Ca tán sỏi qua da đặc biệt vừa được các bác sĩ Khoa Phẫu thuật Tiết niệu và Nam học, Bệnh viện E thực hiện thành công cho người bệnh nam 65 tuổi trong tình trạng cột sống gù vẹo nghiêm trọng, biến dạng giải phẫu phức tạp.
Người bệnh mang trên mình tình trạng viêm cột sống dính khớp kéo dài nhiều năm khiến cơ thể gần như gập cứng, không thể nằm thẳng. Quả thận lại nằm ở vị trí bất thường, “chui” sát lên vòm ngực, trong khi các xương sườn chụm hẹp khiến đường tiếp cận viên sỏi gần như bị “khóa kín”. Chỉ một sai sót nhỏ trong quá trình can thiệp cũng có thể dẫn tới nguy cơ tổn thương màng phổi, chảy máu hoặc thất bại kỹ thuật.
TS.BS Nguyễn Đình Liên – Trưởng khoa Phẫu thuật Tiết niệu và Nam học, Bệnh viện E cho biết, người bệnh nhập viện trong tình trạng đau thắt lưng dữ dội hai bên, cơ thể mệt mỏi kéo dài do sỏi thận và sỏi niệu quản gây tắc nghẽn đường tiết niệu.
Qua thăm khám và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định người bệnh bị thận ứ nước do sỏi thận và sỏi niệu quản gây bít tắc. Tuy nhiên, điều khiến ca bệnh trở nên đặc biệt phức tạp chính là tình trạng gù vẹo cột sống nặng tồn tại suốt nhiều năm.
Theo khai thác bệnh sử, người bệnh từng gặp tai nạn giao thông cách đây gần hai thập kỷ. Sau tai nạn, cột sống dần biến dạng nghiêm trọng, cơ thể ngày càng gập xuống và mất khả năng vận động bình thường. Trong suốt 18 năm qua, ông gần như phải sống chung với những cơn đau kéo dài, sinh hoạt khó khăn và thể trạng suy giảm.
Khoảng một năm trước, người bệnh tiếp tục được phát hiện mắc sỏi thận. Gia đình đã đưa ông đi khám ở nhiều cơ sở y tế khác nhau, tuy nhiên do tuổi cao, thể trạng yếu, cột sống biến dạng phức tạp cùng nhiều bệnh lý nền đi kèm nên việc can thiệp điều trị gặp rất nhiều e ngại.
“Người bệnh có biến dạng cột sống rất nặng, tư thế nằm gần như không thể thực hiện theo thông thường. Đây là yếu tố khiến cả gây mê lẫn phẫu thuật đều tiềm ẩn nhiều nguy cơ”, TS.BS Nguyễn Đình Liên chia sẻ.
Thách thức đầu tiên xuất hiện ngay từ khâu gây mê hồi sức. Thông thường, người bệnh sẽ được đặt nằm ngửa để tiến hành đặt nội khí quản phục vụ gây mê. Tuy nhiên, ở trường hợp này, tình trạng viêm cột sống dính khớp khiến cột sống cổ và lưng gần như mất hoàn toàn khả năng vận động. Người bệnh không thể nằm thẳng mà chỉ có thể duy trì ở một tư thế gập cố định, khiến việc kiểm soát đường thở trở nên đặc biệt khó khăn.
Sau khi kiểm soát gây mê thành công, một thử thách khác tiếp tục xuất hiện ngay trên bàn mổ.
Ban đầu, các bác sĩ dự kiến nội soi ngược dòng để xử lý sỏi niệu quản. Tuy nhiên, do cột sống gù vẹo kéo dài khiến niệu quản biến dạng, gấp góc bất thường nên việc đưa dụng cụ tiếp cận viên sỏi gần như không thể thực hiện.
Ngay trên bàn mổ, ekip dưới sự chỉ huy của TS.BS Nguyễn Đình Liên đã quyết định chuyển sang tán sỏi qua da. Dù vậy, thử thách tiếp tục xuất hiện khi quả thận nằm rất cao, sát vòm ngực, trong khi các xương sườn chụm hẹp khiến khoảng tiếp cận vào bể thận cực kỳ hạn chế. Chỉ cần chệch hướng nhỏ cũng có thể gây tổn thương màng phổi hoặc chảy máu.
Sau nhiều nỗ lực, các bác sĩ đã tạo được đường vào an toàn và chỉ sau khoảng 10 phút tán sỏi đã loại bỏ thành công viên sỏi niệu quản gây tắc nghẽn kéo dài, giúp giải phóng đường tiết niệu cho người bệnh.
Theo TS.BS Nguyễn Đình Liên, đây là ca bệnh hiếm gặp với giải phẫu thay đổi gần như hoàn toàn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ekip gây mê và phẫu thuật để đảm bảo an toàn cho người bệnh.
