Chủ động để tạo vị thế
Ngày 4/11, phát biểu khai mạc tại Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2026, do Bộ Công Thương tổ chức, ông Lương Hoàng Thái, Thứ trưởng Bộ Công Thương cho biết, hội nhập kinh tế quốc tế là chủ trương xuyên suốt, nhất quán của Đảng và Nhà nước. Trong quá trình đó, doanh nghiệp (DN) Việt Nam ngày càng lớn mạnh. Sau một thời gian hội nhập, DN chủ yếu thích ứng và khai thác những nhu cầu của thị trường, đến nay, chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước là đưa DN Việt Nam khẳng định vị thế ở mức cao hơn, chủ động vươn ra thị trường thế giới, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và khẳng định vị thế của DN Việt Nam trên trường quốc tế.
Ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) dẫn câu chuyện ra thế giới của 3 DN lớn của châu Á, gồm Haier (Trung Quốc), Toyota (Nhật Bản) và Samsung (Hàn Quốc) để cho thấy, 3 DN, 3 quốc gia, 3 con đường khác nhau nhưng có chung một logic phát triển. Theo đó, tất cả đều bắt đầu từ nền tảng chất lượng, năng lực sản xuất, quản trị và một sản phẩm có sức cạnh tranh. “Từ đó họ tiếp cận thị trường quốc tế, tìm người mua và học hỏi tiêu chuẩn, hành vi của khách hàng. Bước tiếp theo là nâng cấp vai trò từ gia công, lắp ráp hay xuất khẩu đơn thuần lên công nghệ, thương hiệu và phân phối. Và cuối cùng là hiện diện toàn cầu bằng đầu tư, bằng mạng lưới kinh doanh và hoạt động dài hạn ngay tại thị trường” - ông Phú nói.
Theo ông Phú, sau gần 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã xây dựng được nền tảng xuất khẩu vững chắc, với mạng lưới 18 hiệp định thương mại tự do và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu chạm mốc 1.000 tỷ USD vào cuối tháng 10/2026. Việt Nam cũng đã có những DN đi trước như Viettel hiện diện tại 10 thị trường nước ngoài, dẫn đầu thị phần tại 7 thị trường, với doanh thu quốc tế năm 2025 khoảng 3,3 tỷ USD. FPT năm 2025 đạt trên 35.000 tỷ đồng doanh thu từ dịch vụ công nghệ thông tin ở nước ngoài, giá trị hợp đồng ký mới khoảng 1,5 tỷ USD, trong đó Nhật Bản và Hoa Kỳ là những thị trường chủ lực.
“Kết quả kinh doanh của những DN trên cho thấy DN Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh sòng phẳng kể cả ở những thị trường khó tính nhất như Hoa Kỳ, Nhật Bản” - ông Phú khẳng định. Tuy nhiên, theo ông Phú, thế giới cũng đang thay đổi. Thị trường quốc tế đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng, về tiêu chuẩn, về phát triển xanh, về truy xuất nguồn gốc. Đồng thời không gian mới đang mở ra, phân phối ở nước ngoài đơn giản hơn khi thương mại điện tử xuyên biên giới đang ngày càng phổ biến và đầu tư quốc tế hiện diện trên toàn cầu.
Do đó, câu hỏi của giai đoạn tới vì thế không chỉ là chúng ta xuất khẩu thêm bao nhiêu tỷ USD mà là DN Việt Nam giữ vai trò nào ở trong chuỗi giá trị toàn cầu, sở hữu những thương hiệu nào và hiện diện đến đâu trên thị trường toàn cầu. Nghĩa là, chúng ta phải mở rộng không gian phát triển, mở rộng không gian tăng trưởng để có thể từ tận dụng cơ hội của hội nhập sang chủ động để tạo vị thế trong nền kinh tế toàn cầu.
Xác định rõ mục tiêu, lộ trình và thị trường phù hợp
Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 - 2030 (Go Global) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 626/QĐ-TTg ngày 6/4/2026, hướng tới hỗ trợ DN tư nhân Việt Nam tăng cường sự hiện diện tại thị trường nước ngoài một cách toàn diện, hiệu quả và bền vững; thúc đẩy hoạt động đầu tư, kinh doanh quốc tế và hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu. Mục tiêu đáng chú ý của Chương trình Go Global là hỗ trợ ít nhất 20 DN lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái nhận định, Go Global thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy và định hướng hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Và để đạt được những mục tiêu mà chương trình đề ra, Thứ trưởng Thái đề nghị các DN xác định rõ mục tiêu, lộ trình và thị trường phù hợp với năng lực của mình; chủ động xây dựng chiến lược phát triển quốc tế, chuẩn bị đầy đủ về sản phẩm, nhân lực, tài chính và quản trị để tham gia thị trường một cách bài bản, lâu dài.
Trong quá trình đó, DN cần chú trọng nâng cao chất lượng, đổi mới công nghệ, cải tiến thiết kế, tạo sự khác biệt cho sản phẩm và xây dựng uy tín với đối tác, khách hàng. Cùng với việc đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, DN cần quan tâm bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển thương hiệu, xây dựng mạng lưới phân phối và từng bước nâng cao khả năng kiểm soát các khâu trong chuỗi giá trị.
“Đây đều là những yếu tố góp phần thúc đẩy chương trình. Khi các hoạt động được triển khai có hệ thống, được đánh giá bằng kết quả và nhân rộng, chúng ta sẽ tạo ra những chuyển biến thực chất, năng lực cạnh tranh được nâng lên, thị trường được mở rộng, thương hiệu được củng cố và vị thế của DN Việt Nam trong nền kinh tế thế giới ngày càng được khẳng định” - Thứ trưởng Thái khẳng định.
