Lao động 35-45 tuổi nằm trong “vùng xoáy” đào thải

Đào thải ở những ngành thâm dụng nhiều lao động

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, khảo sát thực tế tại một số khu công nghiệp trên địa bàn, đào thải nhân lực mạnh nhất vẫn tập trung ở các ngành thâm dụng lao động truyền thống như dệt may, da giày, chế biến gỗ và lắp ráp linh kiện điện tử cấp thấp.

“Đến năm 2026, khi các tiêu chuẩn về "nhà máy xanh" và tự động hóa trở thành yêu cầu bắt buộc từ các đối tác quốc tế, những doanh nghiệp chậm chuyển đổi buộc phải cắt giảm giờ làm, dừng các ca kíp phụ để duy trì sự tồn tại”, ông Vũ Quang Thành – Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội nói.

Cũng theo ông Thành, hiện nay ngành bất động sản và xây dựng dân dụng cũng ghi nhận tỉ lệ thiếu việc làm cao. Sau giai đoạn bùng nổ, sự trầm lắng của thị trường nhà đất khiến các đội thợ hồ, lao động tự do tại công trường chỉ làm việc cầm chừng từ 3-4 ngày/tuần, thay vì "tăng ca" xuyên suốt như trước đây.

Bà Nguyễn Thị Lan Hương – nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động xã hội nhận định, phía sau con số 786.700 người trong độ tuổi lao động rơi vào tình trạng thiếu việc làm không chỉ là sự biến động cung - cầu đơn thuần, mà còn là một cuộc "thanh lọc" đang diễn ra tại các nhóm ngành truyền thống và sự dịch chuyển khó khăn của lao động trung niên. Khác với thất nghiệp hoàn toàn, thiếu việc làm là tình trạng lao động vẫn có việc nhưng thời gian làm việc thấp hơn mức quy định và họ có nhu cầu làm thêm nhưng không có nguồn việc.

35-45 tuổi nguy cơ thất nghiệp cao

Bà Lan Hương nêu một điểm đáng báo động trong quý I/2026 là sự tập trung của nhóm người thiếu việc làm và mất việc nhiều nhất rơi vào độ tuổi từ 35-45.

Bà Hương gọi đây là nhóm lao động "kẹt giữa dòng". “Họ là những người có gánh nặng gia đình lớn nhất (con cái đang tuổi ăn học, cha mẹ già) nhưng lại có độ trễ lớn nhất về mặt kỹ năng số. Độ tuổi này có mức lương thâm niên cao nhưng năng suất lao động lại khó cạnh tranh với sự bền bỉ của người trẻ hoặc sự chính xác của máy móc AI. Nếu phải sa thải hay cắt giảm, doanh nghiệp sẽ nghĩ đến họ đầu tiên”, bà Hương nói.

Chung quan điểm, ông Lê Quang Trung – nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm cho rằng: "Tại các doanh nghiệp FDI, khi cần tái cấu trúc để đưa robot vào dây chuyền, nhóm lao động trên 35 tuổi thường là đối tượng đầu tiên bị đưa vào diện cắt giảm giờ làm hoặc thỏa thuận chấm dứt hợp đồng. Họ quá già để bắt đầu lại từ con số 0 ở một ngành công nghệ cao, nhưng lại quá trẻ để về hưu".

Ông Trung đánh giá, sự gia tăng số người thiếu việc làm cũng phản ánh sự dịch chuyển sang nền kinh tế tạm thời khi nhiều lao động bị thải loại từ nhà máy đã đổ ra đường làm tài xế công nghệ hoặc giao hàng.