Gần một tháng nay, anh Nguyễn Văn Hải (công nhân, làm việc tại Khu công nghiệp Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ) luôn cảm thấy mệt mỏi mỗi khi trở về nhà.
Cậu con trai vừa bước vào lớp 6 của anh bỗng nhiên thay đổi tâm tính. Thay vì chạy ra đón bố và ríu rít kể chuyện trường lớp như thời tiểu học, cậu bé giờ đây đi học về là tót ngay vào phòng, đóng chặt cửa.
"Hỏi han chuyện học hành thì cháu chỉ đáp cộc lốc rằng bình thường, không có gì. Có hôm thấy con bấm điện thoại cười một mình, tôi gặng hỏi thì cháu cáu gắt, bảo bố đừng can thiệp vào chuyện riêng.
Sợ con chơi bời lêu lổng, tôi lén kiểm tra cặp sách thì hai bố con to tiếng, cháu giận không nói chuyện với tôi cả tuần nay", anh Hải thở dài.
Tình huống của gia đình anh Hải cũng là nỗi niềm chung của nhiều phụ huynh có con chuyển cấp. Bước vào lớp 6, trẻ bắt đầu giai đoạn tiền dậy thì.
Môi trường mới cùng sự thay đổi nội tiết tố khiến các em nhạy cảm hơn, có nhu cầu khẳng định bản thân và tách dần khỏi sự bao bọc của gia đình để tìm kiếm sự đồng cảm từ bạn bè.
Theo cô giáo Đặng Thị Phương, giáo viên Trường PTDTNT THCS&THPT Chiêm Hóa, Tuyên Quang, phản kháng hay "nổi loạn ngầm" ở tuổi này là cách trẻ đang định vị bản thân. Sai lầm lớn nhất của cha mẹ là dùng uy quyền để siết chặt quản lý.
Giáo viên này nhấn mạnh, càng kiểm tra tin nhắn, xét nét các mối quan hệ hay áp đặt suy nghĩ, cha mẹ càng đẩy con ra xa.
Trẻ sẽ sinh ra tâm lý chống đối hoặc nói dối, tạo vỏ bọc để đối phó. Để không đứt gãy kết nối, phụ huynh cần chuyển từ vai trò 'người kiểm soát' sang 'người đồng hành'.
Nữ giáo viên cũng đưa ra ba lời khuyên cốt lõi giúp cha mẹ tháo gỡ khúc mắc. Theo đó, cha mẹ cần tôn trọng không gian riêng tư của trẻ.
Trẻ cấp 2 cần có những bí mật cá nhân. Việc gõ cửa trước khi vào phòng, không đọc trộm nhật ký hay điện thoại là cách cha mẹ thể hiện sự tôn trọng, từ đó xây dựng nền tảng niềm tin vững chắc.
Cùng với đó, khi con chia sẻ về xích mích ở trường, đừng vội vàng giáo huấn, so sánh hay đổ lỗi. Việc kiên nhẫn ghi nhận cảm xúc sẽ giúp con cảm thấy an toàn và cởi mở hơn ở những lần trò chuyện sau.
Đặc biệt, thay vì ra lệnh, hãy cho con quyền tự lên thời khóa biểu học tập, chọn môn thể thao hoặc tự quản lý khoản tiền tiêu vặt nhỏ. Khi được trao quyền, trẻ sẽ học cách tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
Sự trưởng thành của trẻ luôn đi kèm với những va vấp. Thay vì hoảng hốt, sự kiên nhẫn, bao dung và thấu hiểu của gia đình chính là điểm tựa vững chắc nhất để con trẻ bình an bước qua giai đoạn "ẩm ương".
