Bài toán chi phí
UBND TP Hà Nội vừa ban hành Công văn số 3676/UBND-NNMT triển khai thực hiện Quyết định số 13/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe môtô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.
UBND thành phố giao Sở Xây dựng chủ trì về phương án phát triển hệ thống cơ sở kiểm định khí thải xe máy, bảo đảm đáp ứng nhu cầu trên địa bàn; đồng thời tổ chức kiểm định, kiểm tra, giám sát việc thực hiện.
Đáng chú ý, Sở được giao nghiên cứu phương án hỗ trợ nhóm người có thu nhập thấp thay thế các phương tiện đã qua nhiều năm sử dụng, có nguy cơ gây ô nhiễm cao khi không đáp ứng quy chuẩn khí thải.
Sử dụng chiếc xe máy Honda đã nhiều năm, ông Hoàng Văn Sơn (phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, hoàn toàn ủng hộ chủ trương hỗ trợ đổi xe máy cũ.
“Chiếc xe gắn với nhiều kỷ niệm nên tôi vẫn giữ để đi lại vì đã nghỉ hưu, nhu cầu di chuyển không nhiều. Tuy nhiên, hiện nay một số khu vực ở Hà Nội đã áp dụng vùng phát thải thấp nên mỗi khi cần vào đó, tôi phải nhờ con cháu chở hoặc đặt xe công nghệ. Nếu có chính sách hỗ trợ đổi xe cũ, tôi có thêm động lực chuyển đổi” - ông Sơn chia sẻ.
Theo ông Sơn, chính sách cần quy định rõ cơ chế hỗ trợ cho từng nhóm đối tượng. Bên cạnh việc duy trì mức hỗ trợ cao đối với hộ nghèo, cận nghèo, thành phố có thể nghiên cứu cơ chế đồng chi trả đối với các nhóm còn lại để khuyến khích nhiều người dân tham gia chuyển đổi.
Là một trong những người đã chuyển hoàn toàn từ phương tiện chạy xăng sang xe điện, chị Vũ Tùng Chi (phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, lợi ích rõ nhất là tiết kiệm chi phí sử dụng.
“Gia đình tôi trước đây sử dụng ôtô chạy xăng. Sau đó, hai vợ chồng quyết định chuyển sang dùng hai chiếc ôtô điện VinFast VF 3. Trước đây, chi phí nhiên liệu gần 4 triệu đồng/tháng, còn hiện nay giảm đáng kể nhờ có thể sạc tại các trạm sạc công cộng” - chị Chi cho hay.
Mục tiêu kép
Đánh giá về Đề án “Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, Thành phố Hà Nội” - TS Nguyễn Quang - nguyên Giám đốc Chương trình Định cư con người Liên Hợp Quốc tại Việt Nam - cho rằng, việc triển khai có ý nghĩa quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết.
Theo ông Quang, vùng phát thải thấp không chỉ hướng tới mục tiêu giảm khí thải mà còn nhằm từng bước hạn chế phương tiện cá nhân, hướng đến mô hình đô thị bền vững hơn, trong đó người dân sử dụng nhiều hơn các phương tiện giao thông công cộng và phương tiện xanh.
“Hà Nội đang đối mặt với tình trạng ùn tắc do số lượng phương tiện cá nhân quá lớn. Vì vậy, giảm phát thải và giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân là hai mục tiêu song hành” - ông Quang nói.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý quá trình chuyển đổi cần tính đến điều kiện sinh kế của người dân. Xe máy không chỉ là phương tiện đi lại mà còn là công cụ mưu sinh của nhiều lao động thu nhập thấp như người giao hàng, xe ôm, người buôn bán nhỏ, lao động tự do hay lao động thời vụ.
Việc Hà Nội đang nghiên cứu phương án hỗ trợ người có thu nhập thấp thay thế các phương tiện cũ, có nguy cơ phát thải cao cũng cần được triển khai theo lộ trình phù hợp, gắn với đánh giá tác động về kinh tế - xã hội và sinh kế, để vừa đạt mục tiêu giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí, vừa bảo đảm người dân, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương, giảm áp lực chuyển đổi.
Bên cạnh đó, ông Quang cho rằng, chính sách hỗ trợ cá nhân thuộc hộ nghèo chuyển đổi từ xe môtô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện giao thông xanh với mức 100% giá trị phương tiện mới nhưng không quá 20 triệu đồng/người, theo Nghị quyết 68/2026/NQ-HĐND, là một bước đi cần thiết nhằm bảo đảm công bằng xã hội trong quá trình chuyển đổi xanh.
