Iran sẵn sàng chiến tranh nhưng mở cửa đàm phán với Mỹ

Ngày 12.1, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố nước này không mong muốn chiến tranh, song đã sẵn sàng cho khả năng xung đột công khai ở mức độ cao hơn so với cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Israel vào năm ngoái.

Phát biểu trước cuộc họp với các nhà ngoại giao nước ngoài tại Tehran, ông Araghchi nhấn mạnh, Iran đồng thời để ngỏ khả năng đàm phán, với điều kiện các cuộc đối thoại phải “công bằng, danh dự, trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và vì lợi ích chung”, chứ không phải những “mệnh lệnh hay áp đặt”.

Tuyên bố của ông Araghchi được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần cảnh báo khả năng sử dụng biện pháp quân sự nhằm vào Iran, liên quan đến chiến dịch trấn áp các cuộc bạo loạn gây chết người đang làm rung chuyển quốc gia Hồi giáo này. Tehran cho rằng, các cuộc bạo loạn đó có sự can dự của Mỹ và Israel.

Theo phía Iran, các cuộc biểu tình bắt đầu từ cuối tháng 12, xuất phát từ sự mất giá mạnh của đồng rial và khủng hoảng chi phí sinh hoạt do các lệnh trừng phạt kéo dài.

Làn sóng phản đối nhanh chóng lan rộng ra nhiều thành phố và leo thang thành đợt bất ổn nghiêm trọng nhất trong nhiều năm.

Chính quyền Tehran cáo buộc những phần tử mà họ gọi là “khủng bố” đã phóng hỏa hàng chục nhà thờ Hồi giáo, cơ sở y tế, tòa nhà hành chính và sát hại hàng trăm dân thường cùng lực lượng an ninh bằng các hành vi bạo lực “giống IS”.

Tính đến ngày 13.1, ít nhất gần 600 người đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình bạo lực.

Ngoại trưởng Araghchi cáo buộc Mỹ và Israel đã “đóng vai trò lớn” trong việc kích động bất ổn. Ông nói Iran đã thu thập được các đoạn ghi âm cho thấy, những chỉ thị được gửi tới các tay súng trà trộn trong đám đông, yêu cầu nổ súng vào người biểu tình, người qua đường và lực lượng an ninh.

Cuối tuần qua, ông Trump cho biết, chính quyền Mỹ đang cân nhắc các phương án can thiệp vào Iran, dù thừa nhận Tehran đã phát tín hiệu muốn đàm phán.

Nhà Trắng sau đó xác nhận Washington đang xem xét nhiều lựa chọn, bao gồm tấn công mạng và các đòn quân sự trực tiếp của Mỹ hoặc Israel. Tổng thống Trump tuyên bố nếu Iran trả đũa, Mỹ sẽ đáp trả “ở mức độ chưa từng có”.

Song song với các cảnh báo quân sự, ông Trump ngày 12.1 thông báo Mỹ sẽ áp thuế 25% đối với các quốc gia tiếp tục làm ăn với Iran, với hiệu lực ngay lập tức. Các nền kinh tế có quan hệ thương mại với Iran gồm Brazil, Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Nga.

Trong khi đó, tại Iran, chính quyền khẳng định tình hình đã “hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát”. Hàng chục nghìn người ủng hộ chính phủ đã xuống đường tại nhiều thành phố để thể hiện sự ủng hộ với Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei. Truyền hình nhà nước Iran phát sóng hình ảnh các cuộc tuần hành với những khẩu hiệu phản đối Mỹ và Israel.

Về phía Mỹ, Nhà Trắng cho hay, thông điệp công khai của Iran không hoàn toàn trùng khớp với những trao đổi riêng tư mà Washington nhận được trong những ngày gần đây.

Tổng thống Trump nói chính quyền của ông vẫn để ngỏ khả năng tổ chức các cuộc gặp với Tehran, song cảnh báo có thể sẽ phải hành động trước nếu tình hình tiếp tục xấu đi.