Kế hoạch điều quân đến Ukraina của châu Âu lộ nhiều điểm yếu

Kế hoạch triển khai lực lượng đa quốc gia của châu Âu tại Ukraina sau ngừng bắn, từng được kỳ vọng là bước tiến lớn về an ninh, đang bộc lộ nhiều giới hạn và khoảng trống so với những tuyên bố ban đầu.

Sau cuộc họp của “liên minh tự nguyện” tại Paris ngày 6.1, Ukraina, Pháp và Anh ký tuyên bố ý định về việc đưa lực lượng đa quốc gia vào Ukraina khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Văn kiện được mô tả như nền tảng cho một cơ chế răn đe mới nhằm ngăn Nga tái tấn công.

Dù Paris khẳng định các điều khoản đã được trao đổi chi tiết với Mỹ, văn bản cuối cùng đã loại bỏ những nội dung từng xuất hiện trong dự thảo, đặc biệt là các cam kết cụ thể của Mỹ về tình báo và hậu cần nếu Nga mở lại chiến dịch quân sự. Việc thiếu một vai trò được “viết thành chữ” của Washington khiến kế hoạch mang tính chính trị nhiều hơn là một bảo đảm an ninh cứng.

Không chỉ thiếu yếu tố Mỹ, quy mô lực lượng dự kiến cũng thấp hơn đáng kể so với những so sánh lịch sử. Theo truyền thông Anh, Anh và Pháp có thể mỗi nước chỉ điều khoảng 7.500 binh sĩ, tổng cộng khoảng 15.000 quân, đóng chủ yếu ở miền tây Ukraina, cách xa tiền tuyến. Con số này nhỏ hơn nhiều so với các chiến dịch ổn định hậu xung đột trước đây của NATO với quy mô lên đến hàng chục nghìn người.

Một số cựu tướng lĩnh phương Tây cảnh báo, lực lượng như vậy khó có thể đủ sức “áp đảo” Nga, ngay cả trong kịch bản Mátxcơva chỉ phá vỡ ngừng bắn ở mức hạn chế.

Bản thân nhiệm vụ của lực lượng đa quốc gia cũng bị giới hạn. Theo các lãnh đạo châu Âu, binh sĩ sẽ không tham gia tác chiến, mà tập trung huấn luyện quân đội Ukraina, giám sát kho vũ khí và hiện diện trên bộ, trên không, trên biển nhằm tạo răn đe. Điều này giúp giảm nguy cơ leo thang trực tiếp với Nga, nhưng đồng thời cũng làm suy yếu giá trị bảo vệ thực tế của sứ mệnh.

Sự thận trọng còn thể hiện qua thái độ của nhiều nước châu Âu khác. Đức chỉ nói tới việc hỗ trợ giám sát ngừng bắn và cân nhắc bố trí lực lượng tại các nước NATO láng giềng, thay vì trực tiếp vào Ukraina. Thổ Nhĩ Kỳ đặt điều kiện rõ ràng về khuôn khổ pháp lý và lệnh ngừng bắn. Italy và Romania thẳng thừng loại trừ khả năng triển khai quân.

Chưa hết, kế hoạch của châu Âu ngày càng hiện rõ là một biện pháp răn đe mang tính biểu tượng hơn là một cơ chế bảo đảm an ninh toàn diện. Nó phản ánh nỗ lực của các nước châu Âu nhằm gánh vác trách nhiệm lớn hơn, nhưng cũng phơi bày giới hạn về nguồn lực quân sự, sự đồng thuận chính trị và đặc biệt là sự thiếu vắng cam kết cứng từ Mỹ.