Đổi mới việc học lịch sử Việt qua trò chơi điện tử

Trong nhiều năm trở lại đây, môn Lịch sử trong nhà trường phổ thông Việt Nam đứng trước một nghịch lý. Đây là môn học nền tảng về lịch sử, bản sắc dân tộc nhưng lại không phải lựa chọn ưu tiên của học sinh.

Thực trạng này phần nào thể hiện qua kết quả thi, xu hướng lựa chọn tổ hợp môn và cách học của học sinh.

Theo phân tích phổ điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025, cả nước có hơn 481.000 thí sinh dự thi môn Lịch sử, với điểm trung bình khoảng 6,52 điểm, mức điểm nhiều thí sinh đạt nhất là 7,25 điểm. Dù có hơn 1.500 thí sinh đạt điểm tuyệt đối, phổ điểm cho thấy Lịch sử chưa phải môn học có sức hút vượt trội so với các môn Khoa học tự nhiên hay Ngoại ngữ.

Ở bậc THPT, Lịch sử từng rơi vào tình trạng “ít người chọn học” khi được đưa vào tổ hợp tự chọn trong chương trình giáo dục phổ thông mới.

Nhiều trường ghi nhận tỉ lệ học sinh đăng ký tổ hợp có Lịch sử thấp, đặc biệt ở các lớp định hướng khoa học tự nhiên, dẫn tới nguy cơ thiếu hụt nhân lực học thuật và nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội.

Thói quen học sử theo kiểu ghi nhớ sự kiện, mốc thời gian cũng khiến môn học bị gắn mác khô khan, khó tiếp cận, ít gắn với đời sống thực tiễn.

Trong bối cảnh đó, việc đổi mới cách tiếp cận lịch sử được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết.

Tại Hội nghị quán triệt và triển khai các nghị quyết 79, 80 của Bộ Chính trị, thông tin về chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh nhóm nhiệm vụ về nguồn lực, hạ tầng và nhân lực văn hóa là trụ cột then chốt.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm về phát triển văn hóa Việt Nam đã nêu rõ: “Ban hành Chiến lược quốc gia phát triển nhân lực văn hóa nghệ thuật. Triển khai Đề án đổi mới giáo dục nghệ thuật trong toàn bộ hệ thống cơ sở giáo dục gắn với chuyển đổi số; đẩy mạnh đào tạo quốc tế bằng việc cử 80 chuyên gia, nghệ sĩ đi đào tạo, bồi dưỡng tại nước ngoài mỗi năm. Tổ chức chương trình đào tạo chuyên sâu 5.000 nhân lực phát triển trò chơi điện tử phục vụ giáo dục lịch sử Việt Nam".

Điểm nhấn đáng chú ý là nhiệm vụ đào tạo 5.000 nhân lực phát triển trò chơi điện tử phục vụ giáo dục lịch sử Việt Nam, cho thấy cách tiếp cận mới trong việc truyền tải tri thức lịch sử thông qua công nghệ và sáng tạo nội dung số.

Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Hòa Bình cho biết: “Thông qua trò chơi điện tử, giáo dục lịch sử là con đường hiệu quả”.

Việc đưa lịch sử vào không gian số, đặc biệt là trò chơi điện tử mở ra cơ hội thay đổi cách học truyền thống. Thay vì ghi nhớ khô cứng, học sinh có thể tiếp cận lịch sử qua bối cảnh, nhân vật, lựa chọn và hệ quả, từ đó hình thành tư duy lịch sử và cảm xúc với quá khứ dân tộc.

Đây cũng là cách để lịch sử trở thành một phần của đời sống văn hóa đương đại, thay vì bị “đóng khung” trong lớp học.

Cùng với đó, những phong trào như "Tự hào là người Việt Nam" khi lan tỏa cũng sẽ đưa lịch sử trở thành tình yêu, niềm tự hào của mỗi người dân nước Việt.