Trong bức thư gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã đặt điều kiện ủng hộ ngân sách EU giai đoạn 2028-2034 với việc tất cả các nước thành viên cam kết đóng góp tài chính cho Ukraina.
Ông Merz nhấn mạnh, cam kết tập thể của tất cả thành viên EU, không có ngoại lệ, về việc chia sẻ công bằng khoản thiếu hụt tài chính của Ukraina là điều kiện tiên quyết để giải quyết vấn đề này cũng như thảo luận những nội dung khác liên quan đến ngân sách.
Động thái trên diễn ra trước cuộc họp các nhà lãnh đạo EU tại Dublin trong 2 ngày 12-13.11. Ông Merz yêu cầu các nước phải giải quyết khoản thiếu hụt ngân sách của Kiev tại cuộc họp này.
Ukraina đang đối mặt với khoản thiếu hụt tài chính 70 tỉ euro trong năm tới. Tháng 12 năm ngoái, các nhà lãnh đạo EU đã nhất trí khoản vay 90 tỉ euro dành cho Kiev. Tuy nhiên, do quy mô chiến dịch quân sự của Nga, Ukraina cho biết cần thêm 70 tỉ euro trong năm tới, một nhu cầu được các đồng minh của nước này thừa nhận.
EU cam kết đảm nhận khoảng 2/3 khoản thiếu hụt, tương đương 45 tỉ euro. Ủy ban châu Âu đang nghiên cứu các phương án thực hiện cam kết, trong đó có việc phát hành thêm nợ chung, với mục tiêu đạt thỏa thuận trước cuối năm nay.
Tuy nhiên, kế hoạch hỗ trợ Ukraina đang vấp phải sự phản đối của một số thành viên. Hungary, Slovakia, Bulgaria và Cộng hòa Czech đã phát tín hiệu không muốn tiếp tục đóng góp tài chính cho Kiev.
Trước đó, Hungary, Slovakia và Cộng hòa Czech đã được miễn tham gia thanh toán lãi suất đối với khoản vay 90 tỉ euro dành cho Ukraina.
Trong thư gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu, ông Merz nhấn mạnh EU cần tìm ra giải pháp nhận được sự ủng hộ của tất cả các thành viên, bảo đảm nguồn tài chính ổn định và dài hạn cho Ukraina từ năm 2028 trở đi, bao gồm cả việc thanh toán lãi đối với các khoản nợ còn tồn đọng.
Bất đồng về tài chính cho Ukraina diễn ra đồng thời với các cuộc đàm phán căng thẳng về ngân sách EU giai đoạn 2028-2034. Đức hiện là nước đóng góp ròng lớn nhất cho ngân sách khối, trong khi 4 quốc gia muốn tránh đóng góp thêm cho Ukraina đều là những nước nhận ròng từ ngân sách EU.
Bằng cách sử dụng vị thế của Đức trong các cuộc thương lượng ngân sách, ông Merz muốn bảo đảm nguồn hỗ trợ cho Kiev không chỉ trong năm tới mà còn trong những năm tiếp theo.
Bài toán này có thể trở nên phức tạp hơn khi một số nước EU, trong đó có Italy và Ba Lan, chuẩn bị bước vào các cuộc bầu cử. Những thay đổi chính trị có thể khiến việc đạt đồng thuận về hỗ trợ Ukraina ngày càng khó khăn.
Berlin cũng muốn thay đổi cơ chế thông qua các khoản hỗ trợ trong tương lai, theo hướng chỉ cần đa số đủ điều kiện tại EU thay vì phải đạt đồng thuận như hiện nay. Mục tiêu là hạn chế nguy cơ các nước thành viên phủ quyết những quyết định tài chính dành cho Kiev.
Vấn đề hỗ trợ Ukraina còn chịu tác động từ những diễn biến chính trị tại Pháp. Bà Marine Le Pen, người đang dẫn đầu các cuộc thăm dò trước bầu cử tổng thống Pháp vào tháng 4, tuyên bố nếu giành chiến thắng và kế nhiệm Tổng thống Emmanuel Macron, bà sẽ chấm dứt viện trợ cho Kiev, ngoại trừ một số hỗ trợ tác chiến và huấn luyện binh sĩ Ukraina.
