Ngày 30.3, Iran công bố kế hoạch gây chấn động liên quan đến eo biển Hormuz - “yết hầu” vận chuyển dầu khí toàn cầu, nơi khoảng 1/5 nguồn cung dầu thế giới đi qua mỗi ngày.
Theo đó, Quốc hội Iran chính thức thông qua đạo luật thu phí quá cảnh đối với tàu thương mại qua eo biển Hormuz.
Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB cho biết, đạo luật này nhằm “thực thi vai trò chủ quyền của Iran và lực lượng vũ trang” tại khu vực chiến lược. Các nội dung chính bao gồm thiết lập cơ chế an ninh mới, tăng cường giám sát hàng hải, đảm bảo an toàn điều hướng - và đặc biệt là thu phí bằng đồng rial đối với các tàu đi qua.
Đáng chú ý, đạo luật còn đề cập tới khả năng cấm hoàn toàn tàu thuyền thuộc Mỹ và Israel đi qua eo biển Hormuz - một bước đi có thể đẩy căng thẳng lên mức chưa từng có.
Hormuz hiện là điểm nóng trung tâm của cuộc xung đột bùng phát từ ngày 28.2, khi Mỹ và Israel tiến hành các đợt tấn công nhằm vào Iran. Kể từ đó, Tehran liên tục phát tín hiệu kiểm soát chặt tuyến đường biển này, thậm chí khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu rơi vào trạng thái “nghẹt thở”.
Theo ước tính, khoảng 15 triệu thùng dầu mỗi ngày đã bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư do các mối đe dọa và vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại. Thị trường năng lượng vì thế liên tục biến động mạnh, với giá dầu dao động khó lường.
Trong một diễn biến liên quan, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf đã bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc hai bên đang tiến hành đàm phán. Ông cho rằng, đây chỉ là chiêu trò nhằm thao túng tâm lý thị trường chứng khoán Mỹ.
“Những cái gọi là ‘tin tức’ trước giờ giao dịch thực chất chỉ là công cụ chốt lời” - ông Ghalibaf viết trên mạng xã hội X, ám chỉ các phát ngôn của ông Trump có thể nhằm giảm tác động tiêu cực lên thị trường tài chính.
Ông Ghalibaf thậm chí còn đưa ra lời khuyên mang tính “đảo chiều”: Nếu thị trường bị “bơm tin”, hãy bán khống; nếu bị “dìm”, hãy mua vào.
Trong một thông điệp khác, ông Ghalibaf cảnh báo, Iran sẽ khiến “kẻ thù phải hối hận”, khẳng định bất kỳ đòn tấn công nào cũng sẽ bị đáp trả nhiều lần.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cũng xác nhận, không có cuộc đàm phán nào với Mỹ, dù thừa nhận các bên trung gian đã chuyển đề xuất tới Tehran. Ông nhấn mạnh, Iran “không quên sự phản bội đối với ngoại giao”, ám chỉ các cuộc tiếp xúc gián tiếp trước đây đều dẫn tới hành động quân sự từ phía Mỹ và Israel.
