Cô giáo vượt đèo 120km mỗi ngày đến trường
Một trong 34 gương mặt tiêu biểu được lựa chọn tham gia chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2026, cô Nguyễn Thị Vân Nhi, giáo viên Ngữ văn Trường Tiểu học và THCS Hồng Thủy (A Lưới, Huế) là người con của đồng bào dân tộc Cơ Tu.
Trở về giảng dạy tại chính vùng đất miền núi, cô Nhi hiểu những thiệt thòi mà học sinh nơi đây phải đối mặt. Mỗi ngày, cô Nhi vượt quãng đường hơn 120km cả đi lẫn về, qua đèo Pê Ke hiểm trở để đến trường. Những ngày mưa lũ, nguy cơ sạt lở, đá lăn luôn thường trực. Nhưng theo cô, điều giữ bản thân gắn bó với hành trình ấy chính là ánh mắt học trò và niềm vui khi nhìn thấy các em tiến bộ qua từng bài giảng.
“Khoảng cách địa lý có thể xa xôi, điều kiện vật chất có thể cách trở, nhưng ước mơ của các em tuyệt đối không được phép nhỏ bé”, đó là điều cô luôn tâm niệm khi đứng lớp.

Với học sinh vùng cao, để tiếp nhận kiến thức không phải lúc nào cũng dễ dàng. Có những em gặp khó khăn khi sử dụng tiếng Việt, có những em còn rụt rè, thiếu tự tin khi giao tiếp. Bởi vậy, người thầy phải dành thời gian tìm hiểu ngôn ngữ, phong tục, tập quán, lựa chọn cách truyền đạt phù hợp với từng đối tượng học sinh. Có lúc, thầy cô còn trở thành “phiên dịch”, để học trò hiểu được bài học và gắn kết hơn với nhà trường.
Không muốn học sinh vùng biên giới cảm thấy tự ti trước bạn bè ở phố thị, cô Nhi luôn tìm cách đổi mới bài giảng, đưa những kiến thức và phương pháp hiện đại vào lớp học. Việc ứng dụng năng lực số, trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy cũng được cô xem là một hướng đi để học sinh vùng khó có thêm cơ hội tiếp cận tri thức, mở rộng hiểu biết và chuẩn bị hành trang hội nhập.
Từ thực tế công tác, cô mong muốn các lớp học miền núi được giảm sĩ số, có thêm giáo viên tăng cường, đồng thời ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học để cả thầy và trò có điều kiện tiếp cận công nghệ, chuyển đổi số tốt hơn.
Đến với học trò bằng ước mơ người thầy
Ở vùng biển Nhà Mát, Cà Mau, hành trình đến với nghề giáo của thầy Hồ Thanh Tùng bắt đầu từ chính những năm tháng tuổi thơ nghèo khó. Cha làm ngư phủ, mẹ vá lưới thuê, cuộc sống gia đình gắn với những chuyến biển dài ngày và thu nhập bấp bênh. Không ít bạn bè cùng trang lứa phải nghỉ học sớm để phụ giúp gia đình, nhưng với cậu học trò nghèo Hồ Thanh Tùng, trường học và những trang sách luôn là niềm yêu thích đặc biệt.
Từ sự ngưỡng mộ dành cho những thầy cô đã dìu dắt mình, Tùng trở thành giáo viên. Năm 2014, sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Sư phạm Hóa học, anh chính thức về nhận công tác tại Trường THCS Võ Thị Sáu. Học hỏi từ đồng nghiệp, từ những tiết dạy chưa thành công và cả những câu hỏi bất ngờ của học trò; khi một học sinh chưa hiểu bài, thay vì chỉ hỏi vì sao các em chưa tiếp thu được, thầy tự đặt câu hỏi liệu cách giải thích của mình đã phù hợp hay chưa? Chính sự thay đổi trong cách nhìn ấy trở thành động lực để thầy kiên trì đổi mới phương pháp giảng dạy.

Là giáo viên Hóa học, thầy hiểu đây là môn học có nhiều kiến thức khiến học sinh e ngại. Những công thức, hóa trị, bảng tính tan hay phương trình hóa học đôi khi trở thành áp lực đối với các em. Không ít học sinh từng nói: “Thầy ơi, Hóa khó quá!”.
Từ thực tế đó, thầy Tùng tìm cách đưa kiến thức vào các tình huống thực tế, trò chơi, hoạt động nhóm và thí nghiệm trực quan. Thay vì chỉ duy trì cách dạy thầy giảng, trò chép, thầy mong muốn học sinh được chủ động khám phá, nhìn thấy kiến thức hiện diện trong cuộc sống và tiếp nhận bài học một cách tự nhiên hơn.
Một trong những sản phẩm được thầy dành nhiều tâm huyết là “Bảng tính tan thông minh dành cho học sinh THCS”. Ý tưởng xuất phát từ việc nhận thấy học sinh thường gặp khó khăn khi ghi nhớ và sử dụng bảng tính tan. Thầy mong muốn xây dựng một công cụ trực quan, thuận tiện để các em chủ động tra cứu, học tập.
Thầy còn dành nhiều tâm huyết hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học, sáng tạo. Những buổi học kéo dài sau giờ tan trường, những lần thầy trò phải làm lại sản phẩm vì thử nghiệm chưa thành công đã trở thành trải nghiệm đáng nhớ. Thầy thường động viên học trò: Ý tưởng chưa hay thì cùng sửa, chưa đúng thì cùng tìm lại, nhưng nếu không dám nghĩ sẽ không bao giờ có điều mới.
Năm 2024, thầy Hồ Thanh Tùng được tuyên dương danh hiệu “Nhà giáo trẻ tiêu biểu cấp Trung ương”. Với thầy, đó là niềm tự hào nhưng cũng là lời nhắc nhở phải tiếp tục nỗ lực, trách nhiệm hơn với nghề.
Cô giáo Tày trong tâm bão Yagi
Sinh ra trong một gia đình dân tộc Tày đông anh em ở Lào Cai, tuổi thơ của cô giáo Hoàng Thị Thu Dần gắn với cái nghèo và những thiếu thốn. Tốt nghiệp lớp 12, cô đỗ ba trường sư phạm nhưng gia đình không có điều kiện cho con đi học, Thu Dần phải thuyết phục bố mẹ bằng quyết tâm vừa học, vừa làm thêm để trang trải cuộc sống.
Những năm tháng học tập tại Hà Nội, Hoàng Thị Thu Dần luôn chắt chiu từng khoản tiền. Khi bố lâm bệnh nặng rồi qua đời vào thời điểm gần tốt nghiệp, đã có lúc Dần nghĩ mình không thể tiếp tục việc học. Nhưng nhớ lời bố dặn phải cố gắng trở thành người tử tế, có công việc ổn định để giúp đỡ gia đình và những người khó khăn, Dần lại quyết tâm bước tiếp.
Năm 2006, sau khi tốt nghiệp ngành Sư phạm Âm nhạc, Thu Dần bắt đầu công tác tại Trường THCS xã Nàn Sán, huyện Si Ma Cai, Lào Cai. Năm 2009, cô chuyển về Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Cốc Lầu. Qua hai mươi năm gắn bó với bảng, với phấn trắng, cô luôn quan tâm đến đời sống của học sinh. Tại Nàn Sán, nơi phần lớn người dân là đồng bào dân tộc thiểu số, nhiều học sinh phải nghỉ học vào mùa vụ để phụ giúp gia đình, thậm chí phải nghỉ học sớm.

Trước thực tế ấy, cô Dần mạnh dạn đề xuất thành lập các câu lạc bộ kỹ năng sống, tăng cường tiếng Việt, hướng dẫn học sinh những kỹ năng thiết yếu trong sinh hoạt hằng ngày, chăm sóc sức khỏe cá nhân và tự bảo vệ bản thân. Cô cũng chủ động phối hợp với phụ huynh để cùng chăm sóc, giáo dục các em.
Trong dịch COVID-19, để tuyên truyền cách phòng, chống dịch cho bà con ở những thôn bản xa, cô Dần buộc chiếc loa lớn lên xe máy, đi đến từng khu dân cư hướng dẫn người dân đeo khẩu trang, giữ vệ sinh và hạn chế tụ tập. Trên đường trở về, do đường trơn trượt, cô bị ngã xe và bị thương khá nặng. Nhưng những khó khăn ấy không khiến cô thôi trăn trở với công việc.
Kỷ niệm sâu sắc nhất đối với cô là thời điểm bão số 3 Yagi quét qua địa phương, nhiều gia đình học sinh bị ảnh hưởng, nhà cửa hư hại, cuộc sống đảo lộn. Cô Dần cùng cán bộ và người dân địa phương đã vận động các tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm chung tay hỗ trợ, trực tiếp đến từng hộ gia đình trao quà và nhu yếu phẩm.
Tại thôn Kho Vàng, khi người dân phải di chuyển đến nơi an toàn hơn để tránh nguy cơ sạt lở, cô Dần đã đi bộ suốt 5 tiếng đường rừng để đưa học sinh tới trường an toàn. Quãng đường dài, mệt mỏi và nhiều hiểm trở, nhưng điều cô nghĩ đến là sự bình an của học trò, là mong muốn các em không phải gián đoạn việc học vì thiên tai.
Cô Dân còn tiếp tục vận động các nhà hảo tâm tổ chức “Hội chợ 0 đồng” tại trường, với khoảng 50 gian hàng lớn, nhỏ được gửi về từ nhiều miền của Tổ quốc. Đặc biệt, cô vận động xây dựng một ngôi nhà nhỏ cho năm học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Các em mồ côi cha, mẹ mất tích trong đợt dịch COVID-19, phải sống cùng ông bà đã cao tuổi, sức khỏe yếu và không còn khả năng lao động. Suốt 5 năm qua, cô vẫn luôn đồng hành, chăm lo để các em có thêm quần áo, sách vở và đồ dùng học tập, tiếp tục đến trường.
Trong giảng dạy, cô Dần luôn tìm cách làm mới các tiết học Âm nhạc, giúp học sinh được thể hiện bản thân, học cách cảm nhận cuộc sống qua những giai điệu. Cô chú trọng đưa văn hóa dân tộc vào hoạt động ngoại khóa, với các sáng kiến như đưa dân ca Mông, những ca khúc viết về thiếu nhi Lào Cai vào trường học; phát triển câu lạc bộ nghệ thuật, gìn giữ các điệu múa sênh tiền, múa xòe…
Với cô Dần, nghề giáo không đơn thuần là đứng trên bục giảng truyền đạt kiến thức, điều cô mong muốn là những đứa trẻ vùng cao không chỉ được học chữ mà còn có niềm tin, nghị lực và hành trang để bước vào cuộc đời…
Như lời ca khúc “Bài ca người giáo viên nhân dân”: “Trên những nẻo đường của Tổ quốc xanh tươi/Có những loài hoa thơm đậm đà sắc hương, có những bài ca nghe rạo rực lòng người…”, những người thầy, cô vẫn lặng thầm gieo chữ, chở ước mơ và thắp sáng tương lai cho bao thế hệ học trò. Dẫu mỗi người một hoàn cảnh, một hành trình, họ đều gặp nhau ở tình yêu nghề, lòng tận tụy và niềm tin vào những thế hệ tương lai. Những nỗ lực ấy có thể không phải lúc nào cũng được nhìn thấy bằng những con số hay thành tích. Đôi khi, đó chỉ là một học sinh biết tự tin hơn, một em nhỏ không phải bỏ học giữa chừng, một sản phẩm sáng tạo được hoàn thành sau nhiều lần thất bại hay một gia đình vượt qua khó khăn nhờ sự chung tay của thầy cô và cộng đồng. Nhưng tất cả những điều đó đã và đang góp phần làm nên tương lai của Tổ quốc.



