Người dân ủng hộ, dần thay đổi để thích nghi
Theo ghi nhận của phóng viên, vào tối thứ Bảy, tại các tuyến phố thuộc khu vực 1 và khu vực 2 của Đề án vùng phát thải thấp TP Hà Nội, sau 3 tuần triển khai thí điểm, nhịp sống tại khu vực này vẫn diễn ra bình thường. Trên các tuyến phố Đinh Tiên Hoàng, Lê Thái Tổ, Hàng Khay..., người dân và du khách vẫn tấp nập dạo bộ, tập thể dục, vui chơi như thường lệ. Chưa ghi nhận những xáo trộn lớn về giao thông hay hoạt động kinh doanh, song câu chuyện về lộ trình giảm phát thải và chuyển đổi phương tiện đang được người dân quan tâm, phần lớn bày tỏ sự đồng tình với chủ trương của TP.
Bà Nguyễn Thị Hương (56 tuổi, hộ kinh doanh trên phố Hàng Khay, phường Hoàn Kiếm) cho biết, bản thân hoàn toàn ủng hộ việc triển khai vùng phát thải thấp. Theo bà, việc thí điểm vùng phát thải thấp cho đến nay chưa chưa ảnh hưởng nhiều đến hoạt động buôn bán cũng như sinh hoạt của gia đình. Tuy nhiên, nếu thời gian và phạm vi hạn chế phương tiện tiếp tục được mở rộng, bà và những người vẫn sử dụng xe máy để đi lại hằng ngày sẽ phải thay đổi thói quen. “Ví dụ như việc đưa cháu đi học, nếu như trước kia tôi có thể đi xe thoải mái thì bây giờ tôi dắt xe tới Bà Triệu, ra ngoài khu vực cấm rồi mới đi tiếp. Mọi người chắc cũng phải thay đổi lộ trình hoặc chuyển đổi sang phương tiện xanh để thích nghi”, bà cho hay.
Cùng quan điểm, chị Dương Thị Luyến (21 tuổi), sinh viên Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, hiện làm thêm tại khu vực đền Ngọc Sơn cho biết, chị ủng hộ việc triển khai vùng phát thải thấp vì đây là bước đi cần thiết để bảo vệ môi trường. “Ngay từ trước khi có Đề án, tôi đã có thói quen dắt bộ xe khi vào khu vực đền Ngọc Sơn chứ không nổ máy chạy vào bên trong. Việc triển khai vùng phát thải thấp kết hợp với không gian phố đi bộ cuối tuần theo tôi là rất hợp lý, vừa giữ gìn cảnh quan, vừa tạo môi trường trong lành hơn cho người dân và du khách”, chị Luyến chia sẻ.
Theo chị Luyến, khi triển khai thí điểm vùng phát thải thấp, việc thay đổi thói quen đi lại có thể khiến nhiều người chưa quen trong giai đoạn đầu, nhưng đây là xu hướng khi các đô thị hướng đến phát triển xanh. Nếu chính sách được thực hiện bài bản và có lộ trình phù hợp thì người dân sẽ dần thích nghi. Bản thân chị cũng dự định chuyển từ "xe máy xăng" sang xe máy điện trong thời gian tới. “Tôi nghĩ nhiều bạn trẻ cũng sẽ lựa chọn phương tiện xanh nếu hạ tầng sạc được đầu tư thuận tiện hơn”, chị Luyến bày tỏ.
Còn anh Bách (20 tuổi), nhân viên làm việc trên phố Hàng Ngang chia sẻ, việc chuyển sang sử dụng xe máy điện từ trước giúp anh không bị ảnh hưởng khi Hà Nội triển khai vùng phát thải thấp. Tuy nhiên, anh Bách cho rằng, việc kiểm soát phương tiện giao thông là cần thiết nhưng chưa đủ để cải thiện chất lượng không khí nếu các nguồn phát thải khác như nhà máy, khu công nghiệp hay bụi từ hoạt động xây dựng chưa được kiểm soát đồng bộ. “Hiệu quả sẽ chỉ rõ rệt khi người dân chuyển sang sử dụng xe điện nhiều hơn và các quy định về vùng phát thải thấp được thực hiện đầy đủ”, anh Bách nhận định.
Bà Hương cho rằng, để vùng phát thải thấp phát huy hiệu quả, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ. Theo bà, giao thông chỉ là một trong nhiều nguồn gây ô nhiễm không khí, trong khi bụi từ các công trình xây dựng, đất cát hay các nguồn phát thải khác cũng cần được kiểm soát. “Nếu chỉ hạn chế xe máy mà các nguồn ô nhiễm khác không được xử lý thì hiệu quả sẽ chưa được như kỳ vọng”, bà chỉ ra.
Kỳ vọng thêm những chính sách hỗ trợ
Bên cạnh sự đồng thuận, nhiều người dân cũng bày tỏ mong muốn TP tiếp tục đầu tư hạ tầng và có thêm chính sách hỗ trợ để quá trình chuyển đổi sang phương tiện xanh diễn ra thuận lợi hơn.
Là tài xế công nghệ đã sử dụng xe máy điện gần 2 năm, anh Lê Quang Minh cho biết: “Chạy xe hơn chục tiếng mỗi ngày nên tôi cảm nhận rất rõ khói bụi, nhất là những lúc ùn tắc ở khu vực Vành đai 1. Vì thế, tôi rất ủng hộ chủ trương này. Trong khi nhiều đồng nghiệp chạy xe xăng đang lo lắng về lộ trình hạn chế sắp tới, tôi hoàn toàn yên tâm hoạt động. Chạy xe điện vừa êm, không tiếng ồn, không xả khói ra môi trường mà chi phí nhiên liệu lại rẻ hơn xe đổ xăng, giúp tôi cải thiện được thu nhập. Đến giờ nhìn lại, việc chuyển sang xe điện là quyết định đúng đắn”.
Điều anh Minh mong muốn nhất là TP sớm mở rộng mạng lưới trạm sạc và điểm đổi pin nhanh, đặc biệt tại các khu vực trung tâm. “Khi việc sạc pin thuận tiện thì anh em tài xế chúng tôi sẽ yên tâm chạy xe cả ngày và nhiều người cũng sẽ sẵn sàng chuyển sang xe điện hơn”, anh bày tỏ.
Anh Nguyễn Đình Quyền - một tài xế taxi điện cũng cho rằng, việc triển khai vùng phát thải thấp đã tạo thêm động lực cho những người kinh doanh vận tải bằng phương tiện xanh. “Tôi chạy taxi gần 3 năm nay, thường xuyên chở khách vào khu vực Vành đai 1. Từ khi Hà Nội triển khai thí điểm, nhiều hành khách, đặc biệt là khách du lịch, ưu tiên lựa chọn taxi điện khi di chuyển vào khu phố cổ vì không lo bị hạn chế phương tiện”, anh Quyền cho hay.
Để hỗ trợ người dân thích ứng với vùng phát thải thấp, Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp như miễn phí xe buýt trong khu vực Vành đai 1 đến hết năm 2026, bố trí khoảng 220 điểm trông giữ phương tiện và các điểm trung chuyển ở rìa khu vực thí điểm, đồng thời tăng cường kết nối vận tải công cộng và từng bước hoàn thiện hạ tầng giao thông xanh.
Sau 3 tuần triển khai, vùng phát thải thấp chưa tạo ra những thay đổi lớn về lưu lượng phương tiện hay hoạt động đi lại của người dân. Song những chuyển động ban đầu trong nhận thức và lựa chọn phương tiện cho thấy quá trình chuyển đổi đã bắt đầu. Trong thời gian tới, hiệu quả của đề án sẽ phụ thuộc không chỉ vào việc kiểm soát khí thải mà còn ở khả năng phát triển hạ tầng giao thông công cộng, hệ thống trạm sạc và các chính sách hỗ trợ để người dân yên tâm thay đổi phương thức di chuyển.
