Dùng thuốc không rõ nguồn gốc vì tin quảng cáo
Da mỏng, đau nhức các khớp và mặt sưng phù là những triệu chứng bà Nguyễn Thị Vương (tên nhân vật đã được thay đổi, 65 tuổi, Cà Mau) gặp phải sau khi sử dụng một loại thuốc được người hàng xóm giới thiệu.
Bà Vương vốn thường xuyên đau khớp và có bệnh lý tăng huyết áp nhiều năm. Nghe hàng xóm giới thiệu một loại thuốc đông y, cho rằng uống vào sẽ nhanh khỏe, bà quyết định sử dụng. Sau 3 năm liên tục dùng thuốc, bà phải nhập viện với các triệu chứng bất thường.
“Tôi có mang theo loại thuốc mình uống đến cho bác sĩ xem. Bác sĩ cũng hỏi mua ở đâu. Tôi toàn nhờ bà hàng xóm mua nên cũng không biết rõ nguồn gốc”, bà Vương chia sẻ.
Tương tự, bệnh nhân T.K. (72 tuổi, TPHCM) điều trị bệnh tiểu đường trong thời gian dài nhưng quyết định dùng một loại thuốc đông y sau khi nghe quảng cáo có thể chữa khỏi bệnh. Sau khoảng 8 tháng sử dụng liên tục, bệnh nhân phải nhập viện với các triệu chứng nghi nhiễm corticoid.
“Thời gian đầu uống thấy cũng khỏe nên tôi nghĩ hợp thuốc và cứ tiếp tục sử dụng. Đến hôm đi khám sức khỏe toàn dân ở phường, bác sĩ đo đường huyết và nhận thấy tôi có nhiều biểu hiện nghi nhiễm corticoid nên khuyên tôi đi khám”, bệnh nhân K. cho biết.
Không nên giấu bác sĩ vì ngại bị trách
Theo Phó Giáo sư - Tiến sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thị Bay, Chủ tịch Hội đồng Khoa học - Đào tạo, Khoa Y học cổ truyền, Đại học Y Dược TPHCM, người dân không nên vì lo ngại tác dụng phụ của thuốc kê đơn mà tìm đến sản phẩm không rõ thành phần. Với thuốc được bác sĩ kê, thành phần, liều lượng, chỉ định và cách theo dõi đều được xác định. Trong khi đó, thuốc trôi nổi có thể tiềm ẩn cả nguy cơ độc tính khó kiểm soát.
Người dân cần cảnh giác với những lời quảng cáo như “chữa bách bệnh”, “uống vài ngày là khỏi”, “không cần xét nghiệm”, “không cần đi bệnh viện”, “không có tác dụng phụ” hoặc “ai cũng dùng được”. Theo bác sĩ, không có một loại thuốc phù hợp với tất cả mọi người hay có thể điều trị hàng loạt bệnh lý khác nhau.
Các sản phẩm không có nhãn mác, thành phần, đơn vị sản xuất, số lô, hạn sử dụng, cách dùng và điều kiện bảo quản rõ ràng cũng không nên sử dụng.
Đối với thuốc được kê hoặc bốc tại cơ sở y học cổ truyền, người bệnh cần biết rõ người khám, người kê đơn, các vị thuốc chính, liều dùng, thời gian sử dụng và lịch tái khám.
Bác sĩ Nguyễn Thị Bay khuyến cáo người cao tuổi nên lập danh sách tất cả sản phẩm đang sử dụng, gồm thuốc kê đơn, thuốc mua ngoài, thuốc cổ truyền, dược liệu và thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Khi đi khám, nên mang theo danh sách cùng vỏ hộp, bao bì hoặc mẫu thuốc còn lại để bác sĩ đánh giá.
“Không nên giấu bác sĩ vì ngại bị trách. Điều bác sĩ cần biết là người bệnh đã sử dụng chất gì để có hướng xử trí an toàn, chứ không phải để phê phán lựa chọn của họ”, bác sĩ nói.
Gia đình cũng cần quan tâm đến người lớn tuổi, bởi nhóm này dễ tin lời người quen hoặc người giới thiệu. Con cháu không nên chỉ yêu cầu ngừng sử dụng mà cần giải thích nguy cơ, kiểm tra nguồn gốc sản phẩm và đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Theo bác sĩ, nếu sau khi sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, người bệnh xuất hiện tăng cân nhanh, mặt tròn, phù chân, đường huyết hoặc huyết áp tăng, cần nghĩ đến khả năng sản phẩm chứa hoạt chất không được công bố, trong đó có thể có corticoid.
Người bệnh nên mang thuốc hoặc sản phẩm đã sử dụng đến cơ sở y tế để được đánh giá. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra đường huyết, chức năng gan, thận, điện giải hoặc chức năng tuyến thượng thận.
Cần đi khám sớm khi xuất hiện phù mặt, phù chân tăng dần, tiểu ít, mệt nhiều, vàng da, đau bụng kéo dài hoặc đường huyết, huyết áp khó kiểm soát. Nếu khó thở, lơ mơ, ngất, co giật, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, nôn ói liên tục hoặc có biểu hiện tụt huyết áp, cần đến bệnh viện ngay.
