Nga rút gần hết nhân sự khỏi nhà máy hạt nhân Iran

Nga đã bắt đầu giai đoạn cuối của việc sơ tán nhân viên khỏi nhà máy điện hạt nhân Bushehr, chỉ để lại một lực lượng tối thiểu.

Lúc 8h sáng ngày 13.4 theo giờ Mátxcơva, Nga triển khai đợt luân chuyển nhân sự cuối cùng tại nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở Iran.

Dự kiến 108 nhân viên sẽ rời đi, trong khi 20 người tiếp tục ở lại làm việc - Tổng giám đốc Rosatom Alexey Likhachev thông tin với báo giới.

“108 người đang trên đường tới Isfahan, mọi việc diễn ra đúng kế hoạch. 20 người vẫn ở lại nhà máy, gồm trưởng chi nhánh, các cấp phó, lực lượng an ninh và đội kỹ thuật chịu trách nhiệm đảm bảo an toàn thiết bị" - ông thông tin thêm.

Nhà máy điện hạt nhân duy nhất của Iran nằm ở thị trấn ven biển Bushehr bên bờ Vịnh Ba Tư. Dù một lệnh ngừng bắn được thiết lập ngày 7.4 đã tạm dừng các cuộc không kích nhằm vào Iran, nhà máy vẫn bị rung chuyển bởi các đợt tấn công tên lửa gần đó tới 4 lần trong suốt cuộc xung đột, trong đó có vụ khiến 1 nhân viên an ninh thiệt mạng và làm hư hại 1 công trình phụ.

Các chuyên gia bày tỏ lo ngại trước khả năng giao tranh bùng phát trở lại. Thiệt hại đối với nhà máy điện hạt nhân Bushehr có thể làm rò rỉ chất phóng xạ cesium-137 tồn tại lâu dài từ các bể chứa nhiên liệu đã qua sử dụng ra Vịnh Ba Tư, đe dọa nguồn thủy sản và nước uống của hàng triệu người. Một cuộc tấn công trực tiếp thậm chí có thể gây ra sự cố tan chảy lõi lò phản ứng.

Theo Ali Alkis - chuyên gia an ninh hạt nhân và nghiên cứu sinh tại Đại học Hacettepe, Thổ Nhĩ Kỳ, kịch bản này khó có khả năng dẫn tới một thảm họa kiểu Chernobyl, nhưng có thể gây ra một thảm họa môi trường diễn biến chậm.

Nhà máy Bushehr đi vào vận hành từ năm 2011, sở hữu một lò phản ứng VVER V-446 do Nga thiết kế với công suất thực khoảng 915 megawatt điện, chiếm khoảng 2% tổng sản lượng điện của Iran.

Lò phản ứng tại Bushehr được bao bọc trong lớp vỏ bê tông cốt thép và thép gia cường, đồng thời có nhiều hệ thống làm mát dự phòng nhằm ngăn lõi lò bị quá nhiệt. Nếu xảy ra quá nhiệt, nhiên liệu hạt nhân có thể tan chảy, tạo điều kiện để vật liệu phóng xạ xuyên qua hệ thống bao chứa.

Theo Scott Roecker, Phó Chủ tịch phụ trách an ninh vật liệu hạt nhân tại tổ chức phi lợi nhuận Nuclear Threat Initiative, nhiên liệu đã qua sử dụng cũng được lưu trữ trong các bể làm mát ngay trong khu vực lò phản ứng hạt nhân. Nếu các bể này bị phá vỡ, chúng cũng có thể quá nhiệt và gây ra chuỗi sự cố tan chảy, dẫn đến phát tán chất phóng xạ ra không khí hoặc Vịnh Ba Tư.

Các bể chứa nhiên liệu đã qua sử dụng tại Bushehr từ lâu đã là mối lo ngại. Một nghiên cứu năm 2021 cho thấy, nếu xảy ra cháy tại đây, bụi phóng xạ có thể lan rộng dọc bờ biển xung quanh, bao gồm cả thành phố Ahvaz với khoảng 1,3 triệu dân.

Một nguy cơ khác là ô nhiễm nguồn nước. Do nhiều quốc gia vùng Vịnh phụ thuộc vào công nghệ khử mặn nước biển để cung cấp nước uống, bất kỳ sự nhiễm xạ nào tại Vịnh Ba Tư cũng có thể gây ra khủng hoảng nước ngay lập tức.

Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani từng cho biết trong một cuộc phỏng vấn năm ngoái rằng Qatar có thể cạn nước chỉ trong vòng 3 ngày nếu xảy ra sự cố hạt nhân làm ô nhiễm vùng Vịnh.