Với 100.000-160.000 đồng, người mua được giới thiệu có thể nhận giấy đã có dấu đỏ, giáp lai, chữ ký mà không cần trực tiếp đến cơ sở y tế để khám.
Không cần khám vẫn có “giấy” trong ngày
Trong vai người lao động cần hoàn thiện hồ sơ xin việc, phóng viên thử tìm kiếm trên Facebook cụm từ “giấy khám sức khỏe lấy ngay”.
Hàng loạt tài khoản, hội nhóm đăng quảng cáo dịch vụ với những lời giới thiệu như “lấy ngay”, “nhanh - gọn”, “không cần chờ”, “hỗ trợ hồ sơ xin việc”.
Đáng chú ý, nhiều số điện thoại được đăng kèm bài viết khi gọi không có người nghe máy, thậm chí có số không tồn tại. Tuy nhiên, khi chuyển sang nhắn tin qua Zalo, một số tài khoản lại phản hồi khá nhanh. Chỉ một số ít người bán trực tiếp nghe điện thoại và tư vấn.
Qua trao đổi, giá “giấy khám sức khỏe” được báo 100.000 đồng đối với giấy khổ A3 không ảnh; nếu có ảnh mức giá được báo khoảng 150.000-160.000 đồng.
Không chỉ có giấy phục vụ hồ sơ xin việc, các tài khoản này còn giới thiệu những loại giấy khám sức khỏe dùng cho mục đích khác. Trong đó, giấy khám sức khỏe xin việc lái xe được báo giá khoảng 180.000-250.000 đồng; giấy khám sức khỏe phục vụ thi bằng lái xe có nơi báo 300.000 đồng.
Những lời quảng cáo này dễ đánh vào tâm lý của người lao động cần hoàn thiện hồ sơ gấp, đặc biệt là những người muốn tiết kiệm thời gian hoặc ngại phải chờ đợi tại cơ sở y tế.
Theo người bán, người mua chỉ cần cung cấp ảnh nếu mua loại giấy có sẵn ảnh. Tờ giấy sau đó sẽ được giao đã có dấu đỏ, dấu giáp lai, chữ ký. Khi nhận giấy, người mua được hướng dẫn tự điền các thông tin như họ tên, số căn cước công dân, nơi ở.
Đáng nói, quy trình này diễn ra mà người mua không cần trực tiếp đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, không trải qua các bước khám sức khỏe thực tế.
Một trường hợp được phóng viên liên hệ lúc 10h thì bên bán thông báo có thể nhận giấy vào khoảng 16-17h cùng ngày.
17h05 phút ngày 16.9, một nam tài xế công nghệ liên hệ phóng viên để nhận giấy khám tại địa chỉ theo yêu cầu. Như vậy, từ 10h-17h05 phút (khoảng 7 tiếng), người mua có thể nhận một tờ “giấy khám sức khỏe” đã có sẵn các yếu tố hình thức như dấu, chữ ký, giáp lai, trong khi thực tế không thực hiện việc khám.
Mua giấy giá rẻ, có thể đối mặt rủi ro pháp lý
Trao đổi với Lao Động, Luật sư Đào Nguyên Thuật (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho rằng, hiện tượng rao bán giấy khám sức khỏe trên mạng xã hội với hình thức người mua không cần trực tiếp đến cơ sở y tế, thậm chí chỉ cần cung cấp ảnh và thông tin cá nhân để nhận một giấy đã có sẵn chữ ký, con dấu hoặc dấu giáp lai là vấn đề pháp lý đáng lưu ý.
"Trước hết, cần khẳng định giấy khám sức khỏe không phải là một loại giấy tờ mà cá nhân có thể tự mua bán, tự điền thông tin hoặc sử dụng tùy ý. Đây là tài liệu được cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền cấp trên cơ sở kết quả khám thực tế" - Luật sư Thuật thông tin.
Do đó, khi một người sử dụng một giấy khám sức khỏe không được cấp đúng trình tự, hoặc giấy đã bị làm giả, sửa chữa, điền thêm thông tin không phải do cơ sở y tế thực hiện, thì tùy tính chất, mức độ và mục đích sử dụng, hành vi đó có thể bị xử lý hành chính hoặc bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Nếu có hành vi tổ chức làm giả giấy tờ, làm giả chữ ký, con dấu hoặc tài liệu của cơ quan, tổ chức để tạo ra giấy khám sức khỏe giả, thì vấn đề không còn dừng ở xử phạt trong lĩnh vực y tế.
Điều 341 Bộ luật Hình sự quy định về tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức. Khung cơ bản có thể là phạt tiền từ 30 triệu đến 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Ở các trường hợp thuộc khung tăng nặng theo Điều 341, mức phạt tù có thể lên tới 7 năm.
Vì vậy, không thể khẳng định mọi trường hợp làm hoặc sử dụng giấy khám sức khỏe giả đều chỉ bị phạt hành chính từ 3 đến 5 triệu đồng (theo quy định tại Điều 46 Nghị định 117/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế).
Việc xác định trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào hành vi cụ thể, cách thức thực hiện, mục đích sử dụng, tình tiết của vụ việc và các điều kiện luật định.
Đặc biệt, với người mua giấy khám sức khỏe giả, việc “chỉ mua để hoàn thiện hồ sơ xin việc” không mặc nhiên loại trừ trách nhiệm pháp lý.
Nếu người mua biết rõ đó là giấy giả nhưng vẫn sử dụng giấy tờ này để thực hiện một hành vi trái pháp luật thì có thể bị xem xét theo quy định hình sự tương ứng.
Điều 341 cũng quy định trách nhiệm đối với hành vi sử dụng con dấu, tài liệu, giấy tờ giả của cơ quan, tổ chức để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Luật sư Thuật cho rằng, từ góc độ pháp lý, việc mua một tờ giấy khám sức khỏe với giá 100.000 - 160.000 đồng có thể khiến người mua nghĩ rằng đây chỉ là một khoản tiền nhỏ để “tiết kiệm thời gian”.
Nhưng giá trị của tờ giấy không phải căn cứ duy nhất để xác định trách nhiệm. Vấn đề quan trọng là người sử dụng có biết giấy tờ đó không hợp pháp hay không và đã sử dụng nó vào mục đích gì.
Người lao động không nên vì muốn hoàn thiện hồ sơ nhanh hoặc tiết kiệm một khoản chi phí mà mua giấy khám sức khỏe trên mạng xã hội. Cách an toàn về pháp lý là trực tiếp đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có đủ điều kiện để được khám và cấp giấy theo đúng quy định.
Các cơ sở tuyển dụng khi tiếp nhận hồ sơ cũng cần có biện pháp kiểm tra tính hợp lệ của giấy khám sức khỏe, nhất là trong trường hợp giấy có dấu hiệu bất thường về chữ ký, con dấu, thời gian cấp hoặc nội dung khám.
