Bộ Y tế đề xuất bỏ cách chia bác sĩ chuyên khoa I (CKI), chuyên khoa II (CK II) nhằm đổi mới đào tạo theo hướng linh hoạt, sát yêu cầu năng lực. Dự thảo Thông tư mới của Bộ Y tế đề xuất nhiều thay đổi trong đào tạo sau đại học lĩnh vực sức khỏe, trong đó đáng chú ý là nghiên cứu thay thế mô hình văn bằng CKI, CKII bằng chương trình đào tạo chuyên khoa có thời gian linh hoạt theo từng chuyên ngành.
Dự thảo được kỳ vọng tạo bước đổi mới trong tổ chức đào tạo, tuyển sinh, xây dựng chương trình và cấp văn bằng, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế sau đại học.
GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng - Trưởng Bộ môn Tim mạch - Trường Đại học Y Hà Nội, Viện trưởng Viện Tim mạch - Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) - cho rằng dự thảo Thông tư về đào tạo bác sĩ nội trú và bác sĩ chuyên khoa là cơ hội để Việt Nam đổi mới căn bản cách đào tạo nhân lực y tế sau đại học.
Theo GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng, chất lượng hệ thống y tế phụ thuộc lớn vào đào tạo bác sĩ sau đại học. Trong khi chất lượng khám, chữa bệnh giữa các tuyến, vùng miền còn chênh lệch, nhân lực y tế tại một số địa phương, đặc biệt tuyến cơ sở, chưa đáp ứng đầy đủ về số lượng và chất lượng.
Chương trình đào tạo bài bản, có luân khoa, giúp bác sĩ tiếp xúc nhiều loại bệnh lý, được giám sát và đánh giá thường xuyên sẽ góp phần nâng cao năng lực chuyên môn. Ngược lại, nếu thiếu cơ hội đào tạo, ít tiếp cận kỹ thuật mới và không được đánh giá năng lực thường xuyên, khoảng cách chuyên môn giữa các tuyến khó thu hẹp.
Đáng chú ý, ông đánh giá quy định trong dự thảo về việc chương trình đào tạo bác sĩ nội trú và bác sĩ chuyên khoa cùng chuyên ngành có cùng chuẩn đầu ra là cơ sở hướng tới nguyên tắc “một chuyên ngành - một chuẩn năng lực”. Trong giai đoạn chuyển tiếp có thể tồn tại nhiều lộ trình đào tạo, nhưng về lâu dài cần cùng chuẩn đầu ra, đánh giá và công nhận bác sĩ chuyên khoa.
Chuyển từ hai cấp văn bằng sang đào tạo theo chuyên ngành
Bộ Y tế đang đề xuất nghiên cứu thay mô hình đào tạo CKI, CKII bằng chương trình đào tạo chuyên khoa có thời gian linh hoạt theo từng chuyên ngành, hướng tới đào tạo dựa trên năng lực và nhu cầu thực tế.
Đây là nội dung đáng chú ý tại dự thảo Thông tư hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình đào tạo sau đại học trong lĩnh vực sức khỏe, với nhiều thay đổi về tổ chức đào tạo, tuyển sinh, xây dựng chương trình và cấp văn bằng.
Theo cơ quan soạn thảo, việc phân chia thành CKI và CKII hiện chưa thực sự phù hợp với phạm vi hành nghề cũng như mức độ chuyên sâu khác nhau giữa các chuyên ngành.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy tại nhiều quốc gia, đào tạo chuyên khoa không tổ chức theo hai loại văn bằng CKI và CKII riêng biệt mà được thiết kế theo từng giai đoạn, từ chuyên khoa cơ bản đến chuyên khoa sâu hoặc chuyên khoa phụ.
Không phải chuyên ngành nào cũng phát triển đến cấp độ chuyên khoa sâu. Vì vậy, người học có thể được cấp văn bằng bác sĩ chuyên khoa tương ứng với chuyên ngành được đào tạo, thay vì phải đi qua hai cấp văn bằng.
Từ thực tế này, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo đề xuất nghiên cứu chuyển sang chương trình đào tạo chuyên khoa có thời gian linh hoạt, phù hợp đặc thù từng chuyên ngành.
Trọng tâm mô hình mới không còn là bác sĩ đang ở cấp CKI hay CKII, mà là người đó đạt năng lực chuyên môn nào, được đào tạo trong lĩnh vực gì và có phạm vi hành nghề ra sao.
Đào tạo nội trú cần trở thành con đường nghề nghiệp chủ đạo
GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng cho rằng Việt Nam cũng cần thay đổi cách nhìn về đào tạo bác sĩ nội trú.
Đào tạo nội trú không nên chỉ dành cho một nhóm bác sĩ “tinh hoa”, mà cần trở thành một trong những con đường đào tạo nghề nghiệp chủ đạo để hình thành đội ngũ bác sĩ chuyên khoa.
Kinh nghiệm tại Singapore, Thụy Điển, Pháp và Trung Quốc cho thấy đào tạo chuyên khoa chủ yếu được thực hiện tại bệnh viện, với chương trình thống nhất, có giám sát, đánh giá và giao trách nhiệm chăm sóc người bệnh tăng dần theo năng lực.
Cách đào tạo này giúp người học không chỉ tích lũy kiến thức lý thuyết mà còn từng bước hình thành năng lực thực hành trong môi trường khám, chữa bệnh thực tế.
Việc Bộ Y tế nghiên cứu thay thế mô hình CKI, CKII vì vậy không chỉ nhằm thay đổi cách gọi hay cấp văn bằng. Mục tiêu quan trọng hơn là xây dựng hệ thống đào tạo linh hoạt, dựa trên năng lực, phù hợp đặc thù từng chuyên ngành và gắn với nhu cầu thực tế của hệ thống y tế.
Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này có thể góp phần chuẩn hóa năng lực bác sĩ chuyên khoa, nâng cao chất lượng nhân lực y tế và từng bước thu hẹp khoảng cách về đào tạo chuyên môn giữa Việt Nam với các nước.
