Hành trình 80 năm Quốc hội Việt Nam: Từ Tổng tuyển cử đầu tiên tới nghị trường hiện đại

Từ lá phiếu năm 1946 đến Quốc hội số năm 2026

Từ dấu mốc 6.1.1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam đã đánh dấu một mốc son chói lọi sau thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Trong 14 năm hoạt động (1946 - 1960), Quốc hội khóa I đã tổ chức 12 kỳ họp, thông qua bản Hiến pháp 1946 và Hiến pháp 1959, cùng 16 đạo luật và 50 nghị quyết quan trọng.

Các khóa Quốc hội từ khóa II đến khóa V đã thông qua nhiều đạo luật, nghị quyết quan trọng về kinh tế, đối ngoại và tổ chức hành chính, đảm bảo sức mạnh để đánh thắng cuộc chiến tranh, góp phần vào thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Đặc biệt, Quốc hội khóa VI (1976 - 1981) là Quốc hội của nước Việt Nam thống nhất, đã quyết định đổi tên nước là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa (CHXHCN) Việt Nam, quy định Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca, đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh, quy định Thủ đô của nước Việt Nam thống nhất là Hà Nội. Tại Kỳ họp thứ 7 (tháng 12.1980), Quốc hội khóa VI đã thông qua bản Hiến pháp mới của nước CHXHCN Việt Nam - Hiến pháp 1980.

Quốc hội khóa VII (1981 - 1987) và Quốc hội khóa VIII (1987 - 1992) đã thông qua 2 bộ luật, 35 đạo luật, 35 nghị quyết và Hội đồng Nhà nước ban hành 54 pháp lệnh. Đặc biệt, Quốc hội khóa VIII là Quốc hội của giai đoạn đầu sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước. Tại Kỳ họp thứ 11 (năm 1992), Quốc hội đã thông qua bản Hiến pháp 1992.

Giai đoạn tiếp theo, Quốc hội khóa IX đến khóa XIV tiếp tục có nhiều đổi mới mạnh mẽ trong công tác lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng, thông qua nhiều đạo luật quan trọng, tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Đặc biệt, Quốc hội khóa XV (2021 - 2026) đã được bầu với tỉ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu cao nhất từ trước đến nay (99,6%). Công tác lập pháp được triển khai với tinh thần “lập pháp chủ động”, đạt được nhiều kết quả quan trọng, tập trung sửa đổi các luật liên quan nhằm phục vụ việc tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị. Tại Kỳ họp thứ 9 (ngày 16.6.2025), Quốc hội khóa XV đã thông qua việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 2013.

Trong báo cáo tóm tắt Công tác của Quốc hội nhiệm kỳ khóa XV tại Kỳ họp thứ 10, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định: Quốc hội khóa XV là một nhiệm kỳ đặc biệt, hoạt động trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều thử thách, dịch bệnh toàn cầu phức tạp, thiên tai, biến đổi khí hậu khốc liệt, cục diện chính trị - kinh tế thế giới biến động khó lường. Khối lượng công việc tăng gấp nhiều lần so với các nhiệm kỳ trước, nhiều vấn đề hệ trọng, nhiều nội dung mới, phức tạp, chưa từng có tiền lệ.

Trước tình hình đó, Quốc hội đã khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, thể hiện bản lĩnh, trí tuệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao tính chuyên nghiệp, công khai, minh bạch, dân chủ, hiệu quả, thực hiện tốt chức năng lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao và quyết định vấn đề quan trọng của đất nước, cũng như các hoạt động ngoại giao nghị viện, để lại nhiều dấu ấn nổi bật.

Quốc hội dân chủ, hiện đại, chuyên nghiệp và thực sự vì dân

Từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, qua các thời kỳ đến nay, Quốc hội đã ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại. Nghị trường hôm nay là nơi hội tụ tiếng nói cử tri, phản ánh hơi thở cuộc sống và kỳ vọng của nhân dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Thu Hà chia sẻ, kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam là một cột mốc đặc biệt với Quốc hội.

“Nhìn lại 80 năm hình thành và phát triển, tôi cảm nhận sâu sắc rằng, Quốc hội Việt Nam không chỉ phát triển, trưởng thành cùng đất nước, mà còn giữ vai trò trung tâm trong tiến trình đổi mới. Từ 5 bản Hiến pháp, hàng trăm đạo luật, hàng nghìn nghị quyết đến những quyết sách quan trọng có tầm chiến lược, tất cả đều là sự kết tinh của trí tuệ tập thể và sự tận tụy, dấn thân của nhiều thế hệ đại biểu Quốc hội” - Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội chia sẻ.

Nhìn lại hành trình 80 năm Quốc hội Việt Nam, để thấy giá trị của dân chủ ngày hôm nay đã được hun đúc và phát triển từ những ngày đầu tiên, sau Cách mạng Tháng Tám. Bên cạnh các chức năng cơ bản là lập hiến, lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, một hoạt động ngày càng trở nên quan trọng của Quốc hội Việt Nam trong bối cảnh hội nhập, đó là các hoạt động đối ngoại Quốc hội.

“Dấu ấn xuyên suốt 80 năm qua đó chính là Quốc hội của dân, do dân và vì dân, Quốc hội nói lên ý chí nguyện vọng, tâm tư tình cảm của nhân dân, luôn mang hơi thở của nhân dân, hơi thở của cuộc sống. Những giá trị đó đều được phát triển trên cơ sở kế thừa tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về Quốc hội; kế thừa những giá trị về dân chủ của cuộc Tổng tuyển cử bầu nên Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam” - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ chia sẻ.