Cấp cứu ngoại viện còn mỏng
Theo các báo cáo, mỗi năm nước ta ghi nhận khoảng 222.000 trường hợp đột quỵ nhưng theo nhận định của Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, phần lớn người bệnh chưa được tiếp cận kịp thời với hệ thống cấp cứu. Chỉ có khoảng 23,2% bệnh nhân đột quỵ tại Việt Nam đến được bệnh viện trong giờ vàng.
Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhận định, nhu cầu cấp cứu trước viện của người dân là cực kỳ lớn nhưng năng lực đáp ứng tại nhiều địa phương còn phân tán, chưa đồng đều và thiếu sự kết nối chặt chẽ giữa các khâu: Điều phối - Vận chuyển - Tiếp nhận - Xử trí ban đầu. “Không thể để cấp cứu ngoại viện tiếp tục là khâu mỏng, khâu chậm, khâu thiếu đồng bộ trong toàn bộ chuỗi cấp cứu” - Thứ trưởng thẳng thắn nhìn nhận.
Không chỉ với đột quỵ, hệ thống y tế đang phải đối mặt với vô số tình huống khẩn cấp như tai nạn giao thông, đuối nước, cháy nổ, ngộ độc hay các biến cố tim mạch cấp. Tất cả đều đòi hỏi một phản ứng nhanh hơn, bài bản hơn để giành lại cơ hội sống cho người bệnh ngay từ những phút đầu tiên tại hiện trường.Một trong những nguyên nhân khiến hệ thống y tế vận hành kém hiệu quả là sự thiếu vắng mạng lưới bác sĩ gia đình. Hiện nay, mỗi lần đi khám, người dân gần như phải “bắt đầu lại từ con số 0”. Bác sĩ chẩn đoán dựa trên trí nhớ rời rạc của bệnh nhân thay vì một hồ sơ sức khỏe xuyên suốt. Bệnh nhân không nhớ rõ mình từng phản vệ với thuốc nào, có tiền sử bệnh lý ra sao... Điều này không chỉ gây lãng phí thời gian, tiền bạc mà còn tiềm ẩn rủi ro y khoa cực lớn. Y tế ngoài bệnh viện có quản lý tốt, bác sĩ gia đình có định hướng đúng chuyên khoa, thì áp lực lên tầng điều trị tuyến cuối mới được giảm.
PGS.TS Hoàng Bùi Hải - Giám đốc Trung tâm Cấp cứu và Hồi sức tích cực, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội - cho rằng: Song hành với y tế cơ sở, hệ thống cấp cứu ngoại viện chuyên nghiệp là yếu tố then chốt. Thế giới đã chuẩn hóa “nguyên tắc 8 phút” để tiếp cận hiện trường, nhưng tại Việt Nam, con đường này còn đầy trở ngại. “Cần chính danh hóa nghề nghiệp, nghĩa là phải có mã ngành, mã nghề chính thức cho nhân viên cấp cứu ngoại viện để thu hút nguồn lực và đãi ngộ xứng đáng. Phổ cập hóa kỹ năng, coi đào tạo tình nguyện viên cộng đồng là trọng tâm. Nhìn sang Thái Lan, họ đã đi trước chúng ta 2 thập kỷ với mô hình mạng lưới cộng đồng đáng nể. Ở đó, một thanh niên được đào tạo có thể bảo vệ sức khỏe cho 10 gia đình xung quanh. Thậm chí, một người nông dân ở vùng sâu, vùng xa cũng có thể trở thành “người hùng” ép tim cứu sống hàng xóm khi được hướng dẫn qua tổng đài điều phối” - PGS.TS Hoàng Bùi Hải phân tích.
“Vá” lại mắt xích đứt gãy
Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 282/NQ-CP, giao Bộ Y tế xây dựng Đề án cấp quốc gia nhằm phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030. Đây được coi là một cuộc cách mạng về tổ chức y tế ngoại viện tại Việt Nam. Mục tiêu của Đề án phấn đấu đạt tỉ lệ ít nhất 1 xe cứu thương/100.000 dân. Việc tăng cường số lượng phương tiện giúp rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường, biến xe cấp cứu thành “phòng cấp cứu di động”. Thông tin từ hiện trường phải được liên thông trực tiếp với bệnh viện tiếp nhận. Xã hội hóa kỹ năng sơ cứu là điểm mới đột phá. Đối tượng đào tạo sẽ được mở rộng, không chỉ bó hẹp trong nhân viên y tế mà còn phổ cập cho cảnh sát PCCC và Cảnh sát giao thông; Tiếp viên hàng không; Học sinh và cộng đồng dân cư.
