Nhiều người lao động đã đóng đủ 20 năm bảo hiểm xã hội (BHXH) nhưng chưa đến tuổi nghỉ hưu đang băn khoăn liệu có được nhận lương hưu ngay hay phải chờ đến đủ tuổi theo quy định. Không ít trường hợp cũng đặt câu hỏi liệu có thể lựa chọn nhận BHXH một lần thay vì chờ hưởng lương hưu hằng tháng.
Theo BHXH Việt Nam, Luật BHXH có hiệu lực từ ngày 1.7.2025 quy định người lao động được hưởng lương hưu khi có từ đủ 15 năm đóng BHXH và đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của Bộ luật Lao động.
So với trước đây, điều kiện tối thiểu về thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu đã giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm đối với cả lao động nam và nữ.
Tuy nhiên, cơ quan BHXH cho biết việc đã đóng đủ số năm BHXH không đồng nghĩa người lao động có thể nhận lương hưu ngay nếu chưa đủ tuổi nghỉ hưu.
Do đó, trường hợp đã đóng đủ 20 năm BHXH nhưng nghỉ việc trước tuổi và không thuộc diện nghỉ hưu sớm thì phải bảo lưu thời gian đóng BHXH đến khi đủ tuổi theo quy định mới được hưởng lương hưu.
Hiện nay, một số trường hợp được nghỉ hưu sớm hơn tuổi quy định gồm người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hoặc bị suy giảm khả năng lao động.
Người lao động đã đóng đủ 20 năm BHXH nhưng chưa đến tuổi nghỉ hưu vẫn có thể hưởng lương hưu với mức thấp hơn nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên hoặc làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo quy định.
Liên quan đến quyền nhận BHXH một lần, Luật BHXH cũng quy định người lao động chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu có thể nhận BHXH một lần trong một số trường hợp như ra nước ngoài định cư; mắc bệnh hiểm nghèo; suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng.
Đáng chú ý, theo Khoản 6 Điều 70 Luật BHXH 2024, trường hợp người lao động đồng thời đủ điều kiện hưởng lương hưu và hưởng BHXH một lần thì được lựa chọn nhận lương hưu hằng tháng hoặc nhận BHXH một lần.
Về mức hưởng lương hưu, lao động nữ được tính bằng 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH tương ứng với 15 năm đóng BHXH, sau đó mỗi năm tăng thêm 2%, tối đa 75%.
Đối với lao động nam, mức hưởng 45% tương ứng 20 năm đóng BHXH, sau đó mỗi năm tăng thêm 2%, tối đa 75%. Riêng nam có thời gian đóng từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm thì mức hưởng là 40% tương ứng 15 năm đóng BHXH, sau đó mỗi năm tăng thêm 1%.
Theo quy định này, lao động nữ nghỉ hưu năm 2026 nếu đóng đủ 20 năm BHXH sẽ hưởng lương hưu bằng 55% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Trong khi đó, lao động nam đóng đủ 20 năm sẽ hưởng mức 45%.
Đối với người hưởng lương theo chế độ Nhà nước, mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH để tính lương hưu được xác định theo từng giai đoạn tham gia BHXH, từ bình quân 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu đến bình quân toàn bộ thời gian đóng BHXH.
