viên ban đầu chỉ nghĩ đơn giản là "cắm điện là xong". Nhưng khi đi sâu, giáo viên phải giải thích thêm về nguy cơ cháy nổ, yêu cầu kiểm tra thiết bị sạc và vị trí sạc an toàn.
"Không cần biết cấu tạo pin như kỹ sư, nhưng phải hiểu vì sao không được sạc tùy tiện. Đó là kiến thức an toàn, không phải kiến thức kỹ thuật thuần túy", Phạm Tiến Đạt phân tích.
Theo Phạm Tiến Đạt, một trong những vấn đề lớn nhất của học viên là học tách rời từng phần. Người học thường chia nhỏ kiến thức: học biển báo riêng, sa hình riêng, lý thuyết riêng.
Thầy dạy lái xe Phạm Tiến Đạt cho rằng học viên cần hiểu bản chất câu hỏi thay vì chỉ học thuộc đáp án để thích ứng với bộ đề sát hạch mới.
Tuy nhiên, trong thực tế lái xe, các yếu tố này luôn xuất hiện đồng thời. Ông kể lại một tình huống trong buổi thực hành: một học viên khi gặp mô phỏng giao lộ đã xử lý đúng biển báo nhưng lại quên nhường đường cho xe ưu tiên. Khi được hỏi lại, học viên thừa nhận chỉ tập trung vào "đáp án lý thuyết" mà không liên kết tình huống.
"Đó là điểm yếu lớn nhất. Nếu chỉ học từng câu riêng lẻ, khi gặp tình huống tổng hợp sẽ rất dễ sai", Phạm Tiến Đạt nói.
Xe điện và thông điệp về việc học lái xe hiện đại
Cũng theo Phạm Tiến Đạt, việc đưa xe điện vào bộ đề không chỉ là cập nhật nội dung mà còn là cách thay đổi tư duy người học.
Ông cho rằng người lái xe hiện nay không thể chỉ dừng lại ở việc biết điều khiển phương tiện, mà cần hiểu sự thay đổi của công nghệ.
"Xe điện, hệ thống hỗ trợ lái, cảm biến an toàn... tất cả đều đang xuất hiện ngày càng nhiều. Nếu không cập nhật, người lái sẽ bị tụt lại phía sau", Phạm Tiến Đạt nhận định.
Ông cũng nhấn mạnh rằng việc học không nên dừng lại sau khi thi đỗ. Nhiều học viên sau khi có bằng vẫn chưa hiểu rõ các công nghệ mới trên xe, dẫn đến lúng túng khi sử dụng thực tế.
Theo thầy Phạm Tiến Đạt, việc bổ sung nội dung về xe điện phản ánh thực tế giao thông và yêu cầu người học chủ động cập nhật kiến thức.
Cả hai giáo viên đều thống nhất rằng bộ đề mới không làm kỳ sát hạch khó hơn, nhưng yêu cầu người học thay đổi cách tiếp cận. Theo Nguyễn Thành Minh, học viên cần làm quen với việc đọc hiểu thay vì ghi nhớ máy móc. Trong khi đó, Phạm Tiến Đạt cho rằng điều quan trọng nhất là hiểu bản chất tình huống.
"Câu hỏi có thể thay đổi, nhưng nguyên tắc an toàn thì không đổi. Người hiểu bản chất sẽ luôn thích ứng được", Phạm Tiến Đạt nói.
Từ những buổi học thực tế đến phòng thi, từ xe xăng đến xe điện, sự thay đổi của bộ đề sát hạch cho thấy một xu hướng rõ ràng: người lái xe tương lai không chỉ cần biết lái, mà còn phải biết hiểu và thích ứng với công nghệ giao thông đang thay đổi từng ngày.
