Kiểm soát bụi công trường, ngăn chặn đốt rác
Bà Lê Thanh Thủy, Phó phòng Quản lý môi trường (Sở NN&MT) cho biết, ONKK, đặc biệt là ô nhiễm bụi mịn PM2.5, đang là một vấn đề môi trường được TP đặc biệt quan tâm bởi những tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân và chất lượng cuộc sống.
Thực tế cho thấy chất lượng không khí Hà Nội thường diễn biến bất lợi trong những tháng cuối năm và đầu năm sau. Đây là thời kỳ chịu ảnh hưởng của điều kiện khí tượng mùa đông - xuân, với các hiện tượng nghịch nhiệt, gió yếu, độ cao lớp hòa trộn thấp, có thể làm gia tăng sự tích tụ các chất ô nhiễm trong không khí.
Trong khi đó, các nguồn phát thải từ giao thông, hoạt động xây dựng, bụi đường, sản xuất, đốt chất thải ngoài trời vẫn đang tạo áp lực lớn với môi trường không khí Thủ đô.
Trước thực trạng này, Thành ủy, UBND TP đã chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước cải thiện chất lượng không khí. Trong đó, Kế hoạch 400/KH-UBND xác định yêu cầu tăng cường các biện pháp kiểm soát, ứng phó ONKK, chú trọng những giải pháp cấp bách có thể triển khai ngay trong mùa đông - xuân.
Trước mắt, TP tập trung kiểm soát bụi tại các công trường xây dựng, nhất là khu vực cổng ra vào; kiểm tra phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng; tăng cường vệ sinh môi trường, quét hút bụi, rửa đường hạn chế bụi phát tán. Ngăn chặn tình trạng đốt rác, đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp và các hoạt động đốt ngoài trời không đúng quy định. Tăng cường theo dõi, dự báo, cảnh báo chất lượng không khí để chủ động triển khai các biện pháp ứng phó khi xuất hiện những đợt ô nhiễm, hạn chế tác động đến sức khỏe cộng đồng.
Một nội dung được nhấn mạnh tại Tọa đàm là kiểm soát ONKK không thể chỉ dựa vào các biện pháp đơn lẻ hoặc nỗ lực của riêng cơ quan quản lý môi trường.
Theo bà Thủy, đây là nhiệm vụ đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, trách nhiệm, thực chất. Cơ quan quản lý cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát; chính quyền xã, phường phát huy trách nhiệm quản lý tại địa bàn; các chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị vận tải, vệ sinh môi trường thực hiện nghiêm các biện pháp kiểm soát phát thải.
Hoàn thiện cơ chế tiếp nhận, xác minh, xử lý phản ánh
Tại Tọa đàm, các ý kiến tập trung trao đổi các nhóm vấn đề trọng tâm, như kiểm soát các nguồn phát thải bằng những biện pháp cấp bách; phân định trách nhiệm trong tổ chức thực hiện và giám sát; kết hợp giải pháp lâu dài với tăng cường phối hợp liên vùng; cung cấp thông tin chính xác; phát huy vai trò cộng đồng.
Công tác kiểm tra, xử lý các hành vi gây ô nhiễm tại công trường xây dựng, trên các tuyến đường vận chuyển vật liệu và khu dân cư là một yêu cầu quan trọng. Với hoạt động xây dựng và vận chuyển vật liệu, việc kiểm soát bụi cần gắn với trách nhiệm cụ thể của chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị vận tải.
Các ý kiến cũng đề nghị hoàn thiện cơ chế tiếp nhận, xác minh, xử lý phản ánh của người dân về những hành vi gây ô nhiễm môi trường (ONMT). Việc phát huy vai trò giám sát của cộng đồng góp phần phát hiện kịp thời các vi phạm, giúp cơ quan quản lý nắm bắt những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
Công tác thông tin, truyền thông được xác định có vai trò quan trọng trong nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận. Các cơ quan báo chí, truyền thông tiếp tục đồng hành cùng TP trong cung cấp thông tin chính xác, phản ánh những khó khăn, bất cập và hành vi vi phạm, thúc đẩy sự tham gia giám sát của cộng đồng với công tác bảo vệ môi trường (BVMT).
Người dân cũng được khuyến khích tham gia giám sát, phản ánh kịp thời những hành vi gây ô nhiễm, đồng thời thay đổi các thói quen sinh hoạt có nguy cơ phát sinh bụi, khí thải, chất ô nhiễm.
Bên cạnh các giải pháp cấp bách, Hà Nội xác định kiểm soát ONKK là nhiệm vụ lâu dài. Trong đó, chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông là một định hướng quan trọng nhằm từng bước giảm phát thải. TP tiếp tục thúc đẩy phát triển giao thông công cộng, kiểm soát phát thải từ phương tiện giao thông, triển khai vùng phát thải thấp. Hoàn thiện mạng lưới quan trắc, nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm chất lượng không khí, giúp cơ quan chức năng chủ động ứng phó khi chất lượng không khí diễn biến bất lợi, hỗ trợ người dân thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe.
Một nội dung khác là tăng cường phối hợp các địa phương trong vùng Thủ đô kiểm soát những nguồn ô nhiễm có tác động liên vùng. Đây là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh các nguồn phát thải và điều kiện phát tán ô nhiễm có thể tác động trên phạm vi rộng, không giới hạn trong ranh giới hành chính.
Đại diện Sở NN&MT cho biết, trên cơ sở các ý kiến trao đổi, Sở sẽ tiếp thu, tiếp tục phối hợp tham mưu TP chỉ đạo, triển khai hiệu quả các giải pháp kiểm soát, ứng phó ONKK; đặt nền tảng cho công tác kiểm soát phát thải lâu dài.
Liên quan lĩnh vực, tại cuộc họp Tổ công tác của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về giải quyết ONMT tổ chức ngày 10/11, một số ý kiến đề nghị chuẩn hóa các điểm thu gom rác tại xã, phường, khu chung cư; có chính sách thu hút đầu tư vào lĩnh vực môi trường, siết chặt quản lý bụi và phế thải từ công trình xây dựng. Nâng tiêu chuẩn kỹ thuật với các gói thầu vệ sinh môi trường (VSMT), xác định tiến độ từng phần việc, gắn trách nhiệm với người đứng đầu.
Đại diện Sở KH&CN đề xuất lắp đặt camera AI tại các công trình xây dựng giám sát phương tiện ra vào, phát hiện vi phạm VSMT; công khai trên ứng dụng iHanoi kết quả xử lý phản ánh của người dân về tình trạng đổ trộm rác, phế thải để tăng cường giám sát.
Đại diện Sở NN&MT cho biết Sở đang phối hợp đo đạc, dự báo chất lượng không khí, chuẩn bị phương án ứng phó các đợt ô nhiễm cao khi thời tiết bất lợi.
Tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND TP Bùi Duy Cường giao Sở NN&MT phối hợp địa phương rà soát 126 gói thầu thu gom rác, nghiên cứu gộp những gói thầu nhỏ lẻ nhằm thu hút DN đủ năng lực đầu tư phương tiện, thiết bị hiện đại.
Kết luận cuộc họp, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu tất cả công trình, kể cả nhà dân, phải đóng bao vật liệu xây dựng rời và phế thải khi vận chuyển.
Xã, phường phải tăng cường kiểm tra, xử phạt nghiêm, kiên quyết đình chỉ thi công công trình vi phạm quy định về VSMT, kể cả công trình cấp bách. Xử lý triệt để tình trạng xe chở cát, sỏi, đất đá che chắn sơ sài, phát tán bụi, làm rơi vãi vật liệu.
Về thu gom rác sinh hoạt, yêu cầu tổ chức các gói thầu quy mô đủ lớn để lựa chọn đơn vị có năng lực đầu tư, chuyển sang sử dụng xe thu gom có cửa nạp bên hông và tay gắp tự động, thay thế phương tiện nạp rác phía sau kiểu cũ.
TP phải từng bước xóa bỏ các điểm tập kết rác gây mất vệ sinh, ảnh hưởng mỹ quan đô thị. Chấm dứt chôn lấp rác tươi hằng ngày vào cuối năm 2027, tiến tới xử lý lượng rác đã chôn lấp bằng công nghệ đốt.
Về kiểm soát ONKK, nghiên cứu cơ chế phối hợp liên tỉnh, ưu tiên giảm phát thải tại nguồn; không cấp phép đầu tư mới cho các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm, xây dựng lộ trình di dời hoặc chuyển đổi công nghệ với cơ sở hiện hữu.
