Lao động cao tuổi bám công trường
Ông Bùi Văn Hạnh (53 tuổi, quê xã Hải Hậu, tỉnh Ninh Bình) đang là công nhân lắp dựng kết cấu thép tại một công trường xây dựng ở xã Thượng Phúc (Hà Nội). Ông Hạnh cho hay, hơn mười năm nay ông nghỉ làm nông nghiệp, lên Hà Nội theo các công trình xây dựng.
“Ở tuổi 53, công việc trở thành thách thức đối với tôi. Việc trèo giàn giáo hay di chuyển dầm thép đòi hỏi sự tập trung cao hơn vì phản xạ không còn nhanh như trước, mắt kém và các khớp xương đau nhức mỗi khi thời tiết thay đổi. Hiện thu nhập của tôi được khoảng 15 triệu đồng/tháng, nếu tăng ca có thể được 18 triệu đồng/tháng nên tôi vẫn bám trụ công việc”, ông Hạnh nói.
Bà Nguyễn Thị Làn, 52 tuổi, quê xã Cẩm Thạch (tỉnh Thanh Hóa), là công nhân phụ hồ và dọn dẹp mặt bằng tại một công trình ở phường Hà Đông (Hà Nội).
“Tôi không có khái niệm nghỉ hưu vì không có nguồn thu nhập cố định hàng tháng. Công việc vất vả nhưng lương so với làm ruộng ở quê hay đi làm thuê thì cao hơn rất nhiều nên tôi vẫn cố gắng. Không chỉ tôi, nhiều anh chị em cùng quê mấy năm nay rủ nhau lên Hà Nội làm tại các công trình xây dựng, ai cũng có việc và thu nhập đều. Người tuổi tầm 40 thì làm công nhân xây, tầm 50 thì phụ việc”, bà Làn cho biết.
Lao động trẻ không mặn mà
Làm tài xế xe ôm công nghệ toàn thời gian tại Hà Nội, anh Ngô Minh Hoàng, sinh năm 1996, quê xã Nghĩa Sơn (tỉnh Ninh Bình) cho biết, thu nhập bình quân của anh hiện được khoảng 17 triệu đồng/tháng. Để có được khoản thu nhập này, anh Hoàng thường phải chạy xe từ 8-11 tiếng mỗi ngày.
“Chạy xe tôi vẫn chủ động hơn, giờ giấc gò bó theo ca kíp và cam kết tiến độ ở công trường khiến tôi không thấy thoải mái. Trước khi chạy xe, tôi cũng có hơn nửa năm làm công nhân ở một công trường dự án lớn. Lương theo hợp đồng nếu đủ công được khoảng 22 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, các quy định thưởng phạt rất nghiêm ngặt và khoản khấu trừ vi phạm rất cao. Lỗi đi làm muộn, để xảy ra lỗi hoặc lãng phí nguyên liệu bị trừ nặng nhất. Có tháng, tôi bị trừ gần 5 triệu đồng cho tổng các lỗi”, anh Hoàng kể.
Theo anh Hoàng, nhóm lao động tuổi 30 như anh không thích gắn bó với công việc cố định và nghiêm ngặt về giờ giấc. Đa số thích công việc tự do, dù biết có nhiều rủi ro khi không được tham gia BHXH và thu nhập phụ thuộc hoàn toàn vào giờ “cày” trên đường. Ngoài ra, sự vất vả, khắc nghiệt trên các công trường xây dựng cũng là yếu tố khiến không ít người ái ngại, đắn đo.
Ông Trần Long Giang - Giám đốc Công ty Kiến trúc Thăng Long (TAA), phường Hà Đông (Hà Nội) đã có 26 năm gắn bó với việc thiết kế và xây dựng. Ông Giang nhận định, lớp trẻ hiện nay ít chọn các công việc nặng nhọc, quy định nghiêm giờ giấc khiến các doanh nghiệp xây dựng đối mặt với nguy cơ thiếu hụt thợ. Đặc biệt, với nhóm lao động có tay nghề cao, nhà thầu các công trình lớn phải “chạy đua” phúc lợi để thu hút.
“Các doanh nghiệp vừa đưa ra mức lương hấp dẫn, vừa có thưởng cho lao động giới thiệu được nhân sự mới. Riêng mức lương trả cho giám sát công trình có thời điểm lên tới hơn 50 triệu đồng nhưng vẫn phải tìm mỏi mắt, thông qua các công ty cung ứng nhân lực hoặc các kênh tuyển dụng kết nối. Công ty tôi có công trình quy mô tầm trung mà phải chấp nhận thuê lại giám sát công trình của một doanh nghiệp khác trong thời gian 6 tháng để đảm bảo công việc vì không thể tuyển được người đúng yêu cầu”, ông Giang cho hay.
Từ thực tiễn đó, ông Giang nhận định nếu lao động trẻ không mặn mà với ngành này và cơ quan quản lý Nhà nước không có phương án hữu hiệu, sự khan hiếm đặc biệt lao động ngành xây dựng sẽ diễn ra khốc liệt trong khoảng 5 năm tới.
Tại Hà Nội, lương khối kỹ thuật - xây dựng từ 16 triệu đến 65 triệu đồng/tháng
Ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội - cho hay, chỉ tính trong tháng 7.2026, toàn thành phố có 41.700 người có nhu cầu tìm kiếm việc làm. Trong đó, nhóm 35-54 tuổi chiếm tới 42,1%. Ngành công nghiệp chế biến chế tạo - xây dựng chiếm 35,9% toàn thị trường và tăng 10,1 điểm % so với tháng 6.2026.
Về mức lương, khối kỹ thuật - xây dựng bứt phá biệt lập với mức thu nhập của kỹ sư, công nhân tay nghề cao và thợ lái máy chuyên nghiệp dao động từ 16-65 triệu đồng/tháng.
Bài toán thu hút bền vững
Bà Nguyễn Thị Lan Hương - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động Xã hội - nhận định, thực trạng lực lượng lao động tại các công trường xây dựng đang đối mặt với nguy cơ “già hóa” ngày càng rõ rệt. Để giải quyết bài toán khan hiếm lao động trẻ trên công trường xây dựng thời gian tới, bà Nguyễn Thị Lan Hương khuyến cáo các doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp.
Chính thức hóa quan hệ lao động: Chuyển dịch mạnh mẽ từ cơ chế giao khoán thời vụ qua cai thầu sang hợp đồng lao động chính thức. Đảm bảo công nhân trẻ được tham gia đầy đủ BHXH, BHYT và bảo hiểm tai nạn lao động.
Cải thiện điều kiện sống và làm việc: Doanh nghiệp xây dựng phải chú trọng hạ tầng sinh hoạt tại công trường (nhà ở tạm đạt chuẩn, suất ăn đảm bảo dinh dưỡng, trang bị bảo hộ hiện đại) để giữ chân người trẻ.
Đào tạo bài bản và chuẩn hóa tay nghề: Đẩy mạnh kết nối giữa doanh nghiệp thi công với các trường cao đẳng, trung cấp nghề. Công nhân trẻ vào công trường phải được đào tạo bài bản, có lộ trình thăng tiến rõ ràng lên các vị trí quản lý ca/đội thay vì chỉ làm lao động phổ thông thuần túy.
Đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa: Áp dụng công nghệ thi công hiện đại, máy móc thay thế các khâu nặng nhọc để giảm áp lực thể lực, tạo môi trường làm việc “kỹ thuật hóa” hấp dẫn tư duy của lao động trẻ.
