Áp lực dồn lên bệnh viện tuyến cuối
Sau 1,5 tháng điều trị tại bệnh viện, bà Nguyễn Thị Thịnh (tên nhân vật đã được thay đổi - 53 tuổi, Lâm Đồng) đang háo hức chờ ngày được xuất viện trở về nhà. Bà Thịnh không may mắc ung thư cổ tử cung. Dù bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm, bác sĩ chỉ định xạ trị nhằm kiểm soát bệnh, hạn chế nguy cơ tiến triển.
Nhà ở xa, việc đi lại nhiều lần để điều trị gặp không ít khó khăn nên bà Thịnh xin được ở lại nội trú tại bệnh viện Ung bướu TPHCM: “Vào đợt xạ trị, tôi phải chờ khoảng 3 tuần mới được thực hiện. Dù phải chờ lâu nhưng miễn sao bệnh ổn định, điều trị được thì tôi vẫn cố gắng”.
Mỗi ngày, Bệnh viện Ung bướu TPHCM tiếp nhận khoảng 4.800-5.000 lượt người bệnh đến khám và điều trị. Trong đó, khoảng 650-700 bệnh nhân hóa trị và 750-800 bệnh nhân xạ trị.
BS.CKII Võ Hồng Minh Phước - Bệnh viện Ung bướu TPHCM - cho biết, lượng người bệnh hiện ở mức cao, tạo áp lực lớn lên hệ thống tiếp nhận và điều trị. Đáng chú ý, khoảng 75% người bệnh đến khám và điều trị tại bệnh viện đến từ các tỉnh, thành ngoài khu vực. Lượng bệnh nhân từ các địa phương đổ về bệnh viện tuyến cuối, khiến nhu cầu điều trị tiếp tục ở mức cao.
Tại Khoa Xạ trị Phụ khoa, TS.BS Trần Đặng Ngọc Linh - Trưởng khoa - cho hay, bệnh viện hiện xạ trị cho hơn 700 bệnh nhân mỗi ngày. Nhu cầu điều trị tăng qua từng năm, trong khi công suất chưa đáp ứng đủ. Hiện nhu cầu xạ trị đang vượt quá công suất. Các máy phải hoạt động 3 ca, từ 5h đến 23h mỗi ngày.
Tại cơ sở 1 hiện có 5 máy xạ trị, trong đó một máy đã cũ và đang được lên kế hoạch thay thế; cơ sở 2 có 6 máy. Dù vận hành tới 18 giờ/ngày, bệnh viện vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu.
Hiện khoảng 800-1.000 bệnh nhân đang chờ xạ trị tại 3 khoa. Thời gian chờ tùy bệnh lý, kỹ thuật và lịch đăng ký; một số trường hợp có thể chờ 3-5 tuần, kỹ thuật cao có thể lâu hơn.
Mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 182.000 ca ung thư mới
Theo TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), dù mạng lưới điều trị ung thư phát triển nhanh, việc sàng lọc còn hạn chế khiến nhiều người bệnh phát hiện ở giai đoạn muộn, giảm cơ hội điều trị hiệu quả. Mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 182.000 ca ung thư mới, tạo áp lực lớn lên hệ thống khám, chữa bệnh.
Cả nước hiện có khoảng 10 bệnh viện chuyên khoa ung thư cùng hàng chục trung tâm, khoa ung bướu vệ tinh. Tuy nhiên, áp lực vẫn tập trung tại một số cơ sở tuyến cuối như Bệnh viện K (Hà Nội), Bệnh viện Ung bướu TPHCM, đòi hỏi tiếp tục mở rộng cơ sở vật chất, nhân lực và năng lực chuyên môn.
Theo TS Hà Anh Đức, tình trạng quá tải bệnh viện đã giảm đáng kể so với khoảng 10 năm trước. Quá tải hiện chủ yếu xảy ra cục bộ tại một số bệnh viện, chuyên khoa có nhu cầu cao. Kết quả này nhờ nâng cao năng lực tuyến dưới, đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nhân lực và đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật. Bộ Y tế tiếp tục triển khai các giải pháp củng cố y tế cơ sở, giảm áp lực cho bệnh viện tuyến trên.
Tăng năng lực tuyến dưới, giảm tải tuyến chuyên sâu
Những năm qua, Bộ Y tế triển khai nhiều chương trình nâng cao năng lực tuyến dưới, giảm quá tải bệnh viện. Các đề án như 1816, Giảm quá tải bệnh viện và Bệnh viện vệ tinh đã hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật, đưa nhiều phương pháp điều trị về địa phương. Nhờ đó, nhiều bệnh viện tuyến dưới từng bước làm chủ kỹ thuật chuyên sâu, giảm chuyển tuyến và mở rộng cơ hội điều trị cho người bệnh ngay tại nơi cư trú.
Một số địa phương như Huế, Đà Nẵng, Nghệ An được đầu tư hệ thống bệnh viện đa khoa, chuyên khoa đồng bộ, hiện đại. Công tác chỉ đạo tuyến, đào tạo, hỗ trợ chuyên môn và chuyển giao kỹ thuật được tăng cường, giúp mở rộng danh mục kỹ thuật tại nhiều cơ sở y tế địa phương.
Từ năm 2025, hệ thống khám, chữa bệnh được tổ chức theo ba cấp chuyên môn kỹ thuật: Ban đầu, cơ bản và chuyên sâu, nhằm đưa người bệnh đến đúng cấp điều trị, tăng liên thông giữa các cơ sở và giảm áp lực cho tuyến trên.
Bộ Y tế cũng tiếp tục đẩy mạnh đào tạo, luân phiên nhân lực, chuyển giao kỹ thuật và khám chữa bệnh từ xa. Mạng lưới đã kết nối hơn 1.500 cơ sở y tế, hỗ trợ hội chẩn các ca bệnh khó và hạn chế những trường hợp phải chuyển tuyến không cần thiết.
Theo Đề án phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030, dự kiến có 54 bệnh viện hạt nhân và khoảng 200 bệnh viện vệ tinh, tập trung vào các chuyên khoa có nhu cầu chuyển tuyến cao.
Củng cố y tế cơ sở, bảo đảm nguồn lực
Bộ Y tế định hướng củng cố trạm y tế xã để cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh và khám chữa bệnh cơ bản. Ngành y tế đặt mục tiêu mỗi tỉnh, thành phố có ít nhất một bệnh viện đạt cấp chuyên sâu, qua đó giảm tình trạng người bệnh tập trung vào một số bệnh viện tuyến Trung ương.
Các chương trình đầu tư giai đoạn 2026-2035 cũng ưu tiên nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị và năng lực y tế cơ sở, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.
Về nhân lực, chương trình đưa bác sĩ trẻ về vùng khó khăn đã tiếp nhận và đào tạo 886 bác sĩ chuyên khoa I cho các khu vực miền núi, biên giới và hải đảo. Giai đoạn tới, ngành y tế đặt mục tiêu tiếp tục đào tạo bác sĩ chuyên khoa cho tuyến cơ sở, trong đó hỗ trợ đào tạo ít nhất 500 bác sĩ tại trạm y tế, trung tâm y tế và bệnh viện khu vực.
Bộ Y tế đồng thời xây dựng Đề án phát triển nhân lực y tế chất lượng cao giai đoạn 2026-2035, định hướng đến năm 2045, dự kiến trình cấp có thẩm quyền trong quý III/2026. Đây được xem là một trong những giải pháp nhằm nâng chất lượng điều trị tại địa phương, giảm áp lực cho tuyến chuyên sâu và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân.
