Tờ Izvestia đưa tin, kể từ tháng 7.2025, Nga đã tiến hành kiểm tra phần dưới mực nước của 7.983 tàu dân sự từ nước ngoài cập cảng, trong nỗ lực tăng cường an ninh hàng hải trước nguy cơ phá hoại. Trong đó, khu vực biển Baltic chiếm phần lớn với hơn 4.100 lượt, tiếp theo là biển Azov, vùng Viễn Đông và Biển Đen.
Giới chức cảnh báo nguy cơ gài mìn, phá hoại ngầm đang gia tăng.
Hoạt động này được triển khai sau sắc lệnh của Tổng thống Nga và các quy định bổ sung của chính phủ về quy trình kiểm tra tàu.
Theo ông Nikolai Patrushev - Trợ lý Tổng thống Nga, Chủ tịch Hội đồng Hàng hải, mọi tàu từ cảng nước ngoài muốn vào Nga đều phải được phê duyệt với sự tham gia của cơ quan an ninh, đồng thời phải kiểm tra kỹ phần đáy tàu.
Đáng chú ý, Nga đặc biệt theo dõi các tàu đến từ những quốc gia “không thân thiện” hoặc đi qua vùng biển của các nước này.
Quyết định siết chặt kiểm tra được đưa ra sau khi xảy ra nhiều sự cố nghi có yếu tố bên ngoài trong năm 2025. Tại cảng Ust-Luga, một tàu chở dầu đã bị nổ trong khoang máy khiến tàu chìm dần. Một vụ rò rỉ amoniac khác cũng xảy ra trên tàu vận tải song nguyên nhân chính thức chưa được công bố.
Một số nguồn tin cho rằng, dấu hiệu hư hại cho thấy, khả năng vụ nổ đến từ bên ngoài thân tàu, làm dấy lên nghi vấn về hành vi phá hoại.
Không chỉ các vụ việc lớn, thợ lặn còn phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường. Chuyên gia kiểm tra kỹ thuật dưới nước tại Novorossiysk - ông Roman Aivazov - cho biết, từng tìm thấy một nắp kỹ thuật “lạ” gắn trên thân tàu, với bu lông còn mới dù phần đáy đã bám đầy sinh vật biển.
“Những vị trí như vậy hoàn toàn có thể được dùng để giấu chất nổ” - ông cảnh báo.
Trong một trường hợp khác, một con tàu đến từ Istanbul bị từ chối cập cảng Nga sau khi bị phát hiện từng ghé Ukraina trước đó.
Hiện việc kiểm tra không chỉ do thợ lặn quân đội mà còn có lực lượng thuộc Vệ binh quốc gia và các công ty tư nhân tham gia. Nhiều đơn vị đã sử dụng thiết bị điều khiển từ xa để khảo sát dưới nước.
Tuy nhiên, các đơn vị cho hay, hệ thống pháp lý hiện còn nhiều khoảng trống. Một trong những vấn đề lớn là thiếu cơ chế đào tạo chuyên sâu cho thợ lặn dân sự, đặc biệt trong việc nhận diện mìn phá hoại.
Theo chuyên gia quân sự Dmitry Boltenkov, tàu dân sự đang trở thành mục tiêu trong cuộc chiến kinh tế nhằm vào Nga. Ông cảnh báo các hoạt động phá hoại có thể do lực lượng đánh thuê hoặc thợ lặn chuyên nghiệp thực hiện.
“Không cần đến lực lượng đặc nhiệm chính quy, chỉ cần những chuyên gia được đào tạo tốt cũng đủ tiến hành phá hoại dưới nước” - ông nói.
Trong bối cảnh đó, việc kiểm soát an ninh cảng biển trở thành ưu tiên cấp bách. Một sự cố với tàu lớn có thể làm tê liệt hoạt động của cảng và gây gián đoạn chuỗi cung ứng.
