Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 26/CT-TTg về xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách Nhà nước (NSNN) năm 2027. Đáng chú ý, Chỉ thị yêu cầu tiếp tục cơ cấu lại chi NSNN để giảm tỉ trọng chi thường xuyên, tăng tỉ trọng chi đầu tư phát triển; ưu tiên nguồn lực thực hiện các mục tiêu đột phá, nhiệm vụ chính trị quan trọng được Đảng, Nhà nước quyết định, các Chương trình mục tiêu quốc gia, các chính sách an sinh xã hội, an ninh - quốc phòng.
Dành nguồn phù hợp với khả năng cân đối NSNN để thực hiện điều chỉnh tiền lương khu vực công, điều chỉnh lương hưu (phần NSNN bảo đảm), chính sách ưu đãi đối với người có công, bảo trợ xã hội.
Nghị quyết 27/2018 của Trung ương đặt mục tiêu áp dụng chế độ tiền lương mới từ năm 2021, nhưng lộ trình phải điều chỉnh do tác động của đại dịch COVID-19. Quốc hội sau đó quyết định trả lương theo vị trí việc làm từ 1.7.2024, song quá trình triển khai còn vướng mắc nên chưa thể bãi bỏ hoàn toàn lương cơ sở và hệ số. Vì vậy, hiện nay đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức khu vực công vẫn hưởng lương theo lương cơ sở.
Chính phủ đã điều chỉnh lương cơ sở từ 1,8 lên 2,34 triệu đồng/tháng từ 1.7.2024. Từ 1.7.2026, mức này tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng, kéo theo các khoản lương hưu và trợ cấp được điều chỉnh tương ứng.
PGS.TS Ngô Trí Long - chuyên gia Kinh tế, Hiệp hội tư vấn Tài chính Việt Nam - nêu thực tế khối lượng công việc, yêu cầu trách nhiệm và áp lực quản lý ở cấp cơ sở ngày càng lớn khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong khi đó, thu nhập của nhiều cán bộ thấp hơn nhiều so với khu vực tư nhân.
Do đó, nếu chưa trả lương theo vị trí việc làm thì chưa giải quyết được căn cơ vấn đề. Cần một lộ trình cải cách tiền lương đồng bộ, thực chất, phù hợp hơn với mô hình quản trị mới và yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ.
PGS.TS Ngô Trí Long nhận định, cùng với tăng lương, Nhà nước phải đồng thời cải cách thể chế, hoàn thiện vị trí việc làm và đổi mới cơ chế đánh giá để bảo đảm chính sách tiền lương phát huy đúng vai trò. Tiền lương cần gắn với năng suất và kết quả công việc, chuyển sang trả lương kết hợp giữa vị trí và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Mỗi công chức phải có chỉ tiêu đầu ra rõ ràng, trong đó, phần thu nhập gắn với kết quả có thể chiếm khoảng 20%-30% tổng thu nhập để tạo động lực làm việc.
Dẫn phản ánh của cán bộ, công chức, viên chức cấp xã về việc khối lượng công việc tăng gấp 2-3 lần khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đại biểu Quốc hội Dương Văn Phước (Đoàn Đà Nẵng) phân tích chế độ, chính sách đãi ngộ chưa thay đổi, chưa tương xứng khiến thu nhập không đủ sức tạo động lực, ảnh hưởng đến tâm lý, sự yên tâm công tác và khả năng thu hút, giữ chân cán bộ ở cơ sở.
Đại biểu đề nghị Bộ Nội vụ xây dựng vị trí việc làm và khung biên chế tối thiểu làm cơ sở xác định định biên phù hợp cho cấp xã. Đồng thời, tham mưu Chính phủ ban hành cơ chế tiền lương, chính sách đãi ngộ đặc thù, đủ sức khuyến khích cán bộ, công chức cấp xã yên tâm công tác.
Cùng quan điểm, đại biểu Quốc hội Siu Hương (Đoàn Gia Lai) đề nghị, về lâu dài, xét điều kiện thực tế của cấp xã hiện nay, cần xem xét điều chỉnh chế độ chính sách cải cách tiền lương xứng đáng với vị trí việc làm của cán bộ, công chức, viên chức cấp xã.
Vấn đề đặt ra không chỉ là lương có tăng hay không, mà là mức tăng đó có đủ để người hưởng lương ngân sách sống được bằng lương hay không. Bởi dù tổ chức bộ máy có được điều chỉnh linh hoạt đến đâu, nếu chính sách tiền lương không theo kịp, sức ép “ra - vào” khu vực công vẫn sẽ tiếp diễn.
