Ngày 21.4, tại Brussels, các bộ trưởng ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) đã không thông qua đề xuất đình chỉ một phần thỏa thuận liên kết giữa EU và Israel.
Đề xuất do Ireland, Tây Ban Nha và Slovenia đưa ra trong bối cảnh chiến sự tại Gaza tiếp diễn và bạo lực tại Bờ Tây gia tăng.
Thỏa thuận liên kết EU - Israel là khuôn khổ pháp lý điều chỉnh quan hệ giữa hai bên từ năm 2000. Thỏa thuận này bao gồm nhiều nội dung như thương mại, đầu tư, hợp tác kinh tế, nghiên cứu khoa học, giáo dục, năng lượng và đối thoại chính trị.
Đây cũng là cơ sở giúp Israel tiếp cận thuận lợi hơn thị trường châu Âu thông qua các ưu đãi thương mại và thuế quan.
Theo đề xuất mới, EU có thể tạm dừng một phần các nội dung hợp tác trong thỏa thuận để gây sức ép lên Israel liên quan đến tình hình nhân đạo tại Gaza và việc mở rộng khu định cư tại Bờ Tây.
Tuy nhiên, đề xuất này không nhận đủ sự ủng hộ từ các nước thành viên.
Phát biểu sau cuộc họp, bà Kaja Kallas - Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU - cho biết, các phương án đình chỉ một phần thỏa thuận vẫn đang được xem xét. Theo cơ chế hiện hành, việc hủy bỏ hoàn toàn thỏa thuận EU - Israel cần sự đồng thuận của cả 27 nước thành viên. Trong khi đó, đình chỉ một phần chỉ cần đa số có đủ điều kiện.
Bà Kallas cũng cho rằng, chưa chắc các biện pháp như vậy sẽ tạo ra thay đổi đáng kể trên thực địa.
Trong khi đó, Ireland, Tây Ban Nha và Slovenia tiếp tục thúc đẩy việc xem xét lại quan hệ với Israel.
Trong bức thư gửi trước cuộc họp, ba nước này cho rằng, tình hình tại Gaza là “không thể chấp nhận được”, với việc viện trợ nhân đạo bị hạn chế và các hành động bạo lực tại Bờ Tây ngày càng nghiêm trọng.
Ngoại trưởng Tây Ban Nha José Manuel Albares cho rằng, EU không thể duy trì quan hệ bình thường với Israel trong bối cảnh xung đột kéo dài.
Bỉ cũng bày tỏ quan ngại. Ngoại trưởng Maxime Prévot nhận định, mức độ bạo lực tại Bờ Tây đã tăng mạnh trong thời gian gần đây.
Ngược lại, Đức phản đối ý tưởng đình chỉ thỏa thuận. Ngoại trưởng Johann Wadephul cho rằng, EU cần duy trì đối thoại với Israel thay vì cắt giảm hợp tác.
Về phía Israel, Ngoại trưởng Gideon Sa’ar phản bác các chỉ trích từ châu Âu, cho rằng một số nước đang thể hiện thái độ thiên vị và mang tính chính trị trong cách tiếp cận xung đột.
