“Sức dài vai rộng” phải ở nhà trông con
Anh Trần Đức Huy, quê xã Thư Trì, tỉnh Hưng Yên từng có ý định đi xuất khẩu lao động Nhật Bản sau khi tốt nghiệp cấp 3 vì “học lực kém” – như anh trao đổi. Anh Huy lên Hà Nội tháng 8.2021 để học tiếng Nhật. Sau đó, vì dịch COVID-19, anh Huy trì hoãn đi nhiều lần... Sau đó, anh Huy bỏ ý định đi Nhật Bản, ở lại Hà Nội tìm việc.
Để mưu sinh, anh Huy làm nhân viên trông kho cho một công ty cung ứng hoa quả nhập khẩu tại đường Hồng Hà (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội). Công việc không vất vả, anh Huy trông 1 tuần ca ngày, sau đó lại 1 tuần ca đêm; được nuôi ăn, chỉ tốn tiền thuê nhà, mức lương 8,5 triệu đồng/tháng.
Tháng 8.2024, anh Huy lấy vợ, tháng 7.2025, vợ anh sinh con. Hết thời gian thai sản, vợ đi làm, anh Huy buộc phải nghỉ việc vì không có người trông con.
“Chúng tôi tìm thuê người trông con ban ngày nhưng giá thuê thấp nhất khoảng 8 triệu đồng/tháng. Nếu đi làm thì coi như lương tôi vừa đủ trả cho người bế con. Lương vợ tôi được khoảng 14 triệu đồng/tháng, cân đối mãi chúng tôi quyết định để vợ đi làm, tôi trông con chờ đến khi cháu ăn được cháo thì gửi ở một nhà nhận trông gần khu trọ”, anh Huy cho hay.
Để có thêm tiền lo cho gia đình, mỗi ngày, khi vợ hết ca làm, anh Huy lại tranh thủ chạy xe ôm công nghệ.
“Thanh niên sức dài vai rộng mà phải ở nhà trông con cho vợ đi làm, tôi bức bối và buồn lắm, nhưng hoàn cảnh không thể khác được… Người không học hành, không có tay nghề như tôi cũng không có nhiều lựa chọn công việc. Nếu đi làm chỉ là lao động phổ thông, lương thấp...”, anh Huy nói.
Điệp khúc… thất nghiệp
Tốt nghiệp cao đẳng ngành marketing, chị Nguyễn Thị Thoa (phường Chương Mỹ, Hà Nội) phải ôm hồ sơ đi xin việc 7 lần trong vòng 3 năm qua. Lý do, theo chị Thoa, khi công ty có nhu cầu cắt giảm nhân sự hoặc bố trí lại vị trí việc làm, chị luôn nằm trong nhóm bị sa thải đầu tiên.
“Bằng cấp của tôi không được đánh giá cao, kinh nghiệm thực tế cũng “không ăn thua” vì toàn làm cho các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ hoặc công ty tư nhân. Tôi cũng tính học thêm, bổ sung bằng cấp nhưng trước mắt phải có thu nhập để đảm bảo cuộc sống”, chị Thoa cho hay.
Sinh năm 2003, đi làm và rơi vào “điệp khúc” thất nghiệp, chị Thoa nói luôn cảm thấy dang dở vì học hành chưa tới nơi, công việc bấp bênh và không dám nghĩ đến chuyện lấy chồng. “Tôi rất sợ cảnh lấy chồng, sinh con và thu nhập không đảm bảo. Nhiều bạn bè tôi từng cố gắng bám trụ ở thành phố nhưng sau khi có con, đa số… đầu hàng, về quê lập nghiệp vì thu nhập không đảm bảo được cuộc sống quá nhiều phát sinh và nhiều thứ phải chi tiêu khi gia đình có thêm thành viên”, chị Thoa kể.
Những ngày này, chị Thoa trả phòng trọ từng thuê ở phường Cầu Giấy, về phường Chương Mỹ ở cùng bố mẹ và tiếp tục hành trình xin việc.
Không chỉ chị Thoa, những lao động trẻ không có tay nghề, học “cao không tới, thấp chưa qua” đều gặp rất nhiều khó khăn khi bám trụ tại thành phố.
Bà Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động xã hội cho rằng, hệ lụy của trình độ “làng nhàng” là lao động sẽ "lửng lơ" trong thị trường lao động và trở thành đối tượng dễ tổn thương nhất tại các thành phố lớn.
“Nhóm lao động này đang rơi vào cái bẫy "trình độ lỡ cỡ". Với tấm bằng cao đẳng chuyên môn không sâu, kỹ năng thực hành chưa tới nhưng lại có tâm lý "ngại" làm việc chân tay nặng nhọc, họ trở nên lạc lõng giữa một thị trường đang phân cực mạnh mẽ. Họ không đủ rẻ để cạnh tranh với lao động phổ thông, nhưng lại không đủ giỏi để doanh nghiệp giữ lại khi bão sa thải ập đến", bà Lan Hương nói.
Theo bà Hương, nếu không quyết liệt "nâng cấp" bản thân hoặc chấp nhận lùi lại để học một nghề tinh nhuệ, nhóm lao động không có trình độ hoặc trình độ “làng nhàng” sẽ mãi là những "người lạ" ngay trong chính thành phố mình mưu sinh. Họ rất dễ bị thay thế bởi một sinh viên thực tập năng động hoặc một phần mềm tự động giá rẻ.
