Nam thanh niên N.T.A (19 tuổi, ngụ phường An Lạc, TPHCM) có tiền sử khó thở mỗi khi vận động trong nhiều năm, đến khi đi thăm khám mới phát hiện mắc dị tật lõm ngực bẩm sinh.
Theo BS.CKII Đồng Lưu Ba (Khoa Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện Quốc tế Minh Anh), lõm ngực là dị tật bẩm sinh khiến xương ức và các xương sườn phía trước lõm vào trong. Tình trạng này có thể chèn ép tim, phổi, ảnh hưởng đến chức năng hô hấp và tuần hoàn.
Một số dấu hiệu phụ huynh cần chú ý gồm: vùng giữa ngực lõm xuống bất thường; hai bên lồng ngực mất cân đối; hình dạng ngực thay đổi rõ hơn khi trẻ lớn; trẻ thường xuyên khó thở, nhanh mệt khi chạy nhảy, chơi thể thao hoặc hoạt động thể lực.
Ở một số trường hợp, trẻ có biểu hiện đau ngực, hồi hộp, giảm sức bền khi vận động. Ngoài ảnh hưởng thể chất, dị tật còn khiến trẻ tự ti về ngoại hình, ngại thay quần áo, bơi lội hoặc tham gia các hoạt động tập thể.
Bác sĩ khuyến cáo, khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường ở vùng ngực, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa lồng ngực để thăm khám. Không nên chờ đến khi trẻ xuất hiện triệu chứng khó thở rõ rệt mới đi kiểm tra.
Để đánh giá mức độ lõm ngực, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang hoặc CT lồng ngực, đo các chỉ số đánh giá hình dạng và mức độ biến dạng của xương ức. Tùy tình trạng, người bệnh có thể được chỉ định theo dõi hoặc phẫu thuật.
Theo BS.CKII Đồng Lưu Ba, độ tuổi khoảng 8-9 đến 15-16 được xem là giai đoạn thuận lợi để cân nhắc phẫu thuật. Khi trẻ lớn hơn, hệ thống xương và sụn lồng ngực cứng dần, khiến việc nâng chỉnh khó khăn hơn, quá trình hậu phẫu có thể đau nhiều và kéo dài hơn. Tuy nhiên, người trưởng thành vẫn có thể được phẫu thuật nếu đáp ứng các điều kiện chuyên môn.
Hiện nay, kỹ thuật nâng ngực bằng thanh kim loại là một trong những phương pháp được áp dụng để điều chỉnh dị tật lõm ngực. Tùy hình dạng lồng ngực và mức độ biến dạng, bác sĩ lựa chọn số lượng thanh nâng phù hợp nhằm bảo đảm độ ổn định sau phẫu thuật.
Sau can thiệp, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn chăm sóc, kiểm soát đau và tái khám định kỳ. Trong khoảng 3 tháng đầu, cần hạn chế vận động mạnh, tránh các hoạt động có nguy cơ va chạm hoặc làm xoay lệch thanh nâng ngực.
Theo các chuyên gia, một trong những rào cản khiến trẻ chậm được điều trị là tâm lý mặc cảm, ngại chia sẻ về hình dạng lồng ngực. Nhiều trẻ che giấu tình trạng bệnh, không dám tham gia các hoạt động thể thao hoặc sinh hoạt tập thể.
Phụ huynh cần chủ động quan sát sự phát triển hình thể của trẻ, đặc biệt trong giai đoạn tăng trưởng và dậy thì. Khi phát hiện vùng ngực lõm bất thường, trẻ nhanh mệt, khó thở khi vận động hoặc có biểu hiện giảm khả năng gắng sức, cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa.
Phát hiện sớm giúp bác sĩ đánh giá mức độ dị tật, theo dõi diễn tiến và lựa chọn thời điểm can thiệp phù hợp. Không phải mọi trường hợp lõm ngực đều cần phẫu thuật, nhưng việc thăm khám đúng lúc sẽ giúp trẻ tránh bỏ lỡ cơ hội điều trị và hạn chế những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, tâm lý.
