Cung cấp thông tin về chuyên môn y tế, phải do người có kiến thức y khoa thực hiện
Báo Lao Động vừa có loạt bài phản ánh những góc khuất của loại hình “du lịch thẩm mỹ”. Thực tế, không ít người đã bỏ ra số tiền lớn ra nước ngoài làm đẹp với mong muốn trở về cùng diện mạo mới, nhưng kết quả nhận lại là những biến chứng đáng lo ngại.
ThS. Bác sĩ CKII Nguyễn Phương Trung - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Phúc Thọ cho rằng, việc lựa chọn dịch vụ phẫu thuật thẩm mỹ nước ngoài đi dưới hình thức visa du lịch, thông qua môi giới trên mạng xã hội, không trực tiếp kiểm chứng cơ sở y tế, bác sĩ và quy trình điều trị, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với khách hàng.
Do đó, người có nhu cầu không nên lựa chọn những cơ sở y tế mà mình không thể kiểm chứng. Rủi ro càng lớn hơn khi thực hiện ở nước ngoài bởi người bệnh có thể không hiểu pháp luật nước sở tại, không biết rõ cơ sở đó có được cấp phép hay không, bác sĩ có đủ điều kiện hành nghề và chuyên môn để thực hiện dịch vụ hay không?
Với riêng loại hình phẫu thuật thẩm mỹ, theo bác sĩ Nguyễn Phương Trung, phần lớn các dịch vụ phẫu thuật thẩm mỹ hiện nay có thể thực hiện tại Việt Nam.
Trong nước có nhiều bác sĩ, chuyên gia ở nhiều cơ sở y tế có năng lực thực hiện các ca phẫu thuật tạo hình, thẩm mỹ với trình độ chuyên môn cao và với chi phí thấp hơn rất nhiều ở nước ngoài.
"Nếu vẫn có nhu cầu thực hiện ở nước ngoài, người dân nên lựa chọn những cơ sở có uy tín, hoạt động lâu năm, thông tin rõ ràng và có các thỏa thuận, hợp đồng đầy đủ. Người dân cũng cần tìm hiểu trước quy trình thăm khám, sàng lọc, theo dõi trước sau phẫu thuật, phương án xử lý khi xảy ra biến chứng và trách nhiệm của các bên", bác sĩ Trung khuyến nghị.
Theo bác sĩ Nguyễn Phương Trung, việc tư vấn và cung cấp thông tin về chuyên môn y tế, nên do những người có kiến thức y khoa và chuyên môn phù hợp thực hiện.
Nếu người dân tiếp nhận tư vấn từ những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, hoặc người môi giới, nhưng không có chuyên môn y tế, các thông tin đó có thể mang tính cảm tính, thiếu cơ sở chuyên môn. Khi hoạt động môi giới vì mục tiêu kinh doanh, thì yếu tố lợi ích kinh tế có thể được đặt lên trên những yêu cầu về điều trị và an toàn cho người bệnh.
Cần quản lý riêng hoạt động môi giới thẩm mỹ xuyên biên giới
Luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng cần phải tách hoạt động môi giới khỏi hoạt động quảng cáo dịch vụ y tế.
Theo luật sư, từ ngày 1.1.2026, Luật Quảng cáo sửa đổi quy định khi quảng cáo sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt phải có thông tin chứng nhận được phép lưu hành hoặc thực hiện tại Việt Nam; riêng quảng cáo dịch vụ khám, chữa bệnh phải đáp ứng điều kiện về giấy phép hành nghề hoặc giấy phép hoạt động.
“Vì vậy, không thể lấy việc một kỹ thuật được thực hiện ở nước ngoài để mặc nhiên quảng cáo tại Việt Nam như một dịch vụ đã được pháp luật Việt Nam công nhận”, luật sư Hoàng Hà phân tích.
Việc một kỹ thuật chưa được phép thực hiện tại Việt Nam không đồng nghĩa kỹ thuật đó bị cấm tại quốc gia khác. Tính hợp pháp của việc thực hiện tế bào gốc hay phẫu thuật thẩm mỹ phải được đánh giá theo pháp luật của quốc gia nơi bệnh viện hoạt động.
Đối với việc ra nước ngoài chữa bệnh, tiêm truyền tế bào gốc hoặc phẫu thuật thẩm mỹ bằng “visa du lịch”, luật sư Hoàng Hà cho rằng, cần căn cứ quy định nhập cảnh của từng quốc gia sở tại.
Lấy Hàn Quốc làm ví dụ, theo luật sư, nước này có riêng visa C-3-3 dành cho du lịch chữa bệnh. Trong khi visa du lịch C-3-9 chỉ yêu cầu chứng minh nhân thân, nghề nghiệp, khả năng tài chính và mục đích chuyến đi, hồ sơ xin visa C-3-3 lại gắn trực tiếp với cơ sở y tế và mục đích điều trị.
Với visa C-3-3, phía Hàn Quốc phải có thư mời, giấy phép của tổ chức thu hút bệnh nhân nước ngoài đã đăng ký, giấy tờ của đơn vị mời và tài liệu chứng minh đã đặt lịch khám, chữa bệnh, trong đó có chi phí dự kiến. Người bệnh phải cung cấp hồ sơ bệnh án, chẩn đoán hoặc quá trình điều trị và chứng minh khả năng thanh toán chi phí.
"Nếu mục đích là sang điều trị nhưng người xin visa hoặc đơn vị môi giới cố tình khai một mục đích khác để tránh các điều kiện dành cho bệnh nhân thì phải xem xét theo pháp luật nhập cảnh của nước sở tại và có thể phát sinh vấn đề về tính trung thực của hồ sơ. Đây là dấu hiệu cần được kiểm tra về tính hợp pháp của hoạt động này", luật sư phân tích.
Cũng theo Luật sư Hoàng Hà, nếu thực hiện hoạt động mang bản chất kinh doanh lữ hành quốc tế, phải đáp ứng các điều kiện của Luật Du lịch. Luật này còn coi việc lợi dụng hoạt động du lịch để đưa người từ Việt Nam ra nước ngoài trái pháp luật là căn cứ xử lý nghiêm đối với doanh nghiệp lữ hành.
Phân tích về rủi ro khi đi "du lịch thẩm mỹ", Luật sư Hoàng Hà phân tích, rủi ro đầu tiên đối với khách hàng nằm ở pháp luật nhập cảnh của nước sở tại. Nếu mục đích thực tế là sang điều trị, nhưng hồ sơ lại khai thuần túy là du lịch, người nhập cảnh có thể bị xem xét về tính trung thực của việc khai báo, bị từ chối nhập cảnh, hủy tư cách lưu trú hoặc ảnh hưởng đến những lần xin visa sau, tùy quy định của từng quốc gia.
Rủi ro đáng quan tâm hơn là cơ chế bảo vệ bệnh nhân khi xảy ra sự cố.
Chẳng hạn, Hàn Quốc có visa C-3-3 dành riêng cho du lịch chữa bệnh, gắn với cơ sở hoặc tổ chức thu hút bệnh nhân nước ngoài đã đăng ký. Theo luật sư, pháp luật Hàn Quốc còn yêu cầu cơ sở đăng ký tiếp nhận bệnh nhân nước ngoài phải tham gia bảo hiểm trách nhiệm đối với tai biến y khoa và thông tin cho bệnh nhân về chẩn đoán, phương pháp điều trị, tác dụng phụ, hợp đồng, chi phí dự kiến cũng như cơ chế giải quyết tranh chấp.
“Vì vậy, nếu đi theo đường "du lịch", đồng thời né luôn hệ thống tiếp nhận bệnh nhân nước ngoài chính thức thì khi xảy ra biến chứng, khách hàng có thể gặp khó khăn hơn trong việc xác định ai chịu trách nhiệm, cơ sở có đăng ký hay không, bảo hiểm nào chi trả và cơ chế khiếu nại nào được áp dụng”, luật sư Hoàng Hà nhận định.
Từ thực tế trên, luật sư Hoàng Hà cho rằng, cần thiết lập cơ chế quản lý riêng đối với hoạt động môi giới khám, chữa bệnh và thẩm mỹ xuyên biên giới.
Trước khi nhận tiền hoặc đưa khách hàng ra nước ngoài, đơn vị môi giới phải công khai tên bệnh viện, bác sĩ, giấy phép hoạt động, phạm vi chuyên môn, tình trạng pháp lý của kỹ thuật, chi phí, hoa hồng môi giới, rủi ro y khoa và cơ chế xử lý khi xảy ra biến chứng.
Đồng thời, giao dịch cần được thực hiện bằng hợp đồng văn bản, trong đó xác định rõ trách nhiệm của từng bên khi xảy ra tai biến và cơ chế giải quyết tranh chấp.
Đối với hoạt động quảng cáo trên mạng xã hội, theo luật sư, cần tăng trách nhiệm kiểm chứng của người quảng cáo và nền tảng, thay vì để người tiêu dùng phải tự tìm kiếm, xác minh xem một cơ sở được giới thiệu là “bệnh viện 5 sao” thực sự là bệnh viện nào.
“Luật Quảng cáo sửa đổi đã có hiệu lực từ ngày 1.1.2026, vì vậy trọng tâm tiếp theo phải là truy xuất được trách nhiệm của từng mắt xích”, luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh.
